Рэжым Лукашэнкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Рэжым Лукашэнкіаўтарытарны палітычны рэжым у Беларусі, усталяваны прарасейскім[1] кіраўніком краіны, які ўтрымлівае ўладу шляхам фальсыфікацыі выбараў[2] і тэрору беларусаў[3] пры фінансавай[4], вайсковай[5] і інфармацыйнай[6] падтрымцы Расеі[7].

Перадумовы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноўны артыкул: Русіфікацыя Беларусі

Рэжым Лукашэнкі ёсьць працягам палітыкі таталітарызму, якую праводзілі ў Беларусі ўлады Расейскай імпэрыі і СССР[8].

Па распадзе СССР, у 1991—1994 гадох Беларусь была адзінай краінай з былых савецкіх рэспублік, дзе нацыянальныя палітычныя сілы ня мелі прадстаўніцтва ў міністэрствах і структурах мясцовай выканаўчай улады — фактычна ня мелі доступу да рэальнага кіраваньня дзяржавы[9]. Ужо з восені 1993 году адзначалася актывізацыя прарасейскіх настрояў ва ўладных колах Беларусі, што выявілася ў працы Канстытуцыйнай Камісіі: большасьць яе сябраў выказаліся за тое, каб упамінаньне крыніцаў Беларускай дзяржаўнасьці — ня толькі Вялікага Княства Літоўскага і Беларускай Народнай Рэспублікі, але і Беларускай ССР — выключыць з тэксту Канстытуцыі Беларусі. Такую пастанову падтрымала большасьць дэпутацкага корпусу[10].

Улетку 1994 году адбыліся прэзыдэнцкія выбары, на якіх у другім туры перамог Аляксандар Лукашэнка. Яшчэ ўлетку 1993 году ён выступіў за аднаўленьне СССР, а ў часе выбарчай прэзыдэнцкай кампаніі насіў не дзяржаўны бел-чырвона-белы, а чырвона-зялёны дэпутацкі значак БССР і ў сваёй перадвыбарчай праграме дэкляраваў наданьне расейскай мове статусу дзяржаўнай[11].

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Як адзначаюць дасьледнікі[12], паварот Беларусі ў бок аўтарытарызму адбыўся яшчэ ў 1994 годзе па абраньні Лукашэнкі прэзыдэнтам краіны. Аднак разбурэньне парлямэнцкай сыстэмы Беларусі і сілавая дэманстрацыя ўсталяваньня дыктатуры ў краіне адбылася ў ноч з 11 на 12 красавіка 1995 году[13], калі нявызначаныя супрацоўнікі карных сілавых структураў зьбілі і вывелі з парлямэнту 19 дэпутатаў ад апазыцыі, што галадавалі на знак нязгоды з ініцыяваным Лукашэнкам рэфэрэндумам, прызначэньне якога парушала канстытуцыю і законы[14][15][16][17][18][19].

На 2006 год рэжым Лукашэнкі меў наступныя прыкметы[20]:

З жніўня 2020 году адзначаецца набліжэньне рэжыму Лукашэнкі да вайсковай хунты, што ўтрымлівае ўладу з дапамогай гвалту і тэрору сілавога блёку ў дачыненьні да сваіх жа грамадзянаў[21].

У верасьні 2020 году беларускі палітык Зянон Пазьняк ахарактаразаваў рэжым Лукашэнкі як расейскі антыбеларускі фашызм (рашызм), які выкарыстоўвае тыпова фашысцкія акупацыйныя мэтады рэпрэсіяў супраць мірнага беларускага насельніцтва[22]. Ён адзначае, што сыстэма прарасейскага фашызму ў Беларусі пераклікаецца з сыстэмай фашызму Бэніта Мусаліні ў Італіі. У рэпрэсіях супраць беларусаў рэжым Лукашэнкі не абапіраецца на законы, дзейнічае паводле правілаў акупацыйнага ваеннага часу. Пры гэтым палітычны прыклад Лукашэнка ўзяў з Гітлера, пра якога выказаўся яшчэ ў 1995 годзе:

« Ведь немецкий порядок формировался веками. При Гитлере это формирование достигло наивысшей точки. Это то, что соответствует нашему пониманию президентской республики и роли в ней президента. »

У лістападзе 2020 году больш за 200 беларускіх пэдагогаў засьведчылі ў калектыўным звароце, што палітыка Лукашэнкі наблізілася да фашысцкай[23].

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Лукашэнка: Няма больш прарасейскага чалавека ў Беларусі, чым Прэзыдэнт. Я гэта даказваю 15 гадоў, у вас зь Беларусьсю ніколі не было праблемаў, TUT.BY, 11 мая 2010 г.
  2. ^ Лукашенко: Последние выборы мы сфальсифицировали, TUT.BY, 23.11.2006 г.
  3. ^ Лукашэнка пра катаваньні на Акрэсьціна: «Атрымалі тыя, хто там жа кідаўся на мянтоў», Радыё Свабода, 17 жніўня 2020 г.
  4. ^ Ціханоўская пракамэнтавала расейскі крэдыт Лукашэнку: «Гэта падоўжыць яго агонію», Радыё Свабода, 14 верасьня 2020 г.
  5. ^ Прэс-сакратар Пуціна пракамэнтаваў падрыхтоўку расейскага «рэзэрву праваахоўнікаў» для Лукашэнкі, Радыё Свабода, 28 жніўня 2020 г.
  6. ^ Супрацоўнікаў БТ, якія страйкуюць, замянілі супрацоўнікамі Russia Today, Радыё Свабода, 19 жніўня 2020 г.
  7. ^ Зянон Пазьняк: Мацуйма нашу нацыянальную сілу!, Радыё Рацыя, 23 жніўня 2020 г.
  8. ^ «Я чалавек вуліцы». ​Ганна Севярынец пра штурм Курапатаў, паламаны лёс Колі і законы мурашніку, Радыё Свабода, 3 лістапада 2020 г.
  9. ^ Навумчык С. Беларусь як унікум. Адказ Прэйгерману, Радыё Свабода, 15 красавіка 2020 г.
  10. ^ Навумчык С. У праекце Канстытуцыі 1994 прыгадваліся ВКЛ і БНР, Радыё Свабода, 15 сакавіка 2020 г.
  11. ^ Навумчык С. Рэфэрэндум-95 пра сымболіку і мову ня быў легітымным, Радыё Свабода, 12 траўня 2019 г.
  12. ^ Рудлінг П. А. Лукашэнка і «чырвонакарычневыя»: дзяржаўная ідэалогія, ушанаванне мінулага і палітычная прыналежнасць // Палітычная сфера. № 14, 2010. С. 90—113.
  13. ^ Валянцін Голубеў: Да рэфэрэндуму 1995 года Лукашэнка яшчэ саромеўся // Тэлеканал «Белсат», 12 красавіка 2013 г. Праверана 18 верасьня 2018 г.
  14. ^ Латышонак А. Дзяржаўная сымболіка Беларускай Народнай Рэспублікі // Жаўнеры БНР. — Беласток-Вільня, 2009.
  15. ^ Пастухоў М. Ці законны рэфэрэндум 1995 году адносна наданьня дзяржаўнага статусу расейскай мове? // Аняменне. З кронікі знішчэння беларускай мовы. — Вільня: Gudas, 2000. ISBN 998-6951-82-7.
  16. ^ Запрудзкі С. Грамадзкае сьцьвярджэньне беларускай мовы і парушэньні правоў беларускамоўных людзей // Аняменне. З кронікі знішчэння беларускай мовы. — Вільня: Gudas, 2000. ISBN 998-6951-82-7.
  17. ^ Запрудзкі С. Моўная палітыка ў Беларусі ў 1990-я гады // Архэ Пачатак. № 1 (21), 2002.
  18. ^ Лялькоў І. Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан // ARCHE. № 1 (21), 2002.
  19. ^ Заключение Конституционного Суда Республики Беларусь от 11 октября 1995 г. №З-17/95 «О соответствии Конституции Республики Беларусь статьи 7 Закона „О Верховном Совете Республики Беларусь“, статьи 10, части четвертой статьи 63 Временного регламента Верховного Совета Республики Беларусь»
  20. ^ Грамадзкі Г., Вэсэлы Л. Актыўна і супольна. Эўразьвяз ў дачыненьні да Беларусі на будучыню. — Варшава: Фундацыя імя Стэфана Батуры, 2006. ISBN 83-89406-63-2. — С. 11—12.
  21. ^ Івашын Д. Міністэрства абароны абараняе не народ // Новы час. № 34 (693), 11 верасьня 2020 г. С. 23.
  22. ^ Зянон Пазьняк: яшчэ раз пра расейскі фашызм у Беларусі, Беларуская Салідарнасьць, 28 верасьня 2020 г.
  23. ^ Больш за 200 педагогаў выступілі супраць ціску і звальнення нязгодных, Эўрапейскае радыё для Беларусі, 19 лістапада 2020 г.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]