Галоўная старонка

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Арэал распаўсюджаньня шатляндзкай германскай мовы ў ХХ стагодзьдзі

Шатляндзкая германская мова (саманазва: (Braid) Scots, Lallans) — група дыялектаў, якія належаць да германскае галіны індаэўрапейскае сям’і моваў, якія распаўсюджаныя пераважна ў раўніннай частцы Шатляндыі і некаторых частках рэгіёну Ольстэр, што на поўначы востраву Ірляндыя. У ангельскай літаратуры шатляндзкую германскую мову могуць таксама пазначаць тэрмінам раўнінная шатляндзкая (анг. Lowland Scots), што робіцца ў мэтах адрозьненьня гэтай мовы ад гэльскай шатляндзкай — мовы, якая належыць да кельцкае галіны, і распаўсюджанай на гарыстым паўночным захадзе Шатляндыі. Апрача таго, шатляндзкія германскія дыялекты Ірляндыі могуць згадвацца пад тэрмінам ольстэрска-шатляндзкая (анг. Ulster Scots).

Значнай часткай дасьледаваньняў мова можа разглядацца ў сыстэме дыялекталёгіі ангельскай мовы. З прычыны таго, што ў лінгвістыцы на цяперашні час не існуе дакладна выяўленых крытэраў адрозьненьня моваў ад дыялектаў, лінгвісты, а таксама зацікаўленыя бакі часта разыходзяцца ў меркаваньнях наконт лінгвістычнага, гістарычнага й сацыяльнага статусу шатляндзкай германскай мовы. У лінгвістыцы існуе шэраг парадыгмаў для адрозьненьня мовы і дыялекту, але яны часта адлюстроўваюць супярэчлівыя вынікі. У шырэйшым сэнсе шатляндзкая германская зьяўляецца часткай дыялектнага кантынуўму, іншай часткай якога зьяўляецца шатляндзкі варыянт ангельскай мовы. Сыходзячы з падобных меркаваньняў, мова можа лічыцца адным са старажытных варыянтаў ангельскай мовы, які мае ўласную дыялектную сыстэму. У якасьці альтэрнатыўнага пункту гледжаньня шатляндзкая германская мова можа разглядацца як асобная мова ў складзе германскай галіны, у падтрымку чаго прыводзіцца прыклад лінгвістычнага статусу нарвэскай мовы адносна дацкай.

Паводле зьвестак перапісу насельніцтва ў Шатляндыі 2011 году, прыблізна 1,54 млн чал. здольныя размаўляць па-шатляндзку, што агулам склала прыкладна ⅓ ад насельніцтва Шатляндыі. Лінгвістычны партал Ethnologue дае інфармацыю пра колькасьць носьбітаў, згодна зь якой носьбітаў у Вялікабрытаніі налічваецца прыкладна 90 тыс чал., пры гэтым прыкладна 1,5 млн чал. размаўляюць на мове як на другой.
(артыкул цалкам…)

Эмблема Генштаба Беларусі

Генэральны штаб Узброеных сілаў Беларусі — галоўная вайсковая ўстанова Беларусі, якая ажыцьцяўляе бягучае кіраваньне Ўзброенымі сіламі Беларусі, наладжвае ўзаемадзеяньне і ўзгадняе дзейнасьць Узброеных сілаў і іншых войскаў, установаў дзяржаўнай бясьпекі і вайсковых фармаваньняў, створаных дзеля абароны краіны.

Уваходзіць у склад Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь і складаецца з галоўных кіраўніцтваў і кіраўніцтваў. Забясьпечвае стратэгічнае кіраваньне вайсковымі ўстановамі Беларусі ў выпадку ваеннага становішча на даручэньне галоўнакамандавальніка Ўзброенымі сіламі Беларусі. Пасаду начальніка Генштаба Ўзброеных сілаў Беларусі займае 1-ы намесьнік міністра абароны Рэспублікі Беларусь.

Ажыцьцяўляе звыш 67 паўнамоцтваў, у тым ліку плянуе і арганізуе выведвальную дзейнасьць. Заснаваны 3 сакавіка 1992 году ў якасьці штаба Мінабароны Беларусі. З 2006 году ў Вайсковай акадэміі Рэспублікі Беларусь працуе факультэт Генэральнага штаба Ўзброеных сілаў Рэспублікі Беларусь.
(артыкул цалкам…)

Ці ведаеце вы…

З новых артыкулаў (1—30 чэрвеня)

Гэты дзень у гісторыі

Вялікі князь Аляксандар II

20 ліпеня: Міжнародны дзень шахматаў

  • 1492 — абраньне Аляксандра (на выяве) вялікім князем
  • 1567Інфлянцкая вайна: у бітве пад Чашнікамі войска Вялікага Княства Літоўскага пад камандаю Рамана Сангушкі атрымала перамогу над маскоўскімі захопнікамі
  • 1627 — у Наваградку зацьвердзілі статут Ордэна базылянаў Сьв. Язафата
  • 1852Лепель атрымаў мескі герб з выяваю Пагоні
  • 1924 — у Парыжы ўтварылася Міжнародная шахматная фэдэрацыя
  • 1944няўдалы замах на Адольфа Гітлера
  • 1969 — амэрыканскі касьмічны апарат Апалён-11 зьдзейсьніў пасадку на Месяц
  • Актуальныя падзеі

    Гэта разьдзел Вікіпэдыі на беларускай мове клясычным правапісам. Існуе шмат іншых моўных разьдзелаў, найбольш прадстаўнічыя зь якіх:
    Вікіпэдыя працуе на магутнасьцях Фундацыі «Вікімэдыя», якая апэруе і некаторымі іншымі шматмоўнымі і вольнымі праектамі.