Галоўная старонка

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Вітаем у Вікіпэдыі,
вольнай энцыкляпэдыі, якую можа рэдагаваць кожны.
Герб Эстоніі

Гісторыя Эстоніі — падзеі на тэрыторыі сучаснай Эстоніі з моманту пачатку расьсяленьня там людзей і да сёньняшняга дня. Першыя чалавечыя паселішчы ўзьніклі на гэтай тэрыторыі прыкладна за 9500—9600 гадоў да нашай эры ў рамках так званай кундзкай культуры. Да X—XIII стагодзьдзяў склалася раньнефэадальная структура грамадзтва, дзе на чале земляў стаялі старэйшыны і правадыры ваенных дружын.

У XIII стагодзьдзі крыжакі, здушыўшы супраціўленьне эстаў, уключылі гэтыя землі ў склад Лівонскага ордэну. З гэтага часу немцы на працягу некалькіх стагодзьдзяў займалі ў Эстоніі ключавыя пазыцыі ва ўладных структурах, культуры, эканоміцы і г. д. У XVI стагодзьдзі Эстонія прайшла эпоху Рэфармацыі, з гэтага часу асноўнай рэлігійнай канфэсіяй на яе тэрыторыі стала пратэстанцтва. У тым жа стагодзьдзі паводле вынікаў Лівонскай вайны паўночная Эстонія ўвайшла ў склад Швэцыі, яшчэ праз паўстагодзьдзя таксама ў Швэцыю была ўключаная і паўднёвая Эстонія, якая да гэтага ўваходзіла ў склад Рэчы Паспалітай.

Пасьля Паўночнай вайны паміж Швэцыяй і Расеяй Эстонія ў 1721 годзе была ўлучаная ў склад Расейскай імпэрыі. Паводле зьвестак перапісу насельніцтва 1897 году ў Эстоніі пражывала 958 000 чалавек, зь іх эстонцы складалі трохі больш за 90%, расейцы — 4% і немцы — 3,5%.
(артыкул цалкам…)

Гістарычны герб Беларусі

Гісторыя Беларусі — мінулае разьвіцьцё грамадзтва Беларусі ў ходзе разгортваньня ўзаемадзеяньня чалавечых супольнасьцяў з часоў старажытнасьці.

Ахоплівае зьявы грамадзкага жыцьця ад засяленьня земляў Беларусі чалавекам каля 100 тысячаў гадоў таму. Пісьмовая гісторыя Беларусі пачалася з 862 году, калі Полацак згадваецца ў якасьці першага дзяржаваўтваральнага асяродку — цэнтру Полацкага княства. У 1307 годзе яно далучылася да Вялікага Княства Літоўскага, якое ўтварылася вакол Наваградку і аб’яднала ўсе этнічныя беларускія землі. У 1569 годзе ВКЛ утварыла Рэч Паспалітую з Польскім каралеўствам, на карысьць якога страціла Падляшша і ўкраінскія землі. У 1772—1795 гадах землі Беларусі апынуліся пад уладай Расейскай імпэрыі ў выніку 3-х падзелаў Рэчы Паспалітай. 25 сакавіка 1918 году беларусы абвясьцілі пра незалежнасьць Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году бальшавікі ўтварылі Беларускую Савецкую Сацыялістычную Рэспубліку, якая ў 1922 годзе ўвайшла ў СССР. У выніку Рыскага падзелу 1921 году Заходняя Беларусь апынулася пад уладай Польскай Рэспублікі і была далучаная да БССР ў 1939 годзе. У 1945 годзе БССР стала адной зь дзяржаваў-заснавальніцаў Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў. 27 ліпеня 1990 году Вярхоўны Савет БССР абвясьціў пра дзяржаўны сувэрэнітэт, які набыў канстытуцыйную сілу 25 жніўня 1991 году.
(артыкул цалкам…)

Скульптура «На вятру» працы Еруна Бурсмы ў нідэрляндзкім батанічным садзе Гортус Гарэн.
Скульптура «На вятру» працы Еруна Бурсмы ў нідэрляндзкім батанічным садзе Гортус Гарэн.

Актуальныя падзеі


Гэты дзень у гісторыі

21 верасьня:

  • 862ноўгарадцы паклікалі на княжаньне трох братоў з варагаўРурыка, Сіневуса і Трувара
  • 1490Уладыслаў II Ягелончык (сын вялікалітоўскага князя Казімера Ягелончыка) у Сталічным Белаградзе каранаваны на вугорскага караля
  • 1933 — у Бэрліне распачаўся судовы працэс па справе падпалу Райхстагу
  • 1937 — пабачыла сьвет кніга Дж. Р. Р. Толкіна (на выяве) «Хобіт, або Туды і назад»
  • 1943 — у ноч на 22 верасьня ад выбуху міны, якую прычапіла да спружынаў ягонага ложка пакаёўка і падпольшчыца Алена Мазанік, загінуў кіраўнік нямецкай акупацыйнай адміністрацыі Беларусі гаўляйтэр Вільгельм Кубэ
  • 1964Мальта атрымала незалежнасьць ад Аб’яднанага каралеўства
  • 1991Армэнія атрымала незалежнасьць ад Савецкага Саюзу
  • 1993прэзыдэнт Расеі Барыс Ельцын распусьціў Вярхоўны Савет
  • 1995 — «цуд малака»: па ўсім сьвеце фігуры індуісцкіх багоў у храмах паглыналі ахвяраванае ім малако
  • Ці ведаеце вы...

    З новых артыкулаў (1—31 сьнежня)
    Гэта разьдзел Вікіпэдыі на беларускай мове клясычным правапісам. Існуе шмат іншых моўных разьдзелаў, зь якіх больш за 1 000 000 артыкулаў маюць:
    Вікіпэдыя працуе на магутнасьцях Фундацыі «Вікімэдыя», якая апэруе і некаторымі іншымі шматмоўнымі і вольнымі праектамі.