Пандэмія каранавіруснай інфэкцыі (2019)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Пандэмія каранавіруснай інфэкцыі 2019пандэмія, выкліканая каранавіруснай інфэкцыяй, якую выявілі пры канцы сьнежня 2019 году ў кітайскім горадзе Ўхань (правінцыя Хубэй) сярод хворых на запаленьне лёгкіх.

Пачалася сярод уханьцаў, зьвязаных зь мясцовым рынкам жывёл і морапрадуктаў Хуанань. 31 сьнежня 2019 году ўлады Кітая праінфармавалі пра ўспышку невядомай пнэўманіі Сусьветную арганізацыю аховы здароўя (СААЗ). 22 студзеня горад Ухань быў зачынены на карантын; з 24 студзеня — прылеглыя да Ўхань гарадзкія акругі. Вірус быў зафіксаваны ва ўсіх адміністрацыйных утварэньнях Кітая абласнога ўзроўню. 30 студзеня СААЗ прызнала выбух новага каронавіруса надзвычайнай сытуацыяй у галіне грамадзкага аховы здароўя, якая мае міжнароднае значэньне. 11 лютага 2020 году захворваньне атрымала назву новага каронавіруснага захворваньня.

Узбуджальнік[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кітайскія навукоўцы вылучылі ўзбуджальніка — новы каронавірус і ўсталявалі генэтычную сувязь пасьлядоўнасьці яго геному. Вірус ня менш чым на 70% падобны па генэтычнай пасьлядоўнасьці на які выклікае цяжкі востры рэсьпіраторны сындром (вядомы таксама як атыповая пнэўманія). Інкубацыйны пэрыяд звычайна складае каля 5 дзён, але можа доўжыцца ад 2 да 14 дзён. Захворваньне становіцца заразным да зьяўленьня сымптомаў.

17 студзеня 2020 году Сусьветная арганізацыя аховы здароўя (Швайцарыя) абнародавала будову ўзбуджальніка. Гэта дазволіла яго сынтэзаваць для імгненнага выяўленьня заражэньня шляхам палімэразнай ланцуговай рэакцыі (ПЛР)[1].

Перадача[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Каранавірус цяжкага вострага рэсьпіраторнага сындрому-2 перадаецца праз кашаль і чханьне ад заражанага чалавека, а таксама пры дакрананьні, праз дзьвярныя ручкі і паверхні (поручні) ў грамадзкім транспарце[2].

Папярэджаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Заражэньне каранавірусам прадухілялі праз частае мыцьцё рук з мылам цягам 40 сэкундаў. Апрацоўка рук абеззаражвальнай рашчынай была дастатковай цягам 20 сэкундаў пры складзе — 80 % этанолю, 1,45 % гліцэрыну і 0,125 % перакісу вадароду. Варта пазьбягаць дотыку рукамі да тварувачэй, носу і роту. Карысна прыкрываць рот і нос згінам локця і сурвэткай падчас кашлю і чханьня. У людных месцах і грамадзкім транспарце варта насіць мэдычную маску. Таксама карысна трымацца на адлегласьці звыш мэтра ад людзей у грамадзкім месцы. Праветрываньне памяшканьня дазваляе зьнізіць вірусную нагрузку, як і дыханьне сьвежым паветрам на вуліцы[2].

Праявы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Каля 85% заражаных пераносяць каранавірусную інфэкцыю без сымптомаў і лёгка. Астатнім патрабуецца лекаваньне ад застуды і ліхаманкі. У 5% заражаных каранавірус выклікае ўскладненьне ў выглядзе віруснага запаленьня лёгкіх. Пры ўскладненьні цягам 24 гадзінаў разьвіваецца дыхальная недастатковасьць, што патрабуе вэнтыляцыі лёгкіх. Найчасьцей праявы немачы адзначаліся сярод людзей у веку за 65 гадоў. Пагрозу ўскладненьня выклікалі тытунепаленьне, рак, вірус імунадэфіцыту чалавека, сардэчны прыступ, атлусьценьне, цукровы дыябэт, хранічныя хваробы дыхальных шляхоў і кровазвароту[2].

Распаўсюджаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

11 сакавіка 2020 году Сусьветная арганізацыя здароўя (Швайцарыя) абвясьціла, што ўспышка каранавіруснай інфэкцыі набыла характар пандэміі, а 13 сакавіка — што яе цэнтрам стала Эўропа. 24 сакавіка ўлады Кітая зьнялі большасьць раней уведзеных абмежаваньняў сацыяльнага і эканамічнага характару, прызнаўшы, што распаўсюджваньне віруса ў гэтай краіне «у асноўным, блякаванае». Па дадзеных на 6 красавіка 2020, пацьверджана 1 330 931 выпадкаў заражэньня ў 204 краінах і тэрыторыях, 73 930 сьмяротных зыходаў, сярэдняя сьмяротнасьць складае 5,405%. Рэгіёны, найбольш падвергліся пандэміі па колькасьці тых, хто захварэў, — ЗША, Эўропа (Італія, Гішпанія, Нямеччына, Францыя, Вялікабрытанія), мацерыковы Кітай, Рэспубліка Карэя, Іран. Колькасьць выпадкаў заражэньня можа быць моцна заніжана — у першую чаргу, за кошт тых, у каго хвароба працякае ў лёгкай форме. Некаторыя краіны (напрыклад, Італія, Беларусь і Швайцарыя) праводзяць палітыку адмовы ад тэставаньня асобаў, якія маюць толькі нязначныя сымптомы захворваньня.

На 20 красавіка 2020 году каля 2,5 млн чалавек заразіралася на каранавірус цяжкага вострага рэсьпіраторнага сындрому-2 у 185 краінах. Зь іх 624 000 ачунялі і звыш 170 000 памерлі (сьмяротнасьць 21%). Найбольш пацярпелі: 1) ЗША — 786 000 захварэлых пры 72 000 ачунялых і 42 000 памерлых, 2) Італія — 181 000 заражаных пры 48 800 ачунялых і 24 000 памерлых, 3) Гішпанія — звыш 200 000 заражэньняў пры 20 800 памерлых[2]. На 21 чэрвеня 2020 году лік заражаных перавысіў 8,9 млн чалавек, зь іх звыш 467 000 заражаных людзей памерлі (сьмяротнасьць 5,2%). Найбольш заражаных выявілі ў ЗША — звыш 2 млн (22 %), Бразыліі — звыш 1 млн (11 %) і Расеі — звыш 584 000 (7 %)[3]. На 21 жніўня 2020 году Ўнівэрсытэт Джонса Хопкінса (Балтымар, штат Мэрылэнд, ЗША) налічыў у сьвеце звыш 22 млн заражаных каронавірусам (0,3 % насельніцтва Зямлі), зь якіх памерла звыш 778 000 чалавек (сьмяротнасьць 3,5 %). Найбольш захварэлых налічылі ў ЗША — звыш 5 млн (23 % заражаных), Бразыліі — звыш 3 млн (14 %) і Індыі — звыш 2 млн (9 %)[4]. 27 верасьня 2020 году лік загінулых ад каронавіруснай інфэкцыі перавысіў 1 млн чалавек (сьмяротнасьць 3 %). Сярод больш як 33 млн захварэлых ачуняла 24,5 млн чалавек. Найбольш заразілася ў ЗША — 7 млн (209 000 памерлых), Індыі — 6 млн (95 000 памерлых, сьмяротнасьць 1,6 %) і Бразыліі — 4 млн (141 500 памерлых)[5].

За 2 месяцы з 25 кастрычніка па 25 сьнежня 2020 году лік заражаных каронавірусам падвоіўся з 40 млн да амаль 80 млн выпадкаў. За 7 дзён 19—25 сьнежня лік заражаных вырас на 6 % — 4,4 млн, што было менш за прырост на 5,36 млн тыднем раней. Лік сьмяротных зыходаў за тыдзень скараціўся з 81 700 да каля 79 000. Сьмяротнасьць засталася на ўзроўні 2,2 %. Лік хворых на лячэньні вырас на 1,1 млн за тыдзень параўнальна з прыростам на 900 000 тыднем раней. За гэты ж час доля хворых зьнізілася з 27,7 % да 27,5 %, а доля ачунялых — з 57 % да 56 %. Большасьць новых заражэньняў прыпала на Паўночную і Паўднёвую Амэрыку, а таксама на Эўропу. Пагатоў, у Брытаніі выявілі новую мутацыю каронавірусу. У 8 дзяржавах лік заражаных перавышаў 2 млн чалавек. У яшчэ 9 іх лік перавышаў 1 млн, у тым ліку за тыдзень да іх дадаліся Пэру і Ўкраіна[6]. 17 лютага 2021 году Сусьветная арганізацыя аховы здароўя (Швайцарыя) паведаміла пра зьніжэньне ліку захварэлых на каронавірус у сьвеце на 16 % за тыдзень 8—15 лютага 2021 году параўнальна з папярэднім тыднем. Адначасна на 10 % упаў лік сьмяротных зыходаў. Найбольшы лік новых заражэньняў прыпаў на: ЗША — звыш 673 000, Бразылію — звыш 318 000, Францыю — звыш 127 000, Расею — 104 000, Брытанію — звыш 97 000, Італію — звыш 85 000, Індыю — звыш 78 000, Мэксыку — звыш 66 000, Інданэзію — звыш 63 000 і Турэччыну — звыш 55 000. З пачатку пандэміі каронавірусам заразілася звыш 108,8 млн чалавек, зь якіх 2,4 млн памерлі (сьмяротнасьць 2,2 %)[7].

Прышчэпка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На 12 лютага 2021 году лік прышчэпленых ад каронавірусу ў сьвеце перасягнуў 159 млн чалавек, што склала 2 % ад 7,795 млрд насельніцтва Зямлі. За папярэдні тыдзень штодня рабілі каля 6 млн прышчэпак. Каля 65 % усіх прышчэпленых прыпадала на ЗША — 48 млн чалавек, Кітай — 40 млн і Брытанію — каля 14,1 млн. Таксама ў Індыі прышчапілі 7 млн чалавек, а ў Ізраілі — 6,2 млн. Пры гэтым, найбольшую долю прышчэпленага несельніцтва мелі: Ізраіль — 69,3 % і Аб’яднаныя Арабскія Эміраты — 49,8 %[8].

Беларусь[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноўны артыкул: Каранавірусная інфэкцыя ў Беларусі

23 студзеня 2020 году ў Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры эпідэміялёгіі і мікрабіялёгіі (РНПЦЭМ) стварылі набор рэактываў, каб выяўляць узбуджальнік каронавіруснай інфэкцыі шляхам палімэразнай ланцуговай рэакцыі (ПЛР)[1]. 27 лютага 2020 году першы завазны выпадак каранавіруснай інфэкцыі выявілі ў іранскага студэнта БНТУ. На 20 красавіка 2020 году ў Беларусі выявілі 6264 выпадкі каранавіруснай інфэкцыі, у тым ліку 419 сярод лекараў. Зь іх ачуняла 514 захварэлых і памёр 51 чалавек (сьмяротнасьць 9%)[2]. На 21 чэрвеня 2020 году ў Беларусі правялі 861 703 выпрабаваньні на каранавірус цяжкага вострага рэсьпіраторнага сындрому-2 (9,2 % насельніцтва Беларусі). Паводле Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, у ходзе выпрабаваньняў выявілі 58 505 заражаных (6,7 %). Зь іх 37 666 чалавек ачуняла і 346 памерла (сьмяротнасьць 0,6 %)[3]. 21 жніўня 2020 году Міністэрства аховы здароўя Беларусі паведаміла аб правядзеньні 1 455 885 выпрабаваньняў на каронавірус (15,5 % насельніцтва). Сярод іх выявілі 70 111 заражаных (4,8 % дасьледаваных). Зь іх 68 256 чалавек ачуняла і 632 памерла (сьмяротнасьць 0,9 %)[4].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Аляксандар Пяткевіч: Шляхі барацьбы з каронавіруснай інфэкцыяй, калектыўны імунітэт і прафіляктыка // Беларускае тэлеграфнае агенцтва, 8 кастрычніка 2020 г. Праверана 8 кастрычніка 2020 г.
  2. ^ а б в г д Алена Кравец. Папярэджаны — значыць узброены // Зьвязда : газэта. — 22 красавіка 2020. — № 78 (29192). — С. 8. — ISSN 1990-763x.
  3. ^ а б У Беларусі — 58 505 выпадкаў захворваньня на каранавірусную інфэкцыю. Выздаравелі 37 666 чалавек // Газэта «Зьвязда», 21 чэрвеня 2020 г. Праверана 22 чэрвеня 2020 г.
  4. ^ а б У Беларусі — 70 111 выпадкаў захворваньня на каронавірусную інфэкцыю: выздаравелі 68 256 чалавек // Газэта «Зьвязда», 21 жніўня 2020 г. Праверана 25 жніўня 2020 г.
  5. ^ Колькасьць сьмерцяў ад наступстваў каронавіруснай інфэкцыі ў сьвеце перавысіла мільён // Газэта «Зьвязда», 28 верасьня 2020 г. Праверана 6 кастрычніка 2020 г.
  6. ^ Колькасьць заражаных каронавірусам у сьвеце падвоілася за апошнія два месяцы // БелТА, 25 сьнежня 2020 г. Праверана 26 сьнежня 2020 г.
  7. ^ Колькасьць захварэлых на КАВІН-19 у сьвеце за тыдзень зьнізілася на 16 працэнтаў, лятальных зыходаў - на 10 працэнтаў // БелТА, 17 лютага 2021 г. Праверана 19 лютага 2021 г.
  8. ^ Кожны 50-ы жыхар Зямлі ўжо вакцынаваны ад каронавіруса // БелТА, 12 лютага 2021 г. Праверана 19 лютага 2021 г.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]