Гайда (імя)

	Гайда; лац. Hajda
	Haido
Паходжаньне
Мова(-ы)	германскія
Іншыя формы
Варыянт(ы)	Гейда
Вытворныя формы	Эйта
Зьвязаныя імёны	Гайдэла, Эйтвід, Эйтгін, Гейдмант, Эйдрыг ; Вільгейда
Зьвязаныя артыкулы
	якія пачынаюцца з «Гайда»

Гайда (Гейда) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

Паходжаньне

Гайда або Гейда (Haido, Heido) — імя германскага паходжаньня^[1]. Іменная аснова -гайд- (-гейд-, -эйд-) паходзіць ад гоцкага haidus 'від, вобраз'^[2] або haithi 'поле'^[3]. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Гайдэла (Гайдэль), Эйтвід, Эйтгін, Гейдмант, Эйдрыг (Эйдрык), Вільгейда. Адзначаліся германскія імёны Heidilo (Heidel), Heidvid, Heitgin, Heidmundus, Eidrich (Heitrig, Heidericus), Williheid (Wilhaidis).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Hejd (Hajda, Hejda), Hejder, Heidlauf, Heidricus, Adilheida (Adilheidis)^[4].

У Прусіі бытавалі імёны Eytmunt / Heydemunt^[a] (1360^[6] і 1404^[7] гады), Eytwyde^[b] (1401 год)^[8].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: Joannes Heido (сакавік — красавік 1656 году)^[9]; Zophia Casimiri Hayda (27 красавіка 1708 году)^[10]; Maria Helena Hajdo (1820 год)^[11]^[c].

Носьбіты

Сьцяпан, Самуэль, Яська і Міхаіл Гайды — жыхары вёскі Верху (Полацкае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1730 годзе^[20]
Грышка, Сьцяпан, Ямеля, Самусь, Волах, Міхаіл, Марк, Іван, Ян і Якуб Гайды — жыхары вёскі Даўжанаў (Ашмянскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1730 годзе^[21]
Якім Гайда — жыхар мястэчка Касьцюковічаў, які ўпамінаецца ў 1766 годзе^[22]
Міхал Гайда (1891—?) — беларус з Касьцюковічаў, які пацярпеў ад уладаў СССР^[23]

Гайды-Яўшыцы — літоўскі шляхецкі род^[24].

Гейдовічы — літоўскі шляхецкі род^[25].

На 1906 год існавала вёска Гайды ў Невельскім павеце Віцебскай губэрні^[26].

Заўвагі

↑ Адзначалася германскае імя Heidmund^[5]
↑ Адзначалася германскае імя Heidvid^[5]
↑
Таксама:
- Гайдун: Hayduny (1744 год)^[12];
- Гейдут: наместника своего Стоятицкого Кгирдюша… Кгирдюша Гейдутевича (29 сьнежня 1518 году)^[13];
- Гайбут (адзначалася германскае імя Heidbod^[14]): Антон Гайбут (1882—?) — беларус з ваколіцаў Полацку, які пацярпеў ад уладаў СССР^[15];
- Гейдэр, Гайдар, Эйдэр (адзначалася германскае імя Heider^[16]): Wincenty Eyderowicz (1799 год)^[17], Helena Hajdarowicz (1801 год)^[18], Marianna Hejderowicz (1838 год)^[19]

Крыніцы

↑ Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 725.
↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 20.
↑ Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 121.
↑ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 95—96.
1 2 Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. S. 174.
↑ Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 501.
↑ Das Marienburger Tresslerbuch der Jahre 1399—1409. — Königsberg, 1896. S. 313.
↑ Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. S. 27.
↑ Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 136.
↑ Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 469.
↑ Porzecze Nowe (gr.-kat.), Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
↑ Diecezja Wileńska, 1744, Pawet, 20 лютага 2011 г.
↑ Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. С. 1259.
↑ Fontes H. Nomes germânicos de pessoas. — Florianópolis, 1959. P. 27.
↑ Беларусь: жертвы сталинских репрессий, Белорусский «Мемориал»
↑ Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 725.
↑ Oszmiana, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
↑ Oszmiana, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
↑ Oszmiana, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
↑ Яўген Анішчанка, Поречье инвентарь 1730 г. Полоцкое воеводство, Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 сакавіка 2017 г.
↑ Яўген Анішчанка, Рудевичи инвентарь 1730 г. Ошмянский повет, Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 сакавіка 2017 г.
↑ Яўген Анішчанка, Костюковичи инвентарь 1766 г., Архіў гісторыка Анішчанкі, 9 студзеня 2019 г.
↑ Беларусь: жертвы сталинских репрессий, Белорусский «Мемориал»
↑ Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Я, Згуртаваньне беларускай шляхты
↑ Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Г, Згуртаваньне беларускай шляхты
↑ Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 287.

[6] Адзначалася германскае імя Heidmund^[5]

[9] Адзначалася германскае імя Heidvid^[5]

[22] Таксама:
Гайдун: Hayduny (1744 год)^[12];

Гейдут: наместника своего Стоятицкого Кгирдюша… Кгирдюша Гейдутевича (29 сьнежня 1518 году)^[13];

Гайбут (адзначалася германскае імя Heidbod^[14]): Антон Гайбут (1882—?) — беларус з ваколіцаў Полацку, які пацярпеў ад уладаў СССР^[15];

Гейдэр, Гайдар, Эйдэр (адзначалася германскае імя Heider^[16]): Wincenty Eyderowicz (1799 год)^[17], Helena Hajdarowicz (1801 год)^[18], Marianna Hejderowicz (1838 год)^[19]

[mwlA] Гайдун: Hayduny (1744 год)^[12];

[mwmg] Гейдут: наместника своего Стоятицкого Кгирдюша… Кгирдюша Гейдутевича (29 сьнежня 1518 году)^[13];

[mwoQ] Гайбут (адзначалася германскае імя Heidbod^[14]): Антон Гайбут (1882—?) — беларус з ваколіцаў Полацку, які пацярпеў ад уладаў СССР^[15];

[mwrQ] Гейдэр, Гайдар, Эйдэр (адзначалася германскае імя Heider^[16]): Wincenty Eyderowicz (1799 год)^[17], Helena Hajdarowicz (1801 год)^[18], Marianna Hejderowicz (1838 год)^[19]

[1] Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 725.

[2] Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 20.

[3] Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 121.

[4] Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 95—96.

[Ray-1944-174-5] 1 2 Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. S. 174.

[7] Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 501.

[8] Das Marienburger Tresslerbuch der Jahre 1399—1409. — Königsberg, 1896. S. 313.

[10] Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. S. 27.

[11] Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 136.

[12] Kaminskas-Krinčius A. Seniausiosios išlikusios originalios 1705—1726 m. Stakliškių bažnyčios krikšto metrikų knygos fragmento (1705—1710) publikacija. Bibliotheca Lituana. T. 2 (2012). P. 469.

[13] Porzecze Nowe (gr.-kat.), Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

[14] Diecezja Wileńska, 1744, Pawet, 20 лютага 2011 г.

[15] Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. С. 1259.

[16] Fontes H. Nomes germânicos de pessoas. — Florianópolis, 1959. P. 27.

[17] Беларусь: жертвы сталинских репрессий, Белорусский «Мемориал»

[18] Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 725.

[19] Oszmiana, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

[20] Oszmiana, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

[21] Oszmiana, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

[23] Яўген Анішчанка, Поречье инвентарь 1730 г. Полоцкое воеводство, Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 сакавіка 2017 г.

[24] Яўген Анішчанка, Рудевичи инвентарь 1730 г. Ошмянский повет, Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 сакавіка 2017 г.

[25] Яўген Анішчанка, Костюковичи инвентарь 1766 г., Архіў гісторыка Анішчанкі, 9 студзеня 2019 г.

[26] Беларусь: жертвы сталинских репрессий, Белорусский «Мемориал»

[27] Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Я, Згуртаваньне беларускай шляхты

[28] Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Г, Згуртаваньне беларускай шляхты

[29] Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 287.

[1]

[2]

[3]

[4]

[a]

[6]

[7]

[b]

[8]

[9]

[10]

[11]

[c]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[5]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

п а р Імёны з асновай -гайд- (-гейд-, -эйд-)
Імёны ліцьвінаў	Гайда Гайдэла Эйтвід Эйтгін Гейдмант Эйдрыг Вільгейда
Германскія імёны	Гайда (Haido, Heido) Гейдыла (Heidilo) Гейдвід (Heidvid) Гейтгін (Heitgin) Гейдмунд (Heidmund) Эйдрых (Eidrich, Heitrig) Вілігейда (Williheid)