Перайсьці да зьместу

Данута Бічэль

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Данута Бічэль
Асабістыя зьвесткі
Нарадзілася 3 сьнежня 1937(1937-12-03)[1] (88 гадоў)
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці паэтка, пісьменьніца
Гады творчасьці 1960 — цяпер
Мова беларуская мова
Узнагароды

Дану́та Я́наўна Бічэ́ль (нар. 1 студзеня 1938 году, в. Біскупцы Лідзкага раёну Гарадзенскай вобласьці) — беларуская паэтка. Ляўрэатка Дзяржаўнай прэміі БССР імя Я. Купалы (1984) за зборнік вершаў «Дзе ходзяць басанож». Узнагароджана мэдалём. Займаецца грамадзкай, літаратурнай, асьветніцкай дзейнасьцю.

Нарадзілася ў сялянскай сям’і. Скончыла Наваградзкую пэдагагічную вучэльню (1957), аддзяленьне беларускай мовы, літаратуры і гісторыі Гарадзенскага пэдагагічнага інстытуту імя Я. Купалы (1962). З 1962 выкладала беларускую мову і літаратуру ў школах Горадні. Сябра СП СССР (1964). З 1982 загадчыца Дома-музэю Максіма Багдановіча ў Горадні.

Вядомая грамадзкая дзяячка, адна з арганізатарак і актыўных удзельніц суполкі Максіма Багдановіча.

У 1988 годзе выступіла ў Гарадзенскім унівэрсытэце на круглым па пытаньнях карыстаньня беларускае мовы ў БССР. Яна выказвалася за пераход усіх ВНУ БССР на беларускую мову[2]. Данута Бічэль-Загнетава расказала пра сваю дзейнасьць па пашырэньні сеткі беларускіх клясаў у сярэдніх школах Горадні, Ліды. Яна разам з сябрамі «Паходні» гаварыла з бацькамі СШ № 25 (Горадня), а з бацькамі СШ № 15 (Горадня) не змагла, бо забараніў сустрэчу дырэктар школы. У Лідзе сябры «Руні» гаварылі з бацькамі СШ № 6 (Ліда), і 17 асоб напісалі заяву на вучобу сваіх дзяцей па-беларуску.

Зь верасьня 1988 — сяброўка БНФ. Сяброўка Беларускага ПЭН-цэнтру (1989). Брала ўдзел у мітынгах, якія праходзілі ў Горадні. Каардынавала дзейнасьць рэгіянальных суполак БНФ у Гарадзенскай вобласьці. Была адной з ініцыятарак выпуску самвыдавецкай газэты «Рэанімова». Уваходзіла ў групу падтрымкі кандыдата ў дэпутаты ВС БССР Міхася Ткачова (1990).

У друку выступае з 1958 году (газэта «Літаратура і мастацтва»). У вершах, арганічна зьвязаных з народна-паэтычнай традыцыяй, апявае Радзіму, жыцьцё працаўнікоў вёскі, прыгажосьць роднай зямлі.

« Данута Бічэль вучыцца на першым курсе Гарадзенскага пэдагагічнага інстытуту. Месяц назад яна прыслала ў рэдакцыю нашай газэты свой першы верш «Роднае слова». Рэдакцыя зьвярнула ўвагу на гэты верш, поўны шчырага пачуцьця, роздуму, любві да роднага краю, да свайго народа. Да таго ж і напісаны ён зь веданьнем паэтычнай справы.
                       Роднае    слова

Пад казачным дубам
Над Нёманам сінім
Хлапец прызнаваўся ў каханьні дзяўчыне.
I рэхам той шэпт адгукаўся між гаю:
— Кахаю... кахаю...
Я чула пяшчотнае, шчырарсьці поўнае,
Маё, беларускае, роднае, кроўнае,
Такое раптоўнае, такое чароўнае,
Такое ласкавае, цёплае, чыстае,
Як Нёман, празрыстае,
Як сонца, агністае,
Як казка, быліна, як песьня, жаданае,
Яшчэ не паўторанае, яшчэ не спазнанае
Цудоўнае слова ад шчырага сэрца!
Яно разьлівалася хвалямі ў рэчцы,

Вятрыска шаптаў яго зь лісьцем у гаю:
— Кахаю… кахаю…
Шапталі яго сенажаць і дуброва,
Мільенамі казана, тысячам нова,
Цудоўнае, дзіўнае, вечнае слова:
— Кахаю… кахаю…
Кахаю… Люблю… Свайму роднаму краю
«Люблю» сотні, тысячы раз паўтараю.
Калосьсям жытнёвым і пушчам сасновым.
Вялікім збудовам і шчырым размовам,
Краіне любимай, авеянай славай,
Усім, хто душой за народную справу,
Палеткам вясковым, зялёнай дуброве
Кажу гэта слова на матчынай мове.

»

Данута Бічэль, Ад шчырага сэрца. «Роднае слова». // Літаратура і мастацтва : газэта. — 12 лютага 1958. — № 13 (1235). — С. 4.

Аўтар зборнікаў паэзіі «Дзявочае сэрца» (1961), «Нёман ідзе» (1964), «Запалянкі» (1967), «Доля» (1972), «Ты — гэта ты» (1976), «Браткі» (1979), «Дзе ходзяць басанож» (1983), «Загасьцінец» (1985), «Даўняе сонца» (1987), «А на Палесьсі» (1990), «Божа, мой Божа» (1992), «Снапок» (1999), «На белых аблоках сноў» (2002), «Стакроткі ў вяночак Божай Маці» (2004), «Ойча наш…» (2008). Напісала паэмы і кнігі вершаў для дзяцей «Перапёлка» (1968), «Грыб-парасон» (1969), «Дзічка» (1971), «Рыжая палянка» (1971), «Дагані на кані» (1973), «Лузанцы» (1982), «Габрынька і Габрусь» (1985). Аўтар кнігі нарысаў, мэмуараў і эсэ «Хадзі на мой голас» (Вроцлаў, 2008), выдала кнігу прозы «Мост сьвятога Францішка» (2010).

  • «Звініць ва мне Боская нота…»: бібліяграфічны паказальнік літаратуры да 75-годдзя Дануты Бічэль / укладальнік Д. У. Крачко. — Гродна: Гарадзенская гарадская цэнтральная бібліятэка, 2014. — 23 с.

Зборнікі паэзіі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Выбраныя творы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

на нямецкай мове

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Пераклады з польскай мовы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

  1. Visuotinė lietuvių enciklopedija Online (лет.)
  2. К родному слову — с уважением. // Гродненская правда. 29 ліпеня 1988 . № 146 (11635).

Энцыкляпэдыі, даведнікі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]