Перайсьці да зьместу

Валадар

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Waldhar
Паходжаньне
Мова(-ы) германскія
Утворанае ад Wald + Hari
Іншыя формы
Варыянт(ы) Валтар, Вальтар
Зьвязаныя імёны Erivald
Зьвязаныя артыкулы
якія пачынаюцца з «Валадар»

Валада́р, Валта́р (Вальтар) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча Ва́льтар.

Асноўны артыкул: Імёны ліцьвінаў

Валдар, Валтар або Валдэр, пазьней Вальтэр (Waldhar, Waltar, Walder, Walter) і Ерывалд (Erivald) — імёны германскага паходжаньня[1]. Іменная аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis[2], германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus[3], германскага heru 'меч'[4].

Гісторык Павал Урбан у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што германскі тэрмін wald (-old) адпавядае праславянскаму *voldъ — корань для 'валадарыць, панаваць'. Такім парадкам, адным з значэньняў імя Валадар магло быць «Абдораны ўладай»[5], а яго германскіх адпаведнікам выступае імя Waltari[6].

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Walter (Welter, Waltyr)[7].

У 1634 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся Johannes Waltherus, Dantiscanus Borussus, у 1636 годзе — Theodorus Wolderus, Regiomontanus Borussus, у 1650 годзе — Christophorus Wolderus, Regiomontanus Prussus[8].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: Валътыроу (1120—1130-я гады)[9]; miasto Nowawolia… Lvkas Walter… Lvkasa Waltera… Livkas Walter… Łvkas Walter… Lvkass Walter (12 кастрычніка 1561 году)[10]; Christophorus Walterus, Litvanus Melkeimensis… Henricus Walterus, Litvanus Melkeimensis (1630 год)[11]; od pana Kazimierza Wałtara (1675—1677 гады)[12]; panów Jana i Anny z Konartow Walterów obywatelow kowieńskich małząkow (XVIII ст.)[13]; tudzież Jana i Marianny Walterów, małżonków (29 кастрычніка 1764 году)[14]; Parafia kowieńska… Waltaryszki (1784 год)[15].

Вальтэры (Walter) гербу Левальт — літоўскі шляхецкі род зь Вільні[17].

Вальтэры — парафіяне касьцёла ў Пустыні (каля Дрысы) на 1849 год[18] і ў Росіцы на 1861 год[19].

Вальтэры (Walter) гербу Вежынкова — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Кобрыню[20]

Вальдэровічы (Walderowicz) гербу Лешчыц — шляхецкі род Рэчы Паспалітай[21].

На 1906 год існавала вёска Вальтэры ў Рэжыцкім павеце, а таксама вёска Валтрава (Валтрова) у Себескім павеце Віцебскай губэрні[22].

  1. ^ Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 780, 1506—1507.
  2. ^ Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.
  3. ^ Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.
  4. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 17.
  5. ^ Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: мова, паходжаньне, этнічная прыналежнасьць. — Менск: 2001. С. 133.
  6. ^ Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: мова, паходжаньне, этнічная прыналежнасьць. — Менск: 2001. С. 134.
  7. ^ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 101, 278—279.
  8. ^ Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. S. 351, 377, 514.
  9. ^ Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 341, 716.
  10. ^ Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 636, 641—646, 648, 651.
  11. ^ Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. S. 318.
  12. ^ Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 445.
  13. ^ Ragauskaitė A. Kauno miestiečių pavardžių formavimasis XVI—XVIII amžiuje // Acta linguistica Lithuanica. T. 45, 2001. P. 138.
  14. ^ Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 172.
  15. ^ Vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio Kauno dekanato vizitacija 1782 m. — Vilnius, 2001. P. 664.
  16. ^ Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1889. С. 70.
  17. ^ Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 839.
  18. ^ Яўген Анішчанка, Пустынь костел Дриссенского уезда прихожане, Архіў гісторыка Анішчанкі, 26 сакавіка 2016 г.
  19. ^ Яўген Анішчанка, Росица костел Дриссенского уезда, списки прихожан 1861 г., Архіў гісторыка Анішчанкі, 24 студзеня 2016 г.
  20. ^ Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 361.
  21. ^ Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 74.
  22. ^ Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 362, 394.