Перайсьці да зьместу

Бартаўт

Дадаць спасылкі
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Бартаўт
лац. Bartaŭt
Bartolt
Паходжаньне
Мова(-ы) германскія
Утворанае ад Bardo + Walt
Іншыя формы
Варыянт(ы) Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт, Бартулт
Вытворныя формы Бэртальд
Зьвязаныя артыкулы
якія пачынаюцца з «Бартаўт»

Бартаўт (Партаўт), Барталт (Бартальт, Бартальд) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

Паходжаньне

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Бартальд, Бартальт або Бартаўт (Bartold, Bartolt[1], Bartout[2]) — імя германскага паходжаньня[3]. Іменная аснова -бард- (-барт-) (імёны ліцьвінаў Бардзін, Бардзіла; германскія імёны Bardinus, Bardilo) паходзіць ад гоцкага *bards 'волат'[4] або ад стараверхненямецкага barta 'баявая сякера'[5], а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'[6]. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Teutbard (Teut-bard)[7].

Адпаведнасьць імя Бартаўт германскаму імю Barttold сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў[8].

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Bartołt (Bartoldus[9]), якое разглядаецца як варыянт імя Bertołt[10].

Імя Барталт (Барталд) бытавала ў Прусіі (ваколіцы Мэмэлю): Hans und Bartoldt Hige… Bartolt Szreyp (1511—1520 гады)[11]. У 1631 і 1634 гадох у Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся Casparus Bartoldi, Dantiscanus Borussus[12]. Імя Бартальд бытавала ў Лівоніі[13].

Шырокае бытаваньне прозьвішчаў Бартолт (Bartołt), Бартолд (Bartołd), Бартольд (Bartold), Бартульт (Bartult) адзначалася ў мазавецкім Пжаснышы(pl) і ваколіцах[14][15][16].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: per nobilem Bartholdum, secretarium nobis sincere dilectum (22 верасьня 1421 году)[17]; Воитех Бортовтовичъ… Бортовътъ Кгедкговътовичъ[18] (1528 год); Григорей Станиславовичъ Бортовтовича (1567 год)[19]; quam etiam Nicolai Bartelt… Nicolao Bartelth… Bartolt… Bartholth (6 красавіка 1579 году)[20]; Ur. Jerzemu Bortowtowi, tow. chor. jw. wojewody wileńskiego, hetmana w. WKsL (12 сакавіка 1657 году, 11 і 18 сакавіка 1658 году)[21], Ur. Janowi Bortowtowi… towarzyszom chor. jw. wojewody wileńskiego, hetmana w. WKsL (18 сакавіка 1658 году)[22]; Fabianus Bartolt (24 сьнежня 1734 году)[23]; Carolus Bartolt (19 сакавіка 1740 году і 21 верасьня 1741 году)[24]; Carolus Bartold (14 чэрвеня 1742 году)[25]; r. p. Caroli Bartołtt (21 лістапада 1742 году)[26]; iegomością xiędzem Karolem Bartoldem (7 верасьня 1743 году)[27]; Marianna Bartawtowna (1714 год)[28]; Erazm Barthołt (28 кастрычніка 1760 году)[29]; Joanna Marianna Partowt (1784 год)[30].

Носьбіты

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Гаўрылкевічы гербаў Буртаўт (або Бартаўт[35]) і Крыўда — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету[36].

Бортаўты (Bortowt) гербу Кораб — шляхецкі род Рэчы Паспалітай[37].

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася ваколіца Бортаўты (Бортовты) у Лідзкім павеце[38].

У Эйшыскай воласьці існавалі вёскі 1-я і 2-я Бартаўты[39][40].

На гістарычнай Варміі існуе вёска Бартолты Вялікія.

Глядзіце таксама

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Крыніцы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. ↑ Winkler J. Stüdien in Nederlandsche namenkunde. — Haarlem, 1900. S. 269.
  2. ↑ Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. S. 26.
  3. ↑ Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 296, 1679.
  4. ↑ Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 79.
  5. ↑ Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 51.
  6. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 17.
  7. ↑ Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 1420.
  8. ↑ Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.
  9. ↑ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 101.
  10. ↑ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 17.
  11. ↑ Rowell S. C. Aspects of settlement in the Klaipėda District (Memelland) in the late fifteenth and early-sixteenth centuries // Acta historica universitatis Klaipedensis. T. 11, 2005. P. 30.
  12. ↑ Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. S. 325, 351.
  13. ↑ Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 60.
  14. ↑ Bartołt, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  15. ↑ Bartołd, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  16. ↑ Bartult, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  17. ↑ Codex epistolaris Vitoldi. — Cracoviae, 1882. S. 533.
  18. ↑ Перапіс войска ВКЛ 1528 года. Метрыка ВКЛ. Кн. 523. — Менск, 2003. С. 88.
  19. ↑ Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 763.
  20. ↑ Lietuvos Metrika. Knyga 273 (59) (1579—1580). — Vilnius, 2019. P. 58—59.
  21. ↑ Metryka Litewska. Księga wpisów Nr. 131. — Warszawa, 2001. S. 62, 77.
  22. ↑ Metryka Litewska. Księga wpisów Nr. 131. — Warszawa, 2001. S. 62.
  23. ↑ Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 1: A—C. — Roma, 1985. P. 91.
  24. ↑ Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 18. — Витебск, 1888. С. 272, 275.
  25. ↑ Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 538.
  26. ↑ Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 18. — Витебск, 1888. С. 284.
  27. ↑ Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 20. — Вильна, 1893. С. 539.
  28. ↑ Pasvalio Šv. Jono Krikštytojo parapijos jungtuvių įrašai 1706—1729 m., Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA
  29. ↑ Tylus S. Duchowieństwo Lubomla, Oleksińca, Torczyna i Turzyska : spis na podstawie materiałów archiwalnych (XVII w. — 1826) // Archiwa, biblioteki i muzea rościelne. T. 75, 2001. S. 398.
  30. ↑ Kroże, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  31. ↑ Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski. T. XI. — Warszawa; Poznań: Państwowe Wydawn. Nauk., 1982. S. 251—252.
  32. ↑ Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 46.
  33. ↑ AGAD, Pułtuskie gr., Pułtuskie testamenta konsystorskie, sygn. 7, k. 76v–77v. Testamenty szlachty koronnej z XVII wieku
  34. ↑ Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. S. 4.
  35. ↑ Boniecki A. Herbarz polski. T. 7. — Warszawa, 1904. S. 248.
  36. ↑ Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 81.
  37. ↑ Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 261.
  38. ↑ Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 37.
  39. ↑ Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 212.
  40. ↑ Słownik geograficzny... T. XV, cz. 1. — Warszawa, 1900. S. 89.

Літаратура

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Бартаўт&oldid=2680048»