Еўе

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Еўе
лет. Vievis
Троцкая вуліца
Троцкая вуліца
Vievis COA.gif
Герб Еўя
Першыя згадкі: 1539
Горад з: 1999
Краіна: Летува
Павет: Віленскі
Раён: Электрэнскі
Вышыня: 128 м н. у. м.
Насельніцтва: Red Arrow Down.svg 4521 чал. (2018)
Часавы пас: UTC+2
летні час: UTC+3
Тэлефонны код: 528
Паштовы індэкс: LT-21058
Геаграфічныя каардынаты: 54°46′30″ пн. ш. 24°48′30″ у. д. / 54.775° пн. ш. 24.80833° у. д. / 54.775; 24.80833Каардынаты: 54°46′30″ пн. ш. 24°48′30″ у. д. / 54.775° пн. ш. 24.80833° у. д. / 54.775; 24.80833
Еўе на мапе Летувы
Еўе
Еўе
Еўе
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Е́ўе (лет. Vievis) — места ў Летуве, на беразе возера Еўя. Цэнтар староства Электрэнскага самакіраваньня Віленскага павету. Насельніцтва на 2018 год — 4521 чалавек. Знаходзіцца за 14 км ад Электрэнаў, на аўтамабільнай дарозе Вільня — Коўна — Клайпеда; чыгуначная станцыя на лініі Вільня — Коўна.

Еўе — даўняе мястэчка на гістарычнай Троччыны, на беларускай этнічнай тэрыторыі. Да нашага часу тут захавалася Прачысьценская царква, помнік архітэктуры XIX ст.

Назва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Тапонім Еўе, відаць, паходзіць ад назвы возера Еўя. Таксама існуе паданьне, якое зьвязвае назву места з жонкай Гедзіміна полацкай князёўнай Евай.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першы пісьмовы ўпамін пра Еўе датуецца 1522 годам, калі яно ўваходзіла ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва. У 1539 годзе ўпамінаецца як мястэчка, што знаходзілася ў валоданьні Агінскіх. Паводле паданьня, яшчэ ў XIV ст. Багдан Агінскі заснаваў у Еўі Прачысьценскі манастыр, які аднак заняпаў у 2-й палове XVI ст.

У 1610 годзе ў Еўі пачала дзейнічаць друканя Віленскага Духаўскага братэрства. Найбольш раньняя кніга, надрукаваная тут, датуецца 1611 годам. 24 ліпеня 1618 году ў друкарні выдалі першую ў сьвеце кнігу пад назвай «Буквар». Тут друкаваліся «Граматыкі славенскія правілное сінтагма» (1619 год) Мілецыя Сматрыцкага. Да 1660 году ў друкарні выдалі 25 кнігаў на старабеларускай і польскай мовах.

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Еўе апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Трооцкім павеце Віленскай губэрні. У 1806 годзе Прачысьценскі манастыр ліквідавалі. У 1843 годзе тут збудавалі новую царкву.

Хуткі рост Еўя пачаўся ў другой палове ХІХ стагодзьдзя, калі ў 1862 годзе празь яго прайшла чыгунка Санкт-Пецярбург — Вільня — Варшава. На 1866 год у мястэчку было 57 будынкаў.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Яшуны абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР[1]. Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Еўе апынулася ў складзе Летувы.

У 1950—1962 гадох Еўе было цэнтрам раёну. У 1979 годзе, у кансьпіратыўных мэтах, пры выданьні самавыдавецкага часопісу «Люстра дзён» Вінцук Вячорка пазначаў, што ён выдадзены ў Еўі, хаця ў сапраўднасьці выданьне друкавалі ў Менску[2]. У 1999 годзе Еўе атрымала статус места і ўласны герб.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1866 год — 346 чал., зь іх 103 каталікі, 93 праваслаўныя і 150 юдэяў; 1879 год — 535 чал. (249 муж. і 286 жан.)[3]
  • XXI стагодзьдзе: 2018 год — 4521 чал.

Адукацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Еўі працуюць пачатковая і сярэдняя школы.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Інфраструктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Еўі дзейнічаюць Летувіскі геалягічны музэй і Летувіскі дарожны музэй.

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Капліца Ўсіх Сьвятых (1936)
  • Касьцёл Сьвятой Ганны (1931)
  • Царква Прачыстай Багародзіцы (1843)

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зьміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.
  2. ^ Люстра Дзён, Вытокі
  3. ^ Wejssenhof J. Jewje // Słownik geograficzny... T. XI. — Warszawa, 1890. S. 569.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Еўесховішча мультымэдыйных матэрыялаў