Езяросы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Езяросы
лет. Zarasai
Панарама места
Панарама места
Coat of arms of Zarasai.svg Flag of Zarasai.gif
Герб Езяросаў Сьцяг Езяросаў
Першыя згадкі: 1506
Краіна: Летува
Павет: Уцянскі
Насельніцтва: 6458 чал. (2017)
Часавы пас: UTC+2
летні час: UTC+3
Паштовы індэкс: LT-32001
Геаграфічныя каардынаты: 55°44′ пн. ш. 26°15′ у. д. / 55.733° пн. ш. 26.25° у. д. / 55.733; 26.25Каардынаты: 55°44′ пн. ш. 26°15′ у. д. / 55.733° пн. ш. 26.25° у. д. / 55.733; 26.25
Езяросы на мапе Летувы
Езяросы
Езяросы
Езяросы
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы
http://www.zarasai.lt/

Езяро́сы (лет. Zarasai, польск. Jeziorosy) — места ў Летуве, паміж азёрамі Оса і Асіда. Адміністрацыйны цэнтар Езяроскага раёну Уцянскага павету. Насельніцтва на 2017 год — 6458 чал. Знаходзяцца за 49 км ад Уцяны, за 18 км ад чыгуначнай станцыі Турмонты; на шашы Коўна — Дзьвінск.

Езяросы — даўняе мястэчка гістарычнай Браслаўшчыны (частка Віленшчыны).

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першы пісьмовы ўспамін пра Езяросы як уладаньне Віленскага біскупства датуецца 1522 годам, калі пры мясцовым касьцёле заснавалі алтарыю. У 1530 годзе біскуп віленскі Ян з князёў літоўскіх дадаткова дараваў плябаніі ў Езяросах зямлю і сялянаў. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мясьціна ўвайшла ў склад Браслаўскага павету Віленскага ваяводзтва.

Краявід Езяросаў, 1864 год

У 1610 годзе коштам караля і вялікага князя Жыгімонта Вазы ў Езяросах збудавалі новы драўляны касьцёл. На Радзівілаўскай мапе (1613) паселішча значыцца як мястэчка. Станам на 1631 год тут было 22 дымы. У Трынаццацігадовую вайну (1654—1667) мястэчка разбурылі маскоўскія захопнікі (у 1674 годзе адноўлены касьцёл). На 1669 год у Езяросах было 34 дымы, карчма, 5 вуліцаў. За часамі Вялікай Паўночнай вайны мястэчка зноў значна пацярпела.

З пачатку XVIII стагодзьдзя ў ваколіцах Езяросаў пачалі сяліцца стараверы з Маскоўскай дзяржавы. У 2-й палове XVIII стагодзьдзя ў мястэчку адкрылася школа. Станам на 1721 і 1739 гады ў Езяросах было 17 дымоў, на 1772 год — 21 дым, на 1790 год — 47 дымоў[1].

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Езяросы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі. Па адкрыцьці шашы Коўна — Дзьвінск (1836) расейскія ўлады зьмянілі назву места на Новааляксандраўск, сюды перанесьлі адміністрацыйны цэнтар Браслаўскага павету. У 1842 годзе ўтварыўся асобны Нова-Аляксандраўскі павет у складзе Ковенскай губэрні. На 1857 год у месьце было 8 мураваных і 155 драўляных будынкаў.

Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Езяросы апынуліся ў складзе Летувы. Новыя ўлады палічылі традыцыйную назву паселішча за палянізм і сканструявалі новую — лет. Ežerėnai (Эжэрэнай; ад лет. ežeras — возера), якую аднак па працяглых дыскусіях у 1929 годзе зьмянілі на лет. Zarasai (Зарасай).

2 жніўня 1946 году Езяросы атрымалі статус места. У 1996 годзе адбылося зацьверджаньне мескага гербу.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1857 год — 3459 чал. (1838 муж. і 1631 жан.), зь іх 2030 каталікоў, 404 праваслаўныя, 119 старавераў, 7 эвангелістаў, 909 юдэяў[2]; 1865 год — 4770 чал.; 1896 год — 7556 чал. (3761 муж. і 3792 жан.), зь іх паводле веры: 2322 каталікі, 512 праваслаўных, 323 стараверы, 28 пратэстантаў, 4277 юдэяў, 44 магамэтаніны, 50 іншай веры; паводле стану: 272 шляхты, 36 духоўнікаў, 64 ганаровых грамадзянаў і купцоў, 6796 мяшчанаў, 265 вайскоўцаў, 82 сялянаў, 41 іншага стану[3]; 1897 год — 6,3 тыс. чал.
  • XX стагодзьдзе: 1923 год — 3785 чал.; 1939 год — 4,5 тыс. чал.; 1959 год — 4,7 тыс. чал.; 1970 год — 6624 чал.; ; 1976 год — 7,4 тыс. чал.; 1979 год — 7250 чал.; 1989 год — 8916 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2001 год — 8365 чал.; 2010 год — 7571 чал.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (1878)
  • Малельня стараверская
  • Царква Ўсіх Сьвятых (1885)

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Езяросы // ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 213.
  2. ^ Nowoaleksandrowsk // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom VII: Netrebka — Perepiat. — Warszawa, 1886. S. 240.
  3. ^ Новоалександровск // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб, 1890—1907.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Езяросысховішча мультымэдыйных матэрыялаў