Акмяны

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Акмяны
лет. Akmenė
Касьцёл Сьвятога Крыжа
Касьцёл Сьвятога Крыжа
Coat of arms of Akmenė (Lithuania).svg Flag of Akmene.gif
Герб Акмянаў Сьцяг Акмянаў
Першыя згадкі: 1511
Магдэбурскае права: 13 чэрвеня 1792
Краіна: Летува
Павет: Шавельскі
Раён: Акмянскі
Мэр: Ёнас Катаўскіс
Насельніцтва: 2602 чал. (2010)
Часавы пас: UTC+2
летні час: UTC+3
Тэлефонны код: 686
Паштовы індэкс: LT-85022
Геаграфічныя каардынаты: 56°14′50″ пн. ш. 22°45′10″ у. д. / 56.24722° пн. ш. 22.75278° у. д. / 56.24722; 22.75278Каардынаты: 56°14′50″ пн. ш. 22°45′10″ у. д. / 56.24722° пн. ш. 22.75278° у. д. / 56.24722; 22.75278
Акмяны на мапе Летувы
Акмяны
Акмяны
Акмяны
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Акмя́ны (па-летувіску: Akmenė) — места ў Акмянскім раёне Шавельскага павету Летувы, на рацэ Дабікіне. Насельніцтва на 2010 год — 2602 чал.

Знаходзіцца на поўначы краіны, за 7,5 км ад чыгуначнай станцыі Акмяны (на лініі Шаўлі — Мажэйкі). Згодна з сучаснай афіцыйнай летувіскай клясыфікацыяй места належыць да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першы пісьмовы ўспамін пра Акмяны датуецца 1511 годам, вядомыя як двор жамойцкага старосты С. Я. Кезгайлы[1]. Адносіліся да жамойцкага павету Вялікія Дырвяны. 14 верасьня 1531 году вялікі князь Жыгімонт Стары даў дырвянскаму цівуну Я. Станкевічу-Білевічу прывілей на заснаваньне ў Акмянах мястэчка з правам праводзіць таргі і трымаць корчмы. У 1596 годзе каралева Ганна Ягелонка заснавала ў Акмянах драўляны касьцёл са школай. Да 1717 году зьяўляліся цэнтрам нягродавага староства.

Мескі герб з каралеўскага прывілею (1792)

13 чэрвеня 1792 году атрымалі Магдэбурскае права. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі[1].

У найноўшай гісторыі Акмяны атрымалі вядомасьць пасьля таго, як тут выявілі вялікія радовішчы вапняку і гліны. У 1947 годзе ў Акмянах пачалося будаўніцтва найбуйнешага цэмэнтавага комплексу ў прыбалтыйскіх рэспубліках СССР. У 1950—1962 гадох цэнтар Акмянскага раёну, перанесенага пазьней у Новыя Акмяны.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XVIII стагодзьдзе: 1736 год — 16 чал.
  • XIX стагодзьдзе: 1859 год — 790 чал.[2]; 1897 год — 1501 чал.
  • XX стагодзьдзе: 1923 год — 1453 чал.; 1968 год — 2,4 тыс. чал.[3]; 1990 год — 3,6 тыс. чал.[4]
  • XXI стагодзьдзе: 2010 год — 2602 чал.

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл Сьвятога Крыжа (1912)

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Акмяны // ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 18
  2. ^ Okmiany // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom VII: Netrebka — Perepiat. — Warszawa, 1886. S. 425
  3. ^ Акмяне // Большая советская энциклопедия, 3-е изд.: в 30 т. / Гл. ред. А.М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1969—1978.
  4. ^ Акмяне // Большой энциклопедический словарь / Гл. ред. В. П. Шишков. — М.: НИ «Большая Российская энциклопедия», 1998. — 640 с.: ил. ISBN 5-85270-262-5.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Акмянысховішча мультымэдыйных матэрыялаў