Малая Летува

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Малая Летува (чырвоным) на мапе этнаграфічных рэгіёнаў Летувы

Мала́я Летува́[1][2][3] (лет. Mažoji Lietuva, ням. Kleinlitauen) альбо Пруская Летува (лет. Prūsų Lietuva, ням. Preußisch-Litauen) — гістарычны этнаграфічны рэгіён Прусіі, пазьней Усходняй Прусіі ў Нямеччыне, дзе жылі прускія летувісы. Малая Летува была паўночнай часткай гэтай правінцыі і атрымала сваю назву паводле спрадвечна летувіскамоўнага насельніцтва.

Назва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Назва Малая Летува (ням. Klein Litauen) упершыню зьявілася ў хроніках Прусіі аўтарства Сымона Грунаў і Лукаша Давіда ў пачатку XVI стагодзьдзя[4]. Пры гэтым паводле Лукаша Давіда, Малой Літвой была Гарадзенская зямля з сталіцай у Горадні[5][6][7].

Паводле Паўла Урбана, назву Малая Летува («Малая Літва») датычна колішняй тэрыторыі Жамойці папулярызавалі ў сваіх працах летувіскія гісторыкі[8].

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Да зьяўленьня ў Прусіі Тэўтонскага ордэна гэтую тэрыторыю насялялі балтыйскія плямёны надровы і скалвы. У выніку войнаў між ордэнам і Вялікім Княствам Літоўскім землі былі спустошаныя, аднак па Мельнскім міры 1422 году сюды вярнуліся ўцекачы і новыя пасяленцы. Упершыню тэрмін Малая Летува зьявіўся паміж 1517 і 1526 гадамі.

З выняткам Клайпедзкага краю, які ў 1920 годзе перайшоў пад мандат Лігі Нацыяў у адпаведнасьці з Вэрсальскай дамовай, і анэксаваны Летувой у 1923 годзе, рэгіён да 1945 году быў часткай Прусіі.

Цяпер невялікая частка Малой Летувы на ўсход ад Нёману разам з Клайпедай знаходзіцца ў межах сучаснай Летувы, малая частка на скрайнім поўдні — у Польшчы, а асноўная тэрыторыя — частка Калінінградзкай вобласьці Расеі.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Арлоў У. Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае. — KALLIGRAM, 2012. С. 349.
  2. ^ Абламейка С. Беласточчына: Беларуская Галічына: Гутарка з Алегам Латышонкам, Радыё Свабода, 1998 г.
  3. ^ Катлярчук А. Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны // ARCHE Пачатак. № 2 (25), 2003.
  4. ^ Литва Малая // Большая Российская энциклопедия: в 30 т. Т. 17. — Москва, 2010. С. 628.
  5. ^ Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: мова, паходжаньне, этнічная прыналежнасьць. — Менск, 2001. С. 7.
  6. ^ Лёсік Я. Літва-Беларусь: гістарычныя выведы. — Менск, 2016. С. 22—23.
  7. ^ Жлутка А. Літва на Балканах (Першасны сэнс назвы) // Спадчына. № 5—6, 2000. С. 90—95.
  8. ^ Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: мова, паходжаньне, этнічная прыналежнасьць. — Менск, 2001. С. 110.