Прывалкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Прывалкі
трансьліт. Pryvalki
Касьцёл Сьвятога Апостала Юды Тадэвуша
Касьцёл Сьвятога Апостала Юды Тадэвуша
Coat of Arms of Pryvałka.png
Герб Прывалкаў


Краіна: Беларусь
Вобласьць: Гарадзенская
Раён: Гарадзенскі
Сельсавет: Госкі
Насельніцтва: 206 чал. (2010)
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 152
Паштовы індэкс: 231741
Нумарны знак: 4
Геаграфічныя каардынаты: 53°56′45″ пн. ш. 23°55′19″ у. д. / 53.94583° пн. ш. 23.92194° у. д. / 53.94583; 23.92194Каардынаты: 53°56′45″ пн. ш. 23°55′19″ у. д. / 53.94583° пн. ш. 23.92194° у. д. / 53.94583; 23.92194
Прывалкі на мапе Беларусі ±
Прывалкі
Прывалкі
Прывалкі
Прывалкі
Прывалкі
Прывалкі
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Прыва́лкі[1] — вёска ў Беларусі, на правым беразе Нёмана. Уваходзяць у склад Госкага сельсавету Гарадзенскага раёну. Насельніцтва на 2010 год — 206 чал. Знаходзяцца за 37 км на паўночны захад ад Горадні, на шашы Р42.

Прывалка — даўняе магдэбурскае места гістарычнай Гарадзеншчыны, колішні цэнтар староства.

Назва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Паводле народнага паданьня тапонім «Прывалка» ўтварыўся ад «правалу» (некалі на гэтым месцы стаяў прыгожы «Райгорад», які нібыта праваліўся пад зямлю), на краі якога ўзьнікла паселішча.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Местачковы герб, 1792

Першы пісьмовы ўпамін пра Прывалку зьмяшчаецца ў сьпісах скарбовых маёнткаў, што належалі каралеўскай адміністрацыі, і датуецца 1569. У гэты час мястэчка было цэнтрам староства Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

У 1650 Прывалка атрымала прывілей на правядзеньне тут таргоў і кірмашоў. У 1762 маёнтак перайшоў у валоданьне Агінскіх[2]. 27 лютага 1792 кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў Прывалцы Магдэбурскае права і герб: «у ружовым полі арханёл Міхал, у правай руцэ маланкі, у левай — шчыт, пад нагамі постаць д’ябла сярод агню»[3]. У 1793 места ўвайшло ў склад Гарадзенскага ваяводзтва.

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Стары касьцёл, каля 1900

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Прывалка апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Гарадзенскім павеце Слонімскай (1795—1797), Літоўскай (1797—1802) і Гарадзенскай губэрняў[4].

Расейскія ўлады скасавалі Магдэбурскае права і панізілі статус Прывалкі да вёскі. У 1885 тут было 33 двары, дзейнічаў касьцёл.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Стары касьцёл, 1910-я

25 сакавіка 1918 згодна з Трэцяй Устаўной граматай Прывалка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 у адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР[5]. Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Прывалка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва. У гэты час тут было 112 двароў.

У 1939 Прывалка ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 стала цэнтрам сельсавету Парэцкага раёну Беластоцкай вобласьці БССР. На 1998 у вёсцы было 117 двароў.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1885 год — 387 чал.
  • XX стагодзьдзе: 1921 год — 611 чал.; 1998 год — 284 чал.; 1999 год — 271 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2010 год — 206 чал.

Інфраструктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У вёсцы працуюць базавая школа, клюб, пошта.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл Сьвятога Апостала Юды Тадэвуша (1918—1919)

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9. (pdf) С. 171
  2. ^ Князева В. Прывалкі // ЭГБ. Т. 5. — Менск, 1999. С. 578.
  3. ^ Цітоў А. Геральдыка Беларускіх местаў. — Менск, 1998.
  4. ^ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom IX: Poźajście — Ruksze. — Warszawa, 1888. S. 181.
  5. ^ 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зьміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Прывалкісховішча мультымэдыйных матэрыялаў