Віжайны

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Віжайны
польск. Wiżajny
Касьцёл Сьвятой Тэрэзы
Касьцёл Сьвятой Тэрэзы
POL gmina Wiżajny COA old.svg
Герб Віжайнаў


Краіна: Польшча
Ваяводзтва: Падляскае
Павет: Сувальскі
Гміна: Віжайны
Насельніцтва: 882 чал. (2011)
Часавы пас: UTC+1
летні час: UTC+2
Паштовы індэкс: 16-407
Нумарны знак: BSU
Геаграфічныя каардынаты: 54°22′02″ пн. ш. 22°52′08″ у. д. / 54.36722° пн. ш. 22.86889° у. д. / 54.36722; 22.86889Каардынаты: 54°22′02″ пн. ш. 22°52′08″ у. д. / 54.36722° пн. ш. 22.86889° у. д. / 54.36722; 22.86889
Віжайны на мапе Польшчы
Віжайны
Віжайны
Віжайны
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Віжайны (польск. Wiżajny) — вёска ў Польшчы, паміж азёрамі Вістуцьцю і Віжайнамі. Цэнтар сельскай гміны Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва. Знаходзяцца за 35 км на поўнач ад Сувалак, за 143 км на поўнач ад Беластоку; каля граніцы зь Летувой.

Віжайны — даўняе магдэбурскае места гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны), колішні цэнтар староства граніцы з Прусіяй. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятой Тэрэзы ў стылі клясыцызму, помнік архітэктуры XIX ст.

Назва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Апроч формы Віжайны, таксама сустракаюцца варыянты Віжаны[1] і Візуны[2].

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мескі герб, 1792 г.

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Віжайны на мапе 1655 году

Першы пісьмовы ўпамін пра Віжайны (Weyze) датуецца 1253 годам[3]. Відаць, тут існавала яцьвяскае паселішча.

У 1413 годзе Віжайны ўвайшлі ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва. У гэты час імі валодалі Лазавіцкія, з 2-й паловы XVI ст. — Радзівілы. На загад апошніх тутэйшы касьцёл Сьвятога Юрыя ператварылі ў кальвінскі збор, у якім у 1603 годзе пахавалі гетмана Крыштапа Мікалая Радзівіла «Перуна».

На 1629 год у Віжайнах было 285 дымоў, якія разьмяшчаліся на 7 вуліцах (найбольшая зь іх Павісульская з 27 дымамі, найменшая — Канецпольская з 6). У 1664 годзе касьцёл вярнулі каталікам. 11 траўня 1693 кароль і вялікі князь Ян Сабескі надаў Віжайнам Магдэбурскае права і герб: у чырвоным полі белы арол з залатой перавязьзю на персях (пацьвержаны 14 лютага 1792 году)[2]. Па Радзівілах местам валодалі Пуслоўскія, Плятэры, Струтынскія.

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Віжайны апынуліся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні. На 1827 год тут было 165 будынкаў. У 1870 годзе расейскія ўлады пазбавілі мястэчка Магдэбурскага права.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Віжайны апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

За часамі Другой сусьветнай вайны зь верасьня 1939 да 1945 году Віжайны знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 1975—1998 гадох яны ўваходзілі ў склад Сувальскага ваяводзтва.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1827 год — 1342 чал.[4]
  • XXI стагодзьдзе: 2002 год — 1 тыс. чал.; 2011 год — 882 чал.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл Сьвятой Тэрэзы (1825), званіца (1862)
  • Могілкі: старыя каталіцкія, пратэстанцкія

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Вялікі гістарычны атлас Беларусі. У 4 т. Т. 2. — Мінск, 2013. С. 86.
  2. ^ а б Цітоў А. Геральдыка Беларускіх местаў. — Менск, 1998. С. 131.
  3. ^ Bednarczyk-Rzepko W. Przewodnik Pascala. Pojezierze Suwalskie i Puszcza Augustowska. — Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2005. S. 203—215.
  4. ^ Witanowski M., Chlebowski B. Wiżajny // Słownik geograficzny... T. XIII. — Warszawa, 1893. S. 687.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Віжайнысховішча мультымэдыйных матэрыялаў