Мікалаеўшчына

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Мікалаеўшчына
трансьліт. Міkalajeŭščyna
Школа імя Якуба Коласа
Школа імя Якуба Коласа
Першыя згадкі: 1555
Магдэбурскае права: XVII стагодзьдзе[1][2]
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Менская
Раён: Стаўпецкі
Сельсавет: Мікалаеўшчынскі
Насельніцтва (2015)
колькасьць: 562 чал.[3]
колькасьць двароў: 265[3]
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 1717
Паштовы індэкс: 222698
Нумарны знак: 5
Геаграфічныя каардынаты: 53°24′26″ пн. ш. 26°50′14″ у. д. / 53.40722° пн. ш. 26.83722° у. д. / 53.40722; 26.83722Каардынаты: 53°24′26″ пн. ш. 26°50′14″ у. д. / 53.40722° пн. ш. 26.83722° у. д. / 53.40722; 26.83722
Мікалаеўшчына на мапе Беларусі ±
Мікалаеўшчына
Мікалаеўшчына
Мікалаеўшчына
Мікалаеўшчына
Мікалаеўшчына
Мікалаеўшчына
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Мікала́еўшчына — вёска ў Беларусі, на правым беразе Нёмана. Цэнтар сельсавету Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2015 год — 562 чалавекі[3]. Знаходзіцца за 12 км на паўднёвы ўсход ад Стоўпцаў, за 30 км на паўночны захад ад Нясьвіжу.

Мікалаеўшчына — даўняе магдэбурскае[1][2] мястэчка на мяжы гістарычных Меншчыны і Наваградчыны[a], асноўным заняткам жыхароў якога былі плытагонства і пабудова віцінаў[4]. Малая радзіма Народнага паэта Беларусі Якуба Коласа, старшыні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі Язэпа Лёсіка і шэрагу іншых грамадзкіх і культурных дзеячоў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля, помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя, зьнішчаны расейскімі ўладамі дзеля пабудовы царквы.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Упершыню Мікалаеўшчына згадваецца ў сяр. XVI ст. як уладанне Осьцікавічаў. Сваю назву паселішча атрымала, відаць, ад імя Мікалая Осьцікавіча. У 1555 Мікалаеўшчыну набыў Л. Сьвірскі. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (15651566) мясцовасьць увайшла ў склад Менскага павета Менскага ваяводзтва.

У 1596 Мікалаеўшчына перайшла ў валоданне М. К. Радзівіла «Сіроткі», які далучыў яе да Нясьвіскай ардынацыі. У гэты час вёска мела 17 двароў, карчму, бровар, прыстань. На мяжы XVIXVII стст. паселішча атрымала статус мястэчка. У 1617 сядзібу Яна Радзівіла ў Мікалаеўшчыне наведаў каралевіч і вялікі княжыч Уладзіслаў. Станам на 1628 у мястэчку было 5 вуліцаў (Сьверынаўская або Уздзенская, Дворная, Мастовая, Мінская, Тыльная), 114 двароў, касьцёл, ратуша, гасьціны двор, рынак, млын, вэрф (сточня), 13 складоў для тавараў. У 1652 маршалак вялікі Аляксандар Людвік Радзівіл заснаваў тут касьцёл Яна Хрысьціцеля. У часы Трынаццацігадовай вайны ў 1664 Мікалаеўшчыну зьнішчылі маскоўскія захопнікі[5]. Станам на 1669 у мястэчку было толькі 20 двароў, на 1700 — 63, на 1777 — 62. У гэты час празь Нёман узьвялі драўляны Калінавы мост даўжынёй у адну вярсту з чвэрцю.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Мікалаеўшчына апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Менскім павеце Менскай губэрні. У XIX ст. статус паселішча панізілі да сяла. Па здушэньні нацыянальна-вызваленчага паўстаньня ў 1867 расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі тутэйшы касьцёл на праваслаўную царкву. У 1882 каля Мікалаеўшчыны ў засьценку Акінчыцы нарадзіўся Канстантын Міцкевіч (Якуб Колас). Паводле вынікаў перапісу (1897) у мястэчку быў 141 двор, царква, карчма, крама, у пач. XX ст. — 168 двароў. 9 ліпеня 1906 г. у Мікалаеўшчыне адбыўся нелегальны зьезд настаўнікаў Менскай губэрні. Зьезд быў разагнаны паліцыяй, за ўдзел у ім звольнілі 13 настаўнікаў, сярод іх К. Міцкевіча (Якуба Коласа), А. Сянкевіча, І. Фёдарава (Янку Маўра) і інш.

Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Мікалаеўшчына апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Стаўпецкім павеце Наваградскага ваяводзтва. Станам на 1921 у мястэчку было 164 двары.

У 1939 Мікалаеўшчына ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 зрабілася цэнтрам сельсавета Стаўпецкага раёна. Статус паселішча панізілі да вёскі. 3 1970 тут працуе турыстычная база «Высокі Бераг», з 1972 — Коласаўскі дзяржаўны заказнік. Станам на 1997 у вёсцы было 360 двароў, на 1 студзеня 2004 — 309 двароў.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Уваходзіла ў склад Менскага павету, аднак пры гэтым належала да Нясьвіскай ардынацыі, цэнтар якой уваходзіў у склад Наваградзкага павету, таксама касьцёльныя парафія адносілася да Наваградзкага дэканату

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 312.
  2. ^ а б Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Стаўбцоўскага р-на. — Менск: БелЭн, 2004. — 831 с.: іл. ISBN 985-11-0312-8., с.588
  3. ^ а б в Список сельских населенных пунктов и численность населения по Миколаевщинскому сельскому совету Столбцовского района
  4. ^ Жолуд С. «Сабачы хлеб» Нёманскіх плытагонаў // Беларуская думка. №10, 2017, с.41
  5. ^ а б Валерый Шаблюк. Мікалаеўшчына // Шаблён:Крыніцы/ЭГБ С. 137.
  6. ^ Шаблён:Крыніцы/Памяць/Стаўпецкі раён
  7. ^ Шыфр: 613В000617

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]