Сапоцкін

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Сапоцкін
трансьліт. Sapockin
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
BIA Sopoćkinie COA.png
Герб Сапоцкіна


Краіна: Беларусь
Вобласьць: Гарадзенская
Раён: Гарадзенскі
Сельсавет: Сапоцкінскі
Плошча: 3,73612 км²[1]
Насельніцтва: 977 чал. (2018)[2]
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 152
Паштовы індэкс: 231733
Нумарны знак: 4
Геаграфічныя каардынаты: 53°50′0″ пн. ш. 23°39′40″ у. д. / 53.83333° пн. ш. 23.66111° у. д. / 53.83333; 23.66111Каардынаты: 53°50′0″ пн. ш. 23°39′40″ у. д. / 53.83333° пн. ш. 23.66111° у. д. / 53.83333; 23.66111
Сапоцкін на мапе Беларусі ±
Сапоцкін
Сапоцкін
Сапоцкін
Сапоцкін
Сапоцкін
Сапоцкін
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Сапо́цкін[3] — мястэчка ў Беларусі, каля Аўгустоўскага каналу. Цэнтар сельсавету Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2018 год — 977 чалавек[2]. Знаходзіцца за 21 км на паўночны захад ад Горадні, зь якой злучаецца аўтамабільнай дарогай.

Сапоцкін — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і дзьве капліцы-пахавальні. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася царква Прачыстай Багародзіцы, збудаваная ў 1780 годзе і зруйнаваная савецкімі ўладамі ў 1970-я.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноўны артыкул: Гісторыя Сапоцкіна

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Упершыню Сапоцкін упамінаецца ў XVI стагодзьдзі як мястэчка Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага. У Вялікую Паўночную вайну ў красавіку 1703 году мястэчка занялі швэдзкія войскі пад камандаю Карла XII.

У 1786 годзе Сапоцкін атрымаў права на штогадовыя кірмашы. У 1793 годзе мястэчка ўвайшло ў Гарадзенскае ваяводзтва. У гэты час Сапоцкін меў уласны герб: «у блакітным полі срэбны вол з залатымі рагамі».

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Лямус, XIX стагодзьдзе

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Сапоцкін апынуўся ў складзе Прусіі, з 1807 году — у Варшаўскім герцагстве. У 1815 годзе мястэчка далучылі да Царства Польскага Расейскай імпэрыі (спачатку ў Аўгустоўскай губэрні, а з 1867 году — у Аўгустоўскім павеце Сувальскай губэрні).

На 1827 год у Сапоцкіне было 98 дамоў. У 1858 годзе колькасьць будынкаў узрасла да 160, зь іх 3 мураваныя. У 1900 годзе тут працавалі маслабойныя і шкляныя заводы.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сапоцкін абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР[4]. Паводле Рыскай мірнай дамовы (1921) Сапоцкін апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Валавічоўцы ў Аўгустоўскім павеце Беластоцкага ваяводзтва. На 1921 год у мястэчку было 294 дамы.

У 1939 годзе Сапоцкін увайшоў у БССР, дзе стаў цэнтрам раёну Беластоцкай, з 1944 году — Гарадзенскай вобласьці. У Другую сусьветную вайну з 22 чэрвеня 1941 да 18 ліпеня 1944 году Сапоцкін знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.

У 1959 годзе Сапоцкінскі раён скасавалі, а мястэчка ўвайшло ў склад Гарадзенскага раёну. У 1978 годзе ўтварыўся Сапоцкінскі батанічны заказьнік.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1827 год — 733 чал.; 1858 год — 1568 чал., у тым ліку 1239 юдэяў; да 1890 году — 2457 чал.[5]; 1897 год — 3900 чал.[6]; 1900 год — 6595 чал.[7]
  • XX стагодзьдзе: 1921 год — 1774 чал.; 2000 год — 1510 чал.[7]
  • XXI стагодзьдзе: 2001 год — 1,5 тыс. чал.[8]; 2006 год — 1,4 тыс. чал.; 2008 год — 1,3 тыс. чал.; 2009 год — 1231 чал. (перапіс)[9]; 2015 год — 1027 чал.[10]; 2016 год — 1003 чал.[11]; 2017 год — 983 чал.[12]; 2018 год — 977 чал.[2]

Адукацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Сапоцкіне працуюць сярэдняя і музычная школа, дашкольная ўстанова

Мэдыцына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мэдычнае абслугоўваньне насельніцтва ажыцьцяўляе местачковая лякарня.

Культура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзейнічаюць дом культуры, 2 бібліятэкі.

Забудова[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вуліцы і пляцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Афіцыйная назва Гістарычная назва Былыя назвы
Элізы Ажэшкі вуліца Васілевіцкая вуліца
Юзэфа Вільчынскага вуліца ? Кастрычніцкая вуліца
Яна Паўла II вуліца Асочніцкая вуліца Баляслава Сьмелага вуліца
Леніна вуліца
? Ерусалімская вуліца 3 мая вуліца
? Рынак пляц ?
? Сынагогальная вуліца[13] ?
? Сынагогальны пляц ?

З урбананімічнай спадчыны Сапоцкіна да нашага часу гістарычныя назвы захавалі вуліцы Аўгустоўская, Гарадзенская, Тэалінская і Школьная.

Мясцовасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Тэалін — прадмесьце Сапоцкіна, названае ў гонар жонкі Антонія Валовіча.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прадпрыемствы лясной прамысловасьці.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Інфраструктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Сапоцкіне месьціцца Кіраваньне біялягічнага заказьніку Сапоцкінскі. Спыніцца можна ў местачковай гасьцініцы[14].

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На заходняй ускраіне мястэчка знаходзіцца курганны могільнік — помнік археалёгіі Х—ХІ стагодзьдзяў.

  • Абарончыя ўмацаваньні (пач. ХХ ст.)
  • Капліца-пахавальня Ю. Гурскага (1873)
  • Капліца-пахавальня Ю. Дзяконскай (1858)
  • Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (XVIII ст.)
  • Магіла генэрала Юзафа Альшыны-Вільчынскага й мэмарыял у памяць афіцэраў, падафіцэраў Войска польскага, Корпуса аховы памежжа і паліцыі, якія загінулі пры абароне Горадні і іншых баях з чырвоным войскам у часе савецкай агрэсіі ў верасьні 1939 году[15]
  • Могілкі: каталіцкія, юдэйскія

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Лямус (XVIII ст.)
  • Царква Прачыстай Багародзіцы (1780, грэцка-каталіцкая)
  • Сынагога (XVIII ст.)

Асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ http://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D918r0090680
  2. ^ а б в Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  3. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9. (pdf) С. 161
  4. ^ 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зьміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.
  5. ^ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XI: Sochaczew — Szlubowska Wola. — Warszawa, 1890. S. 76.
  6. ^ Цітоў А. Геральдыка Беларускіх местаў. — Менск, 1998. С. 230.
  7. ^ а б Князева В. Сапоцкін // ЭГБ. Т. 6. Кн. 1. — Менск, 2001. С. 228.
  8. ^ БЭ. Т. 14. — Менск, 2002. С. 172.
  9. ^ Перепись населения — 2009. Гродненская область(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  10. ^ Численность населения на 1 января 2015 г. и среднегодовая численность населения за 2014 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов, поселков городского типа(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  11. ^ Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  12. ^ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  13. ^ Галубовіч В., Вашкевіч А. Інвэнтар мястэчка Сапоцкін 1704 года // «Białoruskie Zeszyty Historyczne» Nr ?.
  14. ^ Туристская энциклопедия Беларуси. — Менск, 2007.
  15. ^ Вандроўка па Гарадзеншчыне, www.budzma.org

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Сапоцкінсховішча мультымэдыйных матэрыялаў