Індура

Індура
лац. Indura
	Індура; лац. Indura
	Населены пункт
	Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы
Краіна	Беларусь
Вобласьць	Гарадзенская
Раён	Гарадзенскі
Сельсавет	Індурскі
Геаграфія
Вышыня НУМ	142 м
Часавы пас	UTC+3;
Каардынаты	53°27′34″ пн. ш. 23°53′01″ з. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць	1360 чал. (2010)
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	+375 152
Паштовы індэкс	231712
Нумарны знак	4
	Індура на мапе Беларусі ± Індура

Інду́ра^[2] — вёска ў Беларусі, на рацэ Індуры. Цэнтар сельсавету Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 1360 чалавек. Знаходзіцца за 25 км на поўдзень ад Горадні, на аўтамабільнай дарозе Горадня — Вялікая Бераставіца.

Індура — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны). Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы ў стылі клясыцызму, помнік архітэктуры XIX ст.

Гісторыя

Вялікае Княства Літоўскае

Упершыню Індура ўпамінаецца ў пачатку XVI стагодзьдзя як двор маршалка Яна Давойнавіча, які ў 1522 годзе фундаваў тут драўляны касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы, папярэдне ў 1525 годзе заснаваўшы мястэчка.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Індура ўвайшла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва. У 2-й палове XVI—XVII стагодзьдзях маёнткам валодалі Кішкі, Радзівілы, Пацы, Валовічы, Ісайкоўскія, Млечкі, у XVIII ст. — Агінскія, Салагубы, Масальскія.

У Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) у баі каля Індуры швэдзкі генэрал Мэерфэльд атрымаў перамогу над расейска-саксонскім войскам. У 1720 годзе ў мястэчку ў часе кірмашу зьбіраўся дзеля раскладкі падаткаў Літоўскі Ваад^[3]. У 1770—1780 гадох тут жыў знакаміты цадзік Хайкель (Хаім) Індурскі, да якога зьязджаліся хасіды з усіх канцоў Вялікага Княства Літоўскага^[4].

Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Індура апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стала цэнтрам воласьці Гарадзенскага павету. Мястэчка знаходзілася ў валоданьні Бжастоўскіх, Казлоўскіх.

На 1833 год у Індуры працавала 8 крамаў^[5]. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у мястэчку было 314 двароў, дзеялі касьцёл, царква, сынагога і 4 юдэйскія малітоўныя дамы, працавалі прыходзкая вучэльня, пошта, фэльчарскі пункт, бровар, 2 вінакурні, 16 майстэрняў, вапнавы завод і 8 корчмаў, праводзіліся таргі ў нядзелі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Індуру занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

Старая графіка Індуры
Сынагога
Вуліца Ваўкавыская. Лазьня, 1882 г.
Малітоўная школа, 1886 г.

Найноўшы час

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Індура абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР^[6]. Паводле Рыскай мірнай дамовы 1921 году Індура апынулася ў складзе міжваенннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам сельскай і мескай гмінаў Гарадзенскага павету Беластоцкага ваяводзтва. 4 і 6 сьнежня 1932 году ў мястэчку адбыліся дэманстрацыі сялянаў (каля 300 чал.) супраць падатковай палітыкі ўраду, у падтрымку выступленьняў сялянаў в. Баранава.

У 1939 годзе Індура ўвайшла ў БССР, дзе 1 траўня 1940 году атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу і стала цэнтрам сельсавету. У Другую сусьветную вайну з чэрвеня 1941 да 21 ліпеня 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. 29 сьнежня 1949 году статус паселішча панізілі да вёскі.

На 1995 год у Індуры было 562 двары, на 1997 год — 552. У 2007 годзе вёска атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».

Мястэчка на старых здымках
Сынагога, да 1939 г.
Палац, 1940 г.
Каля касьцёла. К. Казанскі, 1940 г.
Малацьба. К. Казанскі, 1940 г.

Насельніцтва

Дэмаграфія

XIX стагодзьдзе: 1830 год — 559 муж., зь іх шляхты 3, духоўнага стану 1, мяшчанаў-юдэяў 496, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 55, жабракоў 4^[7]; 1878 год — 2426 чал., у тым ліку 2200 юдэяў^[8]; 1897 год — 2681 чал.
XX стагодзьдзе: 1971 год — 1549 чал.; 1995 год — 1288 чал.^[9]; 1997 год — 1574 чал.^[10]; 1999 год — 1525 чал.
XXI стагодзьдзе: 2010 год — 1360 чал.

Інфраструктура

У Індуры працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова, лякарня, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Забудова

Вуліцы і пляцы

Афіцыйная назва	Гістарычная назва
Рагачоўскага вуліца	Ваўкавыская вуліца
?	Крынкаўская вуліца
?	Мяшчанская вуліца
?	Сынагогальны пляц

З урбананімічнай спадчыны Індуры да нашага часу гістарычную назву захавала вуліца Гарадзенская. У тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаецца Аляксандраўская вуліца^[11].

Турыстычная інфармацыя

Славутасьці

На паўночна-заходняй ускраіне Індуры знаходзіцца гарадзішча XI—XIII стагодзьдзяў

Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1815)
Могілкі: старыя каталіцкія; юдэйскія
Сынагога (1885)
Сядзіба (XIX ст.)
Царква Аляксандра Неўскага (1881; мураўёўка)

Галерэя

Краявіды Індуры
Касьцёл. Косьніца
Царква Аляксандра Неўскага
Сынагога
Вуліца мястэчка

Крыніцы

↑ GeoNames (анг.) — 2005.
↑ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9. (pdf) С. 173.
↑ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 128.
↑ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 202.
↑ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 130.
↑ 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зьміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.
↑ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 412.
↑ Słownik geograficzny... T. III. — Warszawa, 1882. S. 278.
↑ Князева В., Шаблюк В. Індура // ЭГБ. — Мн.: 1996 Т. 3. С. 486.
↑ БЭ. — Мн.: 1998 Т. 7. С. 237.
↑ Spis Abonentów Sieci Telefonicznej Okręgu Dyrekcji Poczt i Telegrafów w Wilnie na 1939 r. — Wilno, 1939. S. 28.

Літаратура

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 7: Застаўка — Кантата. — 604 с. — ISBN 985-11-0130-3
Соркіна І. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. — 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7.
Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя. — 527 с. — ISBN 985-11-0041-2
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom III: Haag — Kępy. — Warszawa, 1882.

Вонкавыя спасылкі

Індура, Radzima.org

[_e29822d3dfeda5f9-1] GeoNames (анг.) — 2005.

[2] Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9. (pdf) С. 173.

[3] Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 128.

[4] Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 202.

[5] Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 130.

[at-6] 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зьміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.

[7] Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 412.

[8] Słownik geograficzny... T. III. — Warszawa, 1882. S. 278.

[9] Князева В., Шаблюк В. Індура // ЭГБ. — Мн.: 1996 Т. 3. С. 486.

[10] БЭ. — Мн.: 1998 Т. 7. С. 237.

[11] Spis Abonentów Sieci Telefonicznej Okręgu Dyrekcji Poczt i Telegrafów w Wilnie na 1939 r. — Wilno, 1939. S. 28.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]