Звязда

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Зьвязда»)
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Зьвязда
Тып штодзённая
Фармат A2, A3
Уладальнік Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь
Галоўны рэдактар Павал Сухарукаў
Заснаваная 9 жніўня 1917 (100 гадоў таму)
Палітыка урадавая
Мова беларуская
Штаб-кватэра Менск, вул. Б. Хмяльніцкага, 10-а
Наклад 20,62 тыс. (І.2016)
ISSN 1990-763x
Афіцыйны сайт zviazda.by

«Зьвязда» («Звязда») — штодзённая дзяржаўная газэта Беларусі, заснаваная ў жніўні 1917 году. Штогод выдаецца 250 нумароў.

Застаецца адзіным цалкам беларускамоўным дзяржаўным сродкам масавай інфармацыі. Падпісны індэкс на «Белпошце» — 63850.

Мінуўшчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першы нумар выдаў 9 жніўня [ст. ст. 27 ліпеня] 1917 году ў Менску на расейскай мове Менскі камітэт бальшавікоў Расейскай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі(en). Наклад склаў 1500 асобнікаў, якія замовілі ў друкарні Абрама Данцыга па вул. Багадзельная, д. 6 (цяпер вул. Камсамольская ў Цэнтральным раёне Менску). Рэдакцыя знаходзілася па вул. Петраградзкая, д. 6 (цяпер цяпер вул. Ленінградзкая ў Кастрычніцкім раёне Менску)[1]. Стваральнікамі і першымі рэдактарамі былі Вільгельм Кнорыньш, Карл Ландэр, Аляксандар Мясьнікян, В. В. Фамін і Міхаіл Фрунзэ(en). Двойчы зачынялася Часовым урадам Расейскай рэспублікі, але выходзіла пад іншымі назвамі: з 15 (28) верасьня па 6 (19) кастрычніка як «Молот»; з 8 (21) кастрычніка па 29 кастрычніка (11 лістапада) як «Буревестник» выдавалася Паўночна-Заходнім абласным камітэтам РСДРП(б). Затым пад першапачатковай назвай.

Праз акупацыю Беларусі немцамі ў першую сусьветную вайну зь лютага 1918-га выдавалася ў Смаленску як газэта Паўночна-Заходняга абласнога і Смаленскага губэрнскага камітэтаў Расейскай камуністычнай партыі (бальшавікоў). Пры канцы красавіка 1918 г. прыпыніла выхад. У чэрвені 1918 г. 4-я Паўночна-Заходняя абласная канфэрэнцыя Расейскай камуністычнай партыі (бальшавікоў) зацьвердзіла Рашэньне аб працягу выданьня газэты, якім абавязала мясцовыя суполкі партыі патрабаваць ад кожнага пісьменнага ў расейскай мове партыйца квітанцыю аб падпісцы на газэту[2]. Са сьнежня зноў у Менску. З пачатку сакавіка 1919-га — орган Цэнтральнага камітэту (ЦК) Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Летувы і Беларусі, 1-19 красавіка выходзіла ў Вільні, з 1 траўня да 8 жніўня — зноў у Менску. У час савецка-польскай вайны праз польскую акупацыю з восені выдавалася ў Смаленску, як штотыднёвік, з 8 жніўня 1920-га — у Менску. З 1925-га друкавалася на беларускай і расейскай мовах.

15 ліпеня 1927 г. Бюро ЦК Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларусі зацьвердзіла рашэньне: «Пры пераводзе газэты „Звезда“ на беларускую мову пакінуць гэту назву газэты, ужываючы беларускую транскрыпцыю („Зьвязда“)»[3]. 9 жніўня 1927 г. газэта ўпершыню выйшла цалкам на беларускай мове і з таго часу зьяўляецца найбуйнейшым беларускамоўным выданьнем у краіне. У 1920-30-я гады асьвятляла калектывізацыю ды індустрыялізацыю. У 1930-я гады вінаваціла беларускую інтэлігенцыю(be) ў контрарэвалюцыйнасьці(en) і нацыянал-дэмакратызме.

Падчас Другой сусьветнай вайны выходзіла ў Менску, потым у Магілёве і Гомлі (да 13 жніўня 1941 г.). У траўні — верасьні 1942-га Менскі падпольны камітэт Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларусі (КП(б)Б) нелегальна выдаў 4 нумары (рэдактары: Уладзімер Амельянюк — №1, У. К. Нікіфараў — №2-4). З 27 студзеня 1943-га да 1 ліпеня 1944-га выдавалася ЦК КП(б)Б і Менскім абласным камітэтам КП(б)Б у партызанскай зоне ў Любанскім раёне, на высьпе Зыслаў пасярод балотаў[4]. Выйшлі 93 нумары (у студзені 1943-га — лютым 1944-га рэдактар Міхаіл Барашкаў(be)). З 10 ліпеня 1944-га выдаецца ў Менску, да 1991 орган ЦК КПБ, Вярхоўнага Савету і Савету міністраў БССР.

У газэце «Зьвязда» пачыналі друкавацца народны пісьменьнік Беларусі Іван Шамякін, народныя паэты Беларусі Максім Танк, Пімен Панчанка і Ніл Гілевіч[5].

16 чэрвеня 2005 г. у гонар газэты ў Менску назвалі праспэкт. На 18 траўня 2012 г. існавала 10 помнікаў, прысьвечаных газэце[6]. На 9 жніўня 2012 г. зьяўлялася адзінай у Беларусі беларускамоўнай штодзённай газэтай[7], як і найбуйнейшым беларускамоўным выданьнем[8]. На 9 жніўня 2017 году ў газэце было 175 штатных супрацоўнікаў[5].

Наклад[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 1917 г., № 1 — 1500 асобнікаў
  • 1918 г., № 1 — 16 тыс. ас.[2]
  • 1928 г., № 1 — 9000 ас.[9]
  • 1942 г., № 1 — 2500 ас.[4]
  • 1991 г., № 2 — 102,8 тыс. ас.
  • 1992 г., № 1 — 81,1 тыс. ас.
  • 1993 г., № 1 — 207 тыс. ас.
  • 1994 г., № 1 — 173 тыс. ас.
  • 1995 г., № 1 — 177,7 тыс. ас.
  • 1996 г., № 1 — 113,3 тыс. ас.
  • 2011 г., № 1 — 33,3 тыс. ас.
  • 2013 г., № 1 — 26,1 тыс. ас.
  • 2016 г., № 1 — 20,6 тыс. ас.

Галоўныя рэдактары[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Яўген Бараноўскі. Нараджэньне // Зьвязда : газэта. — 9 лютага 2007. — № 27 (25892). — ISSN 1990-763x.
  2. ^ а б Вячаслаў Селяменеў. Барацьба за выжываньне // Зьвязда : газэта. — 7 красавіка 2012. — № 68 (27183). — С. 4. — ISSN 1990-763x.
  3. ^ Яўген Бараноўскі. Мова выданьня — беларуская // Зьвязда : газэта. — 9 жніўня 2008. — № 148 (26261). — С. 6. — ISSN 1990-763x.
  4. ^ а б Тацяна Падаляк. 70 гадоў таму, 18 мая 1942 году, у акупаваным Менску выйшаў першы нумар падпольнай «Зьвязды» // Зьвязда : газэта. — 18 траўня 2012. — № 93 (27208). — С. 1, 2. — ISSN 1990-763x.
  5. ^ а б Натальля Бардзілоўская, тэлеканал «Беларусь 1». 100 гадоў спаўняецца газэце «Зьвязда» // Белтэлерадыёкампанія, 9 жніўня 2017 г. Архіўная копія ад 9 жніўня 2017 г. Праверана 1 верасьня 2017 г.
  6. ^ Кацярына Шыбко. Сёньня 70 гадоў спаўняецца першаму падпольнаму выпуску «Зьвязды» // Белтэлерадыёкампанія, 18 траўня 2012 г. Праверана 26 сакавіка 2013 г.
  7. ^ Сёньня газэта «Зьвязда» сьвяткуе юбілей // Белтэлерадыёкампанія, 9 жніўня 2012 г. Праверана 26 сакавіка 2013 г.
  8. ^ Сяргей Курыла. «Зьвязьдзе» - 95 гадоў // Белтэлерадыёкампанія, 9 жніўня 2012 г. Праверана 26 сакавіка 2013 г.
  9. ^ Алена Дзядзюля. Культурная рэвалюцыя // Зьвязда : газэта. — 21 красавіка 2012. — № 79 (27194). — С. 4. — ISSN 1990-763x.
  10. ^ Яўген Бараноўскі. Ад гарадзкой да рэспубліканскай (2 частка) // Зьвязда : газэта. — 2 сакавіка 2007. — № 42 (25907). — ISSN 1990-763x.
  11. ^ Пётар Дарашчонак. Творчая і арганізацыйна-гаспадарчая дзейнасьць рэдакцыі «Зьвязды» у 20-я – пач. 30-х гг. ХХ ст. (Артыкулы Інстытута журналістыкі) // Фундамэнтальная бібліятэка БДУ, 15 кастрычніка 2012 г. Праверана 18 лістапада 2015 г.
  12. ^ Яўген Бараноўскі. Пастанова ЦК КП(б)Б: «Распусьціць пярвічную партыйную арганізацыю „Зьвязды“ за аслабленьне антытрацкісцкага пачуцьця» // Зьвязда : газэта. — 4 верасьня 2008. — № 166 (26278). — С. 5. — ISSN 1990-763x.
  13. ^ Тацяна Падаляк. Каштоўнасьць публіцыстычнага слова як эмпірычны факт // Слова ў кантэксьце часу. У 2-х тамах / рэд. Віктар Іўчанкаў. — Менск: Выд. цэнтар БДУ, 2014. — Т. 1. — С. 269-274. — 576 с. — ISBN 978-985-553-176-2
  14. ^ Тры «Зьвязды» // Газэта «Зьвязда», 3 ліпеня 2014 г. Праверана 18 лістапада 2015 г.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]