Перайсьці да зьместу

Ясмант

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Ясмант
лац. Jasmant
Asmunt
Паходжаньне
Мова(-ы) германскія
Утворанае ад Asc + Munt
Asi + Munt
Іншыя формы
Варыянт(ы) Асмонт, Ашмонт, Ясмонт, Яшмант, Есьмант, Есмант, Эсмунт, Эсмонд, Эсмант, Эсьмонт, Ешмант
Вытворныя формы Эйсімонт
Зьвязаныя артыкулы
якія пачынаюцца з «Ясмант»

Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Ясмонт, Яшмант), Есьмант (Эсмунт, Есмунт, Эсмант, Ешмант) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

Паходжаньне

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Аскмунд, Асмунд, Ашмунд, Асмунт або Эшмунд (Ascmund, Asmund[1][2], Aschmund[3], Asmunt[4], Eschmunt[5]) і Осмунт або Асмонт (Osmunt[6], Osmont[7]) — імёны германскага паходжаньня[8]. Іменная аснова аск- (эш-, эс-) (імёны ліцьвінаў Яскольд, Есьман; германскія імёны Askold, Esmann) паходзіць ад германскага askiz 'ясень, ясеневая дзіда'[9], а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Валімонт, Жыгімонт, Монтгерд; германскія імёны Walmont, Sigimunt, Mundgerd) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'[10] або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'[11].

Адпаведнасьць імя Ашмонт германскаму імю Osmund сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў[12]. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн[13].

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Osmund[14].

У Прусіі адзначалася прозьвішча Eschmund[15].

Назву Ясмунд (Jasmund), вытворную ад імя Ásmundr, мае адзін з паўастравоў вострава Ругену ў Балтыйскім моры[16].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: kamienica Jego Mości Pana Jasmanta (1688 год)[17]; Casimirus Jesmont (1729—1771 гады)[18]; Iesmont (1753 год)[19]; Kazimierz Jeszmont (1755 год)[20]; Anna Jesmunt (1756 год)[21]; Laurentius Jesmont… Helena Jesmontowna (1764—1786 гады)[18]; Jakub Jeszmant (1784 год)[22]; Mińsk… wioski i miejsca do tej parafii należące… Esmunty, JM panów Eysmontów (1784 год)[23]; Piotr Esmontt (1792 год)[24]; Franciskum Jasmontt (5 кастрычніка 1794 году)[25]; Elżbieta Petronela Jesmontt (1799 год)[26]; Jerzy Jesmontt (1812 год)[27]; Jakub Jasmont (1813 год)[28]; Marianna Asmontowicz (1820 год)[29]; Jerzy Asmontowicz (1837 год)[30]; Jerzy Aszmontowicz (1856 год)[31]; Karol Esmunt (1866 год)[32]; Adam Esmont (14 студзеня 1888 году)[33]; Antonina Esmontowicz (1896 год)[34]; Felicyan Jeszmont (29 кастрычніка 1902 году)[35].

Носьбіты

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  • Асмунд († па 946) — выхавальнік малалетняга кіеўскага князя Сьвятаслава Ігаравіча
  • Есмунт — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году[36]
  • Рыгор Есімонтаўскі — сураскі шляхціч, які ў сваёй кнізе «Апісаньне Сураскага павету Чарнігаўскай губэрні» (1846 год) засьведчыў, што «усё насельніцтва Сураскага павету… носіць народную назву ліцьвінаў»[37]
  • Аляксандар, Іван, Пётар, Сьцяпан і Фёдар Эсмонты — жыхары ваколіцаў Смаленску на 1906 год[38]
  • Іван Яшмант — жыхар Вільні на 1906 год[39]
  • Аляксандар Эсмонт — праваслаўны жыхар ваколіцаў Амсьціслава на 1907 год[40]
  • Аляксандар Эсьмонт (Эсьмант) — праваслаўны зь Віцебску на 1912 год[41]
  • Леанід Эсмонд (Эсманд) — каталік зь Лідзкага павету, забіты ў Першую сусьветную вайну[42]
  • Пелагея Есмантовіч (1883—1938) — беларуска з ваколіцаў Вызны, забітая ўладамі СССР[43]
  • Андрэй Есьмантовіч (1883—?) — беларус зь Семежава, які пацярпеў ад уладаў СССР[44]
  • Антон Есмантовіч (1891—?) — беларус з ваколіцаў Глуску, які пацярпеў ад уладаў СССР[45]
  • Уладзіслаў Эсьмантовіч (1899—?) — беларус з ваколіцаў Жыткавічаў, які пацярпеў ад уладаў СССР[46]
  • Васіль Асмантовіч (1923—?) — беларус з ваколіцаў Любані[47]

Есьманты — койданаўскія мяшчане, якія ўпамінаюцца ў XVIII стагодзьдзі[48].

У канцы XVIII ст. на гістарычнай Полаччыне адзначаўся шляхецкі род Эсмантаў[49].

Есьманты (Jeśmont) — прыгонныя з Троцкага павету, які ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі[50].

Ясманты (Jasmont) — літоўскія шляхецкія роды зь Лідзкага і Троцкага паветаў[51][52].

Эсьманты (Eśmont) і Эсмунты (Esmunt) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і Віленскага павету[53].

Есьманты, Ясманты або Яшманты (Jesmont, Jasmont, Jaszmont) — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету[54].

Эсманты (Esmont) гербу Кораб — літоўскі шляхецкі род[55].

Есьмантовічы (Jeśmantowicz) гербу Пабог — літоўскі шляхецкі род[56].

Есімонтаўскія — шляхецкі род Гетманшчыны.

Эсмант (Esmont) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў[57].

У Беларусі адзначаюцца прозьвішчы Асмантовіч, Ешмант, Эсмант, Эсмантовіч і Эшмантовіч[58], на гістарычнай Смаленшчыне — Есмант[59].

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся дзьве ўвалокі пустога грунту Ясмонтоўшчызна (Есмонтовщизна) у Амсьціслаўскім ваяводзтве і Ясмонцкае (Есмонтское) староства ў Аршанскім павеце[60].

На 1903 год існаваў засьценак Асмонтаўка ў Вількамірскім павеце[61].

Глядзіце таксама

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Крыніцы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. ↑ Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 117.
  2. ↑ Asmund, Nordic Names
  3. ↑ Zeitschrift für die Archive Deutschland’s. Bd. 2. — Gotha, 1853. S. 151—152.
  4. ↑ Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. S. 18, 54.
  5. ↑ Quellen und Forschungen zur deutschen Volkskunde. Bd. 5. — Wien, 1908. S. 35.
  6. ↑ Jónsson F., Jørgensen E. Nordiske pilegrimsnavne i broderskabsbogen fra Reichenau // Aarbøger for nordisk oldkyndighed og historie. Ser. 3, vol. 13, 1923. S. 17.
  7. ↑ Larchey L. Dictionnaire des noms contenant la recherche étymologique des formes anciennes de 20,200 noms releves sur les annuaires de Paris. — Paris, 1880. P. 351.
  8. ↑ Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 148.
  9. ↑ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 8.
  10. ↑ Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.
  11. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 18.
  12. ↑ Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.
  13. ↑ Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.
  14. ↑ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179.
  15. ↑ ESCHMUND, Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)
  16. ↑ Eichler E. Onomastica Rugiana. Plädoyer für die Toponymie einer Insel // Namenwelten: Orts- und Personennamen in historischer Sicht. Bd. 44, 2004. S. 37.
  17. ↑ Obst J. Rachunki miasta Wilna // Litwa i Ruś. Z. 7—9, 1913. S. 143.
  18. 1 2 Walkowiak J. Współczesne nazwiska Polaków o możliwej genezie litewskiej nieobecne w LPŽ, poświadczone w kartotece antroponimicznej LKI // Onomastica (Wrocław). T. 64, 2020. S. 217.
  19. ↑ Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 301.
  20. ↑ Suwałki, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  21. ↑ Bobty, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  22. ↑ Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. С. 530.
  23. ↑ Opisy parafii diecezji wileńskiej z 1784 roku. T. 2: Dekanat Mińsk. — Białystok, 2009. S. 67, 69.
  24. ↑ Kroże, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  25. ↑ I—J, Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai
  26. ↑ Poporcie, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  27. ↑ Widze, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  28. ↑ Wawiórka, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  29. ↑ Niemonajcie, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  30. ↑ Dziennik Urzędowy Gubernii Augustowskiej. Nr. 22, 1837. S. 319.
  31. ↑ Dziennik Urzędowy Województwa Augustowskiego. Nr. 43, 1856. S. 619.
  32. ↑ Сакалоўская А. Кальварыя. — Менск, 1997. С. 161.
  33. ↑ Сакалоўская А. Кальварыя. — Менск, 1997. С. 160.
  34. ↑ Cmentarz Rossa Stara. Litwa. Spis, Fundacja Odtworzeniowa Dziedzictwa Narodowego
  35. ↑ Сакалоўская А. Кальварыя. — Менск, 1997. С. 74.
  36. ↑ Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. С. 47.
  37. ↑ Есимонтовский Г. Н. Описание Суражского уезда, Черниговской губернии, составленное Есимонтовским. — СПб., 1846. С. 55.
  38. ↑ Особое приложение к № 47 Смоленских Губернских Ведомостей, 1906. С. 1—2.
  39. ↑ Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. С. 136.
  40. ↑ Прибавление к № 57 Могилевских Губ. Ведомостей от 21 июля 1907 года. С. 9.
  41. ↑ Приложение к № 11 Витебских Губернских Ведомостей, 8 августа 1912 года. С. 29.
  42. ↑ Именной список №599 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. С. 9584.
  43. ↑ Есмантовіч Пелагея Нестараўна (1883), Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР
  44. ↑ Есьмантовіч Андрэй Данілавіч (1883), Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР
  45. ↑ Есмантовіч Антон Марцінавіч (1891), Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР
  46. ↑ Эсьмантовіч Уладзіслаў Адамавіч (1899), Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР
  47. ↑ partizany.by, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі
  48. ↑ Калечыц В. Зямяне і баяры маёнтка Койданаў Менскага павета ў XVI―XVIII стст. // Герольд Litherland. № 22, 2021. С. 61.
  49. ↑ Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 29.
  50. ↑ Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 383.
  51. ↑ Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 91.
  52. ↑ Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 296.
  53. ↑ Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 481.
  54. ↑ Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 93.
  55. ↑ Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 120.
  56. ↑ Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 6. — Менск, 2020. С. 50.
  57. ↑ Professor Jerzy Wisniewski, List of the XIXth century Suvalki region family names, Suwalki Genealogical Society
  58. ↑ Гурская Ю. А. К истории формирования древних фамилий: Эйсмонты // Карповские научные чтения: сб. науч. ст. Вып. 5: в 2 ч. Ч. 1 / редкол.: А. И. Головня (отв. ред.) [и др.] — Минск: «Белорусский Дом печати», 2011. С. 36—39.
  59. ↑ Гурская Ю. А. Фамилии балтийского происхождения на территории Смоленщины и Беларуси // Смоленск и Смоленщина в именах и названиях: история и современность (к 1150-летию со дня основания города): сб. статей по материалам докл. и сообщ., Смоленск, 4-5 окт. 2012 г.; редкол.: И. А. Королева [и др.]. С. 27—32.
  60. ↑ Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 271.
  61. ↑ Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 69.
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Ясмант&oldid=2682707»