Перайсьці да зьместу

Талімонт (імя)

Дадаць спасылкі
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Талімонт
лац. Talimont
Talamund
Паходжаньне
Мова(-ы) германскія
Утворанае ад Talo + Mund
Іншыя формы
Варыянт(ы) Талімунт, Тальмонт, Далмунт, Дальмонт, Тальмант, Тальманд
Вытворныя формы Дульмант, Даўмонт
Зьвязаныя артыкулы
якія пачынаюцца з «Талімонт»

Талімонт (Талімунт, Тальмонт), Далмунт — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча Та́льмант (Тальманд).

Паходжаньне

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Таламунд або Далмунд, пазьней Тальмонда, Тальмонд або Тальмонт (Talamundus, Dalmund[1], Talmonde[2], Thalmond[3], Talmont[1][4]) — імя германскага паходжаньня[5][1][3]. Іменная аснова тал- (дал-) (імёны ліцьвінаў Талейка, Дальман, Талмут; германскія імёны Taleke, Dalman, Talmut) паходзіць ад гоцкага tals 'дасьціпны, руплівы'[6] або ад германскага і стараангельскага deall 'славуты, ганарлівы'[7], а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць'[8] або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'[9]. Такім парадкам, імя Талімонт азначае «гарлівая дасьціпнасьць»[10].

Адпаведнасьць імя Талімонт германскаму імю Tolmunt (Tol-munt) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў[11]. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн[12].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: haeredes de Swir Joannes Thalimonth… Stanko Thalimonth (да 20 сакавіка 1440 году[a])[13]; Thalymunth, duce de Swyr (28 верасьня 1449 году)[14]; Joannes Joannis Talimontowicz… et Joanne Talimonth (23 чэрвеня 1463 году[a])[15]; Joanne Talimontowicz (8 лютага 1494 году)[16]; княз Воитехъ Юревъ сын Талимонтовича (7 траўня 1503 году)[17]; Nos generosus dux Stanislaus Thalymonthowicz (22 ліпеня 1503 году)[18]; Шымъко Талмонътовичъ (1528 год)[19]; князь Ян Талимонтович (28 студзеня 1560 году)[20]; Томко Талмунтовичъ (1567 год)[21]; Testament Jana syna Talmuntowiczowego (2-я палова XVI ст.)[22]; z pułku imsci pana Melchiora Ludwika Delemunt — pułkownika iego królewskiey mosci (2 сьнежня 1661 году)[23]; Jerzy Talmontt (20 кастрычніка 1655 году)[24]; Piotr Talmunt (28 жніўня 1663 году)[25]; ich mościów panów: Minhausa i Talmunta (10 верасьня 1709 году)[26]; jm pan Waleryan Talmunt, starosta Niwski (27 жніўня 1714 году)[27]; Antoni Talmunt (9 лютага 1791 году)[28]; Jan Talmont (1812 год)[29].

Носьбіты

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  • Талімонт († па 1449) — літоўскі князь; меў сыноў Станіслава, Юрыя і Яна, пачынальнік роду Тальмантаў
  • Рыгор Шымкавіч Тальмантовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1588 годзе[30]
  • Андрэй і Пётар Рыгоравічы Тальмантовічы — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца на мяжы XVI—XVII стагодзьдзяў[31]
  • Валер, Лявон, Мацей, Міхал, Сымон, Франц, Якуб і Ян Тальманты (Тальмонты) — шляхцічы Лідзкага павету XVIII стагодзьдзя[32]
  • Ёсіф Тальманд — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Ліды[33]

Далмунты — літоўскі шляхецкі род[34].

У XVI ст. існавала рака Дальмонта (Дальмонта) у Жамойцкім старостве[35].

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Тальманты.

Глядзіце таксама

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Заўвагі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. 1 2 У публікацыі 1932 году адпаведны дакумэнт азначаецца як «падроблены»

Крыніцы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. 1 2 3 Schmittlein R. L’anthroponyme germanique employé d’une façon absolue en fonction toponymique // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1961. P. 204.
  2. ↑ El Nombre de los Antepasados: Toponimia Gallega de Origen Antroponímico (I v2.0), Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua
  3. 1 2 Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Thalmond, MyHeritage
  4. ↑ Patronyme TALMONT, Filae.com: Genealogy
  5. ↑ Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 64.
  6. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 19.
  7. ↑ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 30.
  8. ↑ Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 180.
  9. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 18.
  10. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 26.
  11. ↑ Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.
  12. ↑ Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.
  13. ↑ Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wilenskiej. T. 1, z. 1: 1387—1468. — Kraków, 1932. S. 187.
  14. ↑ Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wilenskiej. T. 1, z. 1: 1387—1468. — Kraków, 1932. S. 220.
  15. ↑ Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wilenskiej. T. 1, z. 1: 1387—1468. — Kraków, 1932. S. 277.
  16. ↑ Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wilenskiej. T. 1, z. 2: 1468—1501. — Kraków, 1939. S. 471.
  17. ↑ Lietuvos Metrika. Knyga 25 (1387—1546). — Vilnius, 1998. P. 270.
  18. ↑ Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wilenskiej. T. 1, z. 3: 1501—1507. — Kraków, 1948. S. 656.
  19. ↑ Перапіс войска ВКЛ 1528 года. Метрыка ВКЛ. Кн. 523. — Менск, 2003. С. 90.
  20. ↑ Lietuvos Metrika. Knyga 254 (40) (1559—1563). — Vilnius, 2015. P. 72.
  21. ↑ Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 559.
  22. ↑ Lietuvos Metrika. Knyga 1 (1380—1584). — Vilnius, 1998. P. 128.
  23. ↑ Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 423.
  24. ↑ Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 319.
  25. ↑ Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 17. — Витебск, 1888. С. 216.
  26. ↑ Архив Юго-Западной России. Ч. 3, т. 2. — Киев, 1868. С. 720.
  27. ↑ Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 22. — Витебск, 1891. С. 187.
  28. ↑ Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 487.
  29. ↑ Wasiliszki, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  30. ↑ Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 16.
  31. ↑ Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 7. ― Вильна, 1909. С. 311.
  32. ↑ Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 177—178.
  33. ↑ Тальманд Иосиф Иванович, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі
  34. ↑ Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д, Згуртаваньне беларускай шляхты
  35. ↑ Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. С. 89.

Літаратура

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Талімонт_(імя)&oldid=2692800»