Мікалай Радзівіл «Стары»

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Мікалай Радзівіл
Мікалай Радзівіл «Стары»
Мікалай Радзівіл «Стары»
POL COA Trąby.svg
Герб «Трубы»
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся каля 1440
Памёр 16 ліпеня 1509
Пахаваны
Род Радзівілы
Бацькі Радзівіл Осьцікавіч
Жонка Соф’я з Манівідаў
Соф’я з Заслаўскіх
Соф’я з Рагацінскіх
Дзеці ад 1-га шлюбу: Войцех, Ганна, Мікалай, Юры, Ян
Дзейнасьць палітык

Мікалай Радзівіл (Мікалай Радзівілавіч, мянушка «Стары»; каля 1440[1]16 ліпеня 1509) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Намесьнік смаленскі (1482—1486) і наваградзкі (1488—1490), кашталян троцкі (1488—1491), ваявода віленскі і канцлер вялікі літоўскі (з 1492).

Стварыў вялікую лятыфундыю, якая заклала падмурак магутнасьці роду Радзівілаў. Валодаў Жупранамі і Геранёнамі ў Ашмянскім павеце, Нягневічамі ў Наваградзкім павеце, воласьцю Бобрыкам на Прыпяці, Дубінкамі ў Віленскім павеце, Біржамі ўва Упіцкім павеце, Кейданамі ў Жамойці ды іншымі. У канцы жыцьця атрымаў Райгарад і Гонядзь на Падляшшы, якія раней належалі Міхалу Глінскаму[2].

Імя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Формы імя ў гістарычных крыніцах: Nicolaus Radivilowicz, Nicolaus Radziwilowicz, Nicolaus Radiwyl, Миколаи Ра(о)дивилович[3].

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Соф'я з Манівідаў

З шляхецкага роду Радзівілаў гербу «Трубы», сын Радзівіла Осьцікавіча, кашталяна віленскага.

З 1481 году займаў пасаду намесьніка смаленскага. У 1488 годзе як кашталян троцкі і намесьнік наваградзкі ўвайшоў у склад Рады Вялікага Княства Літоўскага. Неўзабаве вылучыўся на галоўную ролю ў Радзе і ў 1492 годзе атрымаў урады ваяводы віленскага і канцлера вялікага літоўскага[4].

Выконваючы тэстамэнт вялікага князя Казімера, у 1492 годзе забясьпечыў пераход стальца да Аляксандра. Выступаў за шлюб апошняга з Аленай Іванаўнай, дачкой маскоўскага гаспадара Івана III. Быў адным з ініцыятараў падпісаньня ў 1499 годзе новага акта уніі паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім. Кіраваў дзяржавай пры браку вялікага князя. Паводле тэстамэнту Аляксандра, спрыяў пераходу ў 1506 годзе стальца да Жыгімонта Старога.

Першы раз ажаніўся з Соф’яй, дачкой ваяводы віленскага Яна Манівіда, другі — з Соф’яй, дачкой князя Івана Заслаўскага, трэці — з Соф’яй (Хвядорай), дачкой князя Яна Рагацінскага. У першым шлюбе меў дачку Ганну, а таксама сыноў Мікалая, Яна, Войцеха і Юрыя[5].

Ад трох ягоных сыноў пайшлі асобныя лініі роду Радзівілаў:

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Гісторыя роду Радзівілаў. ДУ «Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж»Праверана 8 лістапада 2010 г.
  2. ^ Насевіч В. Генеалагічныя табліцы старадаўніх княжацкіх і магнацкіх беларускіх родаў 12—18 ст.Менск: БелЭН, 1993.
  3. ^ Пятраўскас Р. Літоўская знаць у канцы XIV—XV ст.. — 2-е выд. — Смаленск, 2014. С. 288.
  4. ^ ВКЛ. Энцыкл. — Менск: 2005 Т. 2. С. 492—493.
  5. ^ ВКЛ. Энцыкл. — Менск: 2005 Т. 2. С. 493.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]