Дубінкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Дубінкі
лет. Dubingiai
Замчышча на літаграфіі з малюнку Н. Орды
Замчышча на літаграфіі з малюнку Н. Орды
Dubingiuherbas.png
Герб Дубінкаў
Першыя згадкі: 1334
Краіна: Летува
Павет: Уцянскі
Раён: Маляцкі
Насельніцтва: 260 чал. (2003)
Часавы пас: UTC+2
летні час: UTC+3
Геаграфічныя каардынаты: 55°3′40″ пн. ш. 25°27′0″ у. д. / 55.06111° пн. ш. 25.45° у. д. / 55.06111; 25.45Каардынаты: 55°3′40″ пн. ш. 25°27′0″ у. д. / 55.06111° пн. ш. 25.45° у. д. / 55.06111; 25.45
Дубінкі на мапе Летувы
Дубінкі
Дубінкі
Дубінкі
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Дубі́нкі (па-летувіску: Dubingiai) — мястэчка ў Маляцкім раёне Ўцянскага павету Летувы, на беразе возера Асьвея (Дубінкаўскае). Адміністрацыйны цэнтар Дубінкаўскага староства. Насельніцтва на 2003 год — 260 чал.

Мясцовсьць находзіцца за 20 км на поўдзень ад Малятаў, за 50 км на паўночны ўсход ад Вільні. Згодна з сучаснай афіцыйнай летувіскай клясыфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дубінкаўская зямля ўпершыню згадваецца пад 1334 годам[1]. У 1373 і 1377 гадах пацярпелі ад нападаў крыжакоў. У пачатку XV стагодзьдзя вялікі князь Вітаўт збудаваў каля Дубінак драўляны[2] замак, у якім заснаваў касьцёл Сьв. Духа.

Напрыканцы XV стагодзьдзя вакол замку ўтварылася мястэчка. Да пачатку XVI стагодзьдзя Дубінкі разам з Майшаголай кіраваліся каралеўскімі намесьнікамі, пасьля сталі ўласнасьцю Радзівілаў, а Юры Радзівіл пачаў тут узводзіць мураваны замак. Па ягонай сьмерці ў 1541 годзе мястэчка перайшло да ягонага сына Мікалая Радзівіла «Рудага», які ў 1564 годзе стаў кальвіністам ды перарабіў касьцёл на кальвінскі збор. Той зрабіўся месцам пахаваньня біржанска-дубінкаўскай лініі роду Радзівілаў[3].

У 2-й палове XVI — XVII стагодзьдзях цэнтар Дубінкаўскага княства. У 1547—1548 гадах тут жыла Барбара Радзівіл. У XVII стагодзьдзі Дубінкі складаліся зь дзьвюх частак на розных берагах возера — Ціванішак і Лаўрыканцаў[3].

У 1651 годзе ў мястэчку было 67 дымоў (каля 450 жыхароў), аднак у 1661 годзе ў выніку ваенных спусташэньняў іхная колькасьць скарацілася да 12[3].

У 1682 годзе ў Дубінках адбыўся сынод Кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага. У 1777 годзе ў мястэчку адкрылася парафіяльная школа.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі. З 1808 году — у валоданьні Тышкевічаў.

З 1918 году — у складзе Летувы, летняя рэзыдэнцыя прэзыдэнта Антанаса Сьмятоны.

23 чэрвеня 1944 году мясцовае падразьдзяленьне Арміі Краёвай ўчыніла гвалт над больш чым 20 жыхарамі-летувісамі[4][5] ў адказ за ранейшыя адпаведныя дзеяньні да польскіх жыхароў Гліцішкаў летувіскімі калябарантамі[4][5].

На пачатку XXI стагодзьдзя на Замкавай гары ў Дубінках праводзіліся археалягічныя раскопкі, падчас якіх былі знойдзеныя астанкі Радзівілаў. Пасьля аналізу ДНК летувіскія і польскія навукоўцы здолелі ідэнтыфікаваць косьці Мікалая Радзівіла Чорнага і Мікалая Радзівіла Рудага. 5 верасьня 2009 году астанкі стрыечных братоў былі ўрачыста перазахаваныя ў адрэстаўраваных руінах кальвінскага збору[6].

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1866 год — 363 чал., зь іх 241 каталік, 102 юдэі, 20 праваслаўных.[7]; 1897 год — 363 чал.
  • XX стагодзьдзе: 1923 год — 265 чал.; 1959 год — 102 чал.; 1970 год — 130 чал.; 1989 год — 253 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2001 год — 229 чал.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Замчышча, падмуркі збора (XVII ст.)
  • Могілкі каталіцкія, званіца касьцёла (1672)

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл сьв. Юрыя (1672)

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Дубінкі // ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 205
  2. ^ Дубінкаўскі замак // ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 205
  3. ^ а б в Дубінкі // ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 206
  4. ^ а б Tadeusz Piotrowski «Poland's Holocaust». — McFarland & Company, 1997. — С. 168—169. — ISBN 0-7864-0371-3
  5. ^ а б Litewska prokuratura przesłuchuje weteranów AK(пол.). Gazeta Wyborcza (14 лютага 2001). Праверана 7 чэрвеня 2010 г.
  6. ^ Marcin Szymaniak, Robert Mickiewicz (7 верасьня 2009) Litwa żegna Radziwiłłów(пол.). газэта «Rzeczpospolita». Праверана 3 кастрычніка 2010 г.
  7. ^ Dubinki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack. — Warszawa, 1881. S. 191

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Дубінкісховішча мультымэдыйных матэрыялаў