Дубінкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Дубінкі
Dubingiai
Замчышча на літаграфіі з малюнку Н. Орды
Замчышча на літаграфіі з малюнку Н. Орды
Dubingiuherbas.png
Герб Дубінкаў
Першыя згадкі: 1334
Павет: Уцянскі
Раён: Маляцкі
Насельніцтва: 260 (2003)
Часавы пас:
• летні час:
UTC+2
UTC+3
Геаграфічныя каардынаты: 55°03′40″ пн. ш. 25°27′00″ у. д. / 55.06111° пн. ш. 25.45° у. д. / 55.06111; 25.45Каардынаты: 55°03′40″ пн. ш. 25°27′00″ у. д. / 55.06111° пн. ш. 25.45° у. д. / 55.06111; 25.45
Дубінкі на мапе Летувы
Дубінкі
Дубінкі
Дубінкі
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Дубі́нкі (па-летувіску: Dubingiai) — мястэчка ў Маляцкім раёне Ўцянскага павету Летувы, на беразе возера Асьвея (Дубінкаўскае). Адміністрацыйны цэнтар Дубінкаўскага староства. Насельніцтва 260 чал. (2003).

Мясцовсьць находзіцца за 20 км на поўдзень ад Малятаў, за 50 км на паўночны ўсход ад Вільні. Згодна з сучаснай афіцыйнай летувіскай клясыфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дубінкаўская зямля ўпершыню згадваецца пад 1334[1]. У 1373 і 1377 пацярпелі ад нападаў крыжакоў. У пач. XV ст. вялікі князь Вітаўт збудаваў каля Дубінак драўляны[2] замак, у якім заснаваў касьцёл Сьв. Духа.

Напрыканцы XV ст. вакол замку ўтварылася мястэчка. Да пачатку XVI стагодзьдзя Дубінкі разам з Майшаголай кіраваліся каралеўскімі намесьнікамі, пасьля сталі ўласнасьцю Радзівілаў, а Юры Радзівіл пачаў тут узводзіць мураваны замак. Па ягонай сьмерці ў 1541 годзе мястэчка перайшло да ягонага сына Мікалая Радзівіла «Рудага», які ў 1564 годзе стаў кальвіністам ды перарабіў касьцёл на кальвінскі збор. Той зрабіўся месцам пахаваньня біржанска-дубінкаўскай лініі роду Радзівілаў[3].

У 2-й пал. XVIXVII стагодзьдзях цэнтар Дубінкаўскага княства. У 15471548 тут жыла Барбара Радзівіл. У XVII ст. Дубінкі складаліся зь дзьвюх частак на розных берагах возера — Ціванішак і Лаўрыканцаў[3].

У 1651 у мястэчку было 67 дымоў (каля 450 жыхароў), аднак у 1661 у выніку ваенных спусташэньняў іхная колькасьць скарацілася да 12[3].

У 1682 у Дубінках адбыўся сынод Кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага. У 1777 у мястэчку адкрылася парафіяльная школа.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі. З 1808 — у валоданьні Тышкевічаў.

З 1918 — у складзе Летувы, летняя рэзыдэнцыя прэзыдэнта Антанаса Сьмятоны.

23 чэрвеня 1944 году мясцовае падразьдзяленьне Арміі Краёвай ўчыніла гвалт над больш чым 20 жыхарамі-летувісамі[4][5] ў адказ за ранейшыя адпаведныя дзеяньні да польскіх жыхароў Гліцішкаў летувіскімі калябарантамі[4][5].

На пачатку XXI стагодзьдзя на Замкавай гары ў Дубінках праводзіліся археалягічныя раскопкі, падчас якіх былі знойдзеныя астанкі Радзівілаў. Пасьля аналізу ДНК летувіскія і польскія навукоўцы здолелі ідэнтыфікаваць косьці Мікалая Радзівіла Чорнага і Мікалая Радзівіла Рудага. 5 верасьня 2009 году астанкі стрыечных братоў былі ўрачыста перазахаваныя ў адрэстаўраваных руінах кальвінскага збору[6].

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 1866 — 363 чал., зь іх 241 каталік, 102 юдэі, 20 праваслаўных.[7]
  • 1897 — 363 чал.
  • 1923 — 265 чал.
  • 1959 — 102 чал.
  • 1970 — 130 чал.
  • 1989 — 253 чал.
  • 2001 — 229 чал.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Замчышча, падмуркі збора (XVII ст.)
  • Могілкі каталіцкія, званіца касьцёла (1672)

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл сьв. Юрыя (1672)

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Дубінкі // ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 205
  2. ^ Дубінкаўскі замак // ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 205
  3. ^ а б в Дубінкі // ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 206
  4. ^ а б Tadeusz Piotrowski «Poland's Holocaust». — McFarland & Company, 1997. — С. 168—169. — ISBN 0-7864-0371-3
  5. ^ а б Litewska prokuratura przesłuchuje weteranów AK(пол.). Gazeta Wyborcza (14 лютага 2001). Праверана 7 чэрвеня 2010 г.
  6. ^ Marcin Szymaniak, Robert Mickiewicz (7 верасьня 2009) Litwa żegna Radziwiłłów(пол.). газэта «Rzeczpospolita». Праверана 3 кастрычніка 2010 г.
  7. ^ Dubinki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack. — Warszawa, 1881. S. 191

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Дубінкісховішча мультымэдыйных матэрыялаў