Ян Даўгерд

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Ян Даўгерд
Herb Pomian.svg
Герб «Памян»
Асабістыя зьвесткі
Памёр каля 1443
Род Даўгірды[d]
Дзеці Андрушка Даўгірдавіч[d] і Ганна Даўгірдаўна[d]

Ян Даўгерд (? — каля 1443) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Ваявода віленскі (з 1433).

Імя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Імя Даўгерд зьмяшчае той жа фармант (-герд-), што і імя Альгерд, якое мае поўныя германскія адпаведнікі (герцаг Альгерд з Гогенштайну)[1]. Зь іншага боку, фармант -даў- празь імя Даўмонт зьвязвае Даўгерда зь імём Жыгімонтлітоўскай (беларускай) формай старажытнага пашыранага германскага (гоцкага) імя Sigimunt, якое трапіла ў хрысьціянскі іменаслоў[2].

Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, які адзначае імавернасьць повязі ліцьвінаў з палабскімі люцічамі, аднак больш імаверным лічыць іх германскае паходжаньне, разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў. Паводле Алёхны Дайліды, фармант -даў- (гоцкія імёны Damundus, Osdulg, Valduigius, германскія імёны Daumerus, Dulchard) тлумачыцца ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны' або старагерманскага dulg- 'моцны, трывалы', dolg 'дужаньне', тым часам фармант -герд- (германскія імёны Alagart, Herdwic, Hergerdr) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')[3]. Такім парадкам, імя Даўгерд азначае «здольны да аховы» і цалкам адпавядае старажытнаму германскаму імю Dotgerdis[4].

Формы імя ў гістарычных крыніцах: Johannes alias Dawgerd, Dawgerd, Dowgird, Dolgerd, Довкгирдъ, Довкгардъ, Долъкгиръд[5].

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Зь літоўскага баярскага роду. Імаверны родзіч Сака, прынятага да гербу «Памян» пры складаньні Гарадзельскай уніі (1413 год). Магчыма, тоесны Даўгерду Салкулевічу, які згадваецца ў канцы XIII — пачатку XIV стагодзьдзяў.

У 1424 годзе значыцца як маршалак дворны Вітаўта. Браў удзел у змове супраць Жыгімонта Кейстутавіча, у выніку якой апошняга забілі (1440 год).

Меў сына Андрэя, «пана на Сьвіранах і Лынтупах».

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]