Астафей Валовіч

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Астафей Валовіч
Астафей Валовіч
Астафей Валовіч
POL COA Bogoria.svg
Герб «Багорыя»
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся каля 1520
Памёр 20 лістапада 1587
Сандомер, Сьвентакшыскае ваяводзтва, Польшча
Род Валовічы
Бацькі Багдан Валовіч
Жонка Фядора з Сапегаў
Дзеці Рэгіна

Астафей Валовіч (каля 1520, Гарадзенскі павет — 20 лістапада 1587) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар вялікі літоўскі (1551—1566), маршалак гаспадарскі (1553—1561) і дворны літоўскі (1561—1569), падскарбі земскі (1561—1566), падканцлер вялікі літоўскі (1566—1579), кашталян троцкі (1569—1579), канцлер вялікі літоўскі і кашталян віленскі (з 1579).

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прадстаўнік шляхецкага роду Валовічаў гербу «Багорыя», сын Багдана. Меў брата Рыгора.

Атрымаў хатнюю адукацыю, імаверна, навучаўся ў адным зь нямецкіх пратэстанцкіх унівэрсытэтаў. У 1540-я служыў сакратаром ваяводы віленскага Яна Глябовіча. Пасада маршалка дворнага (1552) дала яму права ўвайсьці ў склад Паноў-Рады.

Быў падстаростам берасьцейскім з 1550, дзяржаўцам медніцкім у 1552—1561, старостам магілёўскім у 1554—1556, азярышчанскім у 1563, берасьцейскім у 1565—1587, кобрынскім у 1567—1587 і рэчыцкім з 1576[1].

Колькі разоў езьдзіў паслом у Маскву, у тым ліку ў 1553 для складаньня мірнага пагадненьня, калі адмовіўся назваць Івана IV «царом усяе Русі». Перамір’е падпісалі 12 верасьня 1553, ва ўзнагароду атрымаў ад Жыгімонта Аўгуста Магілёўскае староства.

Удзельнічаў у Інфлянцкай вайне. Камандаваў харугвай пры вызваленьні Полацку (1579), у 1580 з уласным аддзелам узяў Усьвяты.

Адзін з арганізатараў падрыхтоўкі Статуту ВКЛ 1566 году. Спрыяў улучэньню ў яго прагрэсіўных нормаў. З ініцыятывы А. Валовіча, у Статуце зьявіўся артыкул, паводле якога «загранічнікам» забаранялася набываць землі і займаць урады ў Вялікім Княстве Літоўскім.

Браў актыўны ўдзел у аграрных рэформах 1550—1560-х гадоў, за гэтую службу атрымаў ад Боны Сфорцы Ўсьвяцкае і Азярышчанскае староствы.

Адзін зь лідэраў апазыцыі пры складаньні Люблінскай уніі. Разам зь ваяводам віленскім і канцлерам Мікалаем Радзівілам «Рудым», старостам жамойцкім Янам Хадкевічам, падскарбіем Мікалаем Нарушэвічам, прапанаваў г.зв. «Праект уніі» з 15 артыкулаў, які гарантаваў Вялікаму Княству Літоўскаму адносную незалежнасьць, аднак праект адхілілі. Разам зь іншымі магнатамі — супраціўнікамі аб’яднаньня Вялікага Княства з Каронаю пакінуў Люблінскі сойм, паслаў на Падляшша і Валынь адозвы з заклікам змагацца супраць уніі. За гэта яго пазбавілі каралеўшчынаў на Падляшшы. Аднак пазьней, па прыняцьці уніі, падпісаў яе, у выніку чаго вярнуў канфіскаванае.

Разам зь Янам Геранімам Хадкевічам быў супраціўнікам абраньня вялікім князем Стэфана Баторыя, падтрымліваў Эрнэста Габсбурга, але пасьля абраньня С. Баторыя перайшоў на ягоны бок. У 1587 пратэставаў супраць абраньня Жыгімонта Вазы без удзелу прадстаўнікоў ад ВКЛ.

Паводле веры спачатку быў праваслаўным, але перайшоў у кальвінізм, напрыканцы жыцьця прыхільна ставіўся да антытрынітарызму. Падтрымліваў Васіля Цяпінскага, Якуба з Калінаўкі, Сымона Буднага. Апошні прысьвяціў яму кнігу «Апраўданьне грэшнага чалавека перад Богам» (Нясьвіж, 1562)[2].

На сродкі А. Валовіча ў 1559 зьявіўся пераклад твору швайцарскага тэоляга-кальвініста Генрыха Булінгера «Пра праўдзівае прыняцьце цела і крыві Ісуса Хрыста».

У тэстамэнце наказаў вызваліць усіх сваіх нявольных і залежных людзей і перадаць іх пад дзяржаўную юрысдыкцыю[3].

У шлюбе зь Фядорай Сапяжанкай меў дачку Рэгіну.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Грыцкевіч А. Валовіч Астафій Багданавіч // ВКЛ. Энцыкл. Т. 1. — Менск, 2005. С. 382.
  2. ^ Грыцкевіч А. Валовіч Астафій Багданавіч // ВКЛ. Энцыкл. Т. 1. — Менск, 2005. С. 383.
  3. ^ Грыцкевіч А. Валовіч Астафі Багданавіч // ЭГБ. Т. 2. — Менск, 1994. С. 209.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]