Хатляны

Хатляны
лац. Chatlany
	Хатляны; лац. Chatlany
	Населены пункт
	Царква Покрыва Багародзіцы
Краіна	Беларусь
Вобласьць	Менская
Раён	Узьдзенскі
Сельсавет	Хатлянскі
Часавы пас	UTC+3;
Каардынаты	53°24′20″ пн. ш. 27°33′35″ у. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць	880 чал. (2010)
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	+375 1718
Паштовы індэкс	223414
Нумарны знак	5
	Хатляны на мапе Беларусі ± Хатляны

Хатля́ны^[1] — вёска ў Беларусі, каля ракі Шачы. Цэнтар сельсавету Ўзьдзенскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 880 чалавек. Знаходзяцца за 25 км на паўднёвы ўсход ад Узды, за 35 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск, за 4 км ад скрыжаваньня аўтамабільных дарог Койданаў — Мар'іна Горка і Менск — Слуцак.

Хатляны — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны.

Гісторыя

Вялікае Княства Літоўскае

Упершыню Хатляны ўпамінаюцца ў XVI ст., калі яны ўваходзілі ў склад Менскага павету. У розныя часы паселішча знаходзілася ў валоданьні Галоўчынскіх, Быхаўцаў, Завішаў, Заранкаў-Грабоўскіх.

3 XVII ст. Хатляны значацца як мястэчка. Паводле юрыдычных актаў 1663 году, тут існавала карчма.

Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Хатляны апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Шацкай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні^[2]. Статус паселішча панізілі да сяла.

На 1886 год у Хатлянах было 58 двароў, царква. У 1895 годзе тут адкрылася царкоўнапрыходзкая школа^[3]. Паводле вынікаў перапісу 1897 году — 145 двароў, царква, хлебазапасны магазын, карчма. На 1909 год — 168 двароў. Насельніцтва займалася сельскай гаспадаркай, дрэваапрацоўчымі, перавознымі, сплаўнымі промысламі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Хатляны занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

Найноўшы час

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Хатляны абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвашлі ў склад Беларускай ССР, дзе 20 жніўня 1924 году сталі цэнтрам сельсавету Ўзьденскага раёну. У 1933 годзе тут існавалі стальмашня і кузьня, 2 ветраныя млыны.

На 1 студзеня 2000 году ў Хатлянах было 374 двары. У сакавіку 2010 году яны атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».

Насельніцтва

Дэмаграфія

XIX стагодзьдзе: 1886 год — 585 чал.
XX стагодзьдзе: 1909 год — 1150 чал.; 1999 год — 1166 чал.; 1 студзеня 2000 году — 1166 чал.^[4]
XXI стагодзьдзе: 2010 год — 880 чал.

Інфраструктура

У Хатлянах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Эканоміка

Рамонтна-мэханічныя майстэрні, млын, лесапільня, філія раённага камбінату побытавага абслугоўваньня.

Турыстычная інфармацыя

Інфраструктура

Дзее Хатлянскі краязнаўчы музэй.

Славутасьці

Археалягічны помнік — курганны могільнік (мае 7 насыпаў).

Страчаная спадчына

Царква Покрыва Багародзіцы (1898, згарэла ў студзені 2013 году^[5]; мураўёўка)

Асобы

Аляксандар Махнач (1918—2006) — беларускі геоляг

Крыніцы

↑ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (djvu) С. 487.
↑ Jelski A. Chotlany // Słownik geograficzny... T. I. — Warszawa, 1880. S. 638.
↑ БЭ. — Мн.: 2003 Т. 16. С. 561.
↑ Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Уздзенскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 2003.
↑ У Мінскай вобласці згарэла на Каляды драўляная царква, Наша Ніва, 6 студзеня 2013 г.

Літаратура

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 16: Трыпалі — Хвіліна. — 576 с. — ISBN 985-11-0263-6
Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Уздзенскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — 654 с.: іл. ISBN 985-6302-50-1.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom I: Aa — Dereneczna. — Warszawa, 1880.

Вонкавыя спасылкі

Хатляны, Radzima.org

[1] Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (djvu) С. 487.

[2] Jelski A. Chotlany // Słownik geograficzny... T. I. — Warszawa, 1880. S. 638.

[3] БЭ. — Мн.: 2003 Т. 16. С. 561.

[4] Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Уздзенскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 2003.

[5] У Мінскай вобласці згарэла на Каляды драўляная царква, Наша Ніва, 6 студзеня 2013 г.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]