Перайсьці да зьместу

Гедзень

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Geden
Паходжаньне
Мова(-ы) германскія
Утворанае ад Geda + суфікс з элемэнтам -н- (-n-)
Іншыя формы
Варыянт(ы) Гедзін, Гецень, Гіцень, Кадзін
Зьвязаныя артыкулы
якія пачынаюцца з «Гедзень»

Гедзень (Гецень, Гіцень), Гедзін (Кадзін) — мужчынскае імя.

Асноўны артыкул: Імёны ліцьвінаў

Гадзін, Гедэн, Гетына або Гідын (Gadinus[1][2], Gedenus, Geden[3], Getina[4], Giddinus[5], Gidin[6]) — імя германскага паходжаньня[7]. Іменная аснова -гед- (-гад-, -гід-) (імёны ліцьвінаў Гедвін, Гедмонт, Гедрык; германскія імёны Gedovin, Gadamundus, Gederich) паходзіць ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', ісьляндзкага geð 'нораў, тэмпэрамэнт'[8] або гоцкага gadiliggs 'сваяк, родзіч'[9].

Германскае паходжаньне імя Гадзен сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў[10].

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gadyn[11]. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Гедзін: Gedinus (1274 год)[12].

У Прусіі бытавала імя Гедэн: Gedenne / Jedenne / Gedine (1378 і 1386 гады)[13].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: Иворъ же Геденевичъ (Ніканаўскі летапіс)[14]; mit Gedennen von Instirburg (Gedenne[15]; Паведамленьні аб літоўскіх дарогах)[16]; которымъ жо людямъ имена суть: <…> Буивид а Кгедин Нановичи (28 ліпеня 1530 году)[17]; Гатенъ Киселевичъ (1563 год)[18]; Geten (1678 год)[19]; Gitenie (1744 год)[20]; folwark, Gieteniszki nazwany… folwark Giteniszki… zaścianki… Giteniszki (1782—1783 гады)[21].

Кадзіновічы (Kadzinowicz) — літоўскі шляхецкі род зь Менскага ваяводзтва[24].

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпамінаўся фальварак Гедзенанцы ў Троцкім ваяводзтве[25].

  1. ^ Нямецкі энцыкляпэдыст XVII ст. Марцін Цайлер(ru), які карыстаўся шматлікімі гістарычнымі працамі і геаграфічнымі апісаньнямі, у сваім дапоўненым і перапрацаваным «Іншым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»[23] зазначаў, што ў Інтэрбургу (стаіць на паўднёвым беразе ракі Прэголы) «у часы Генэнбэргера(en), жылі амаль толькі літоўцы, і звыш 15 тысячаў былі шаўцамі»
  1. ^ Álvarez L. M. Tumbo A de la catedral de Santiago. Estudio y edición. — Santiago de Compostela, 1998. P. 87—91.
  2. ^ Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.), Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua
  3. ^ Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. S. 746.
  4. ^ Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 101.
  5. ^ Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 109.
  6. ^ Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 328.
  7. ^ Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 563.
  8. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 17.
  9. ^ Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.
  10. ^ Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 82.
  11. ^ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 61.
  12. ^ Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 96.
  13. ^ Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. S. 30.
  14. ^ ПСРЛ. Т. 9. — СПб., 1862. С. 219.
  15. ^ Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 504.
  16. ^ Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 682.
  17. ^ Lietuvos Metrika. Knyga 25 (1387—1546). — Vilnius, 1998. P. 221.
  18. ^ Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. С. 4.
  19. ^ Klaipėdos miesto ir valsčiaus evangelikų liuteronų bažnyčių vizitacijų 1676—1685 m. dokumentai. — Klaipėda, 2009. P. 154.
  20. ^ Diecezja Wileńska, 1744, Pawet, 20 лютага 2011 г.
  21. ^ Breslaujos dekanato vizitacija 1782—1783 m. Fontes Historiae Lituaniae, vol. VII. — Vilnius, 2008. P. 206, 209.
  22. ^ Тупиков Н. М. Словарь древнерусских личных собственных имен. — СПб., 1903. С. 514.
  23. ^ Іншае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага… у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, Беларуская Палічка
  24. ^ Polska encyklopedja szlachecka. T. 6. — Warszawa, 1936. S. 237.
  25. ^ Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 187.