Гадуцішкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Адуцішкі»)
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Гадуцішкі
лет. Adutiškis
Касьцёл Маці Божай Шкаплернай
Касьцёл Маці Божай Шкаплернай
AdutiskisCOA.png
Герб Гадуцішкаў
Першыя згадкі: 1501
Краіна: Летува
Павет: Віленскі
Раён: Сьвянцянскі
Староства: Гадуцішкаўскае
Насельніцтва: 840 чал. (2001)
Часавы пас: UTC+2
летні час: UTC+3
Паштовыя індэксы: LT-18039
Геаграфічныя каардынаты: 55°9′20″ пн. ш. 26°35′10″ у. д. / 55.15556° пн. ш. 26.58611° у. д. / 55.15556; 26.58611Каардынаты: 55°9′20″ пн. ш. 26°35′10″ у. д. / 55.15556° пн. ш. 26.58611° у. д. / 55.15556; 26.58611
Гадуцішкі на мапе Летувы
Гадуцішкі
Гадуцішкі
Гадуцішкі
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы
http://www.svencionys.lt/

Гадуцішкі (па-летувіску: Adutiškis, па-польску: Hoduciszki) — мястэчка ў Летуве, на рацэ Камайцы. Цэнтар староства Сьвянцянскага раёну Віленскага павету. Насельніцтва на 2001 год — 778 чал. Знаходзяцца за 29 км на паўночны ўсход ад Сьвянцянаў, каля граніцы зь Беларусьсю.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першы пісьмовы ўспамін пра Гадуцішкі зьмяшчаецца ў Літоўскай Мэтрыцы і датуецца 1501 годам. З 1526 году мясьцінай валодаў Януш Радзівіл, пазьней — Кішкі, Віленская капітула. У 1608 годзе тут збудавалі касьцёл.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Гадуцішкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Сьвянцянскім павеце Віленскай губэрні. У 1-й палове XIX стагодзьдзя тут рэгулярна праводзіліся 3 кірмашы[1]. У 1895 годзе ў мястэчку пачала дзейнічаць чыгуначная станцыя.

У 1920 Гадуцішкі ўвайшлі ў склад Сярэдняй Літвы, у 1922 — у склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабіліся цэнтрам гміны Сьвянцянскага павету Віленскага ваяводзтва.

У 1939 годзе Гадуцішкі ўвайшлі ў склад БССР, дзе зрабіліся цэнтрам раёну Вялейскай вобласьці. У лістападзе 1940 году Масква перадала мястэчка ЛетССР.

Тэрытарыяльная спрэчка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У пачатку 1990-х паміж Беларусьсю і Летувой разгарэлася тэрытарыяльная спрэчка за прыналежнасьць чыгуначнай станцыі Гадуцішкі. Станцыя хоць і знаходзілася ў савецкія часы на тэрыторыі ЛетССР, аднак адміністрацыйна падпарадкоўвалася Беларускай чыгунцы[2].

Толькі ўвосень 1994 году беларускі бок, які раней патрабаваў грашовую кампэнсацыю за выкарыстаньне станцыі, перадаў яе Летуве бязвыплатна. 26 кастрычніка 1996 году Беларусь ратыфікавала дамову аб беларуска-летувіскай граніцы. Дамова юрыдычна вызначыла і замацавала дзяржаўную граніцу на аснове «савецкай» лініі 1940 году[2].

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1862 год — 764 чал.[3]; 1869 год — 577 чал.[4]; 1879 год — 1800 чал. (896 муж. і 904 жан.)[5]; 1869 год — 2247 чал.
  • XX стагодзьдзе: 1931 год — 1539 чал.; 1959 год — 1780 чал.; 1970 год — 839 чал.; 1979 год — 1058 чал.; 1984 год — 1036 чал.; 1989 год — 1023 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2001 год — 840 чал.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл Маці Божай Шкаплернай (1913)

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 114.
  2. ^ а б Алег Трусаў. Як мяняліся нашы межы ў ХХ ст. // «Наша Слова» № 32 (820), 22 жніўня 2007.
  3. ^ Годуцишки // Географическо-статистический словарь Российской империи. Т. 1 (Аа — Гямъ-маликъ). — СПб, 1862. С. 647.
  4. ^ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 381.
  5. ^ Hoduciszki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom III: Haag — Kępy. — Warszawa, 1882. S. 89.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Гадуцішкісховішча мультымэдыйных матэрыялаў