Дом губэрнатара (Менск)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Славутасьць
Дом губэрнатара
Hoose of Governor, Minsk.JPG
Краіна Беларусь
Горад Менск
Адрас пл. Свабоды, 9
Каардынаты 53°54′10.73″ пн. ш. 27°33′18.03″ у. д. / 53.9029806° пн. ш. 27.5550083° у. д. / 53.9029806; 27.5550083Каардынаты: 53°54′10.73″ пн. ш. 27°33′18.03″ у. д. / 53.9029806° пн. ш. 27.5550083° у. д. / 53.9029806; 27.5550083
Дата заснаваньня 1699
Дата пабудовы 1699 год
Асноўныя даты:
кан. XVIII ст.рэканструкцыя
1968перабудова
Статус Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь
Дом губэрнатара на мапе Беларусі ±
Дом губэрнатара
Дом губэрнатара
Дом губэрнатара
Дом губэрнатара
Дом губэрнатара
Дом губэрнатара

Дом губэрнатара, або будынак езуіцкай школы — будынак у Менску на плошчы Свабоды, 7. Уваходзіў комплекс Менскага езуіцкага калегіюму. Цяпер у будынку месьціцца Рэспубліканская гімназія-каледж пры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Чарцёж комплексу езуіцкага калегіюму ў канцы XVIII ст. Дом губэрнатара зьлева
Мітынг перад домам губэрнатара ў 1905 годзе (гл. Курлоўскі расстрэл)
Беларускі нацыянальны бел-чырвона-белы сьцяг над будынкам Народнага сакратарыяту БНР, 1918

Пабудаваны ў 1699 годзе (паводле іншых зьвестак у 1769—70-я гады) як езуіцкая школа ў складзе комплексу Менскага езуіцкага калегіюму. У час Паўночнай вайны (1700—1721) тут спыняліся Пётар I, украінскі гетман Іван Мазэпа, швэдзкі кароль Карл XII[1].

У 1770 годзе быў рэканструяваны — уваход у яго быў пазначаны квадратнай у пляне вежай з купалам. З 1773 году, пасьля забароны ордэну езуітаў у будынку разьмешчаная сьвецкая шасьцігадовая школа. Пасьля перабудовы школы ў стылі клясыцызм подле праекту Ф. Крамэра стаў рэзыдэнцыяй губэрнатара.

У 1799—1917 — дом губэрнатара Менскай губэрні. Падчас вайны 1812 году, у 1812 годзе тут спыняўся францускі маршал Люі Нікаля Даву. У 1821—1822 у бібліятэцы працаваў дзекабрыст Мікіта Мураўёў, які напісаў у Менску першы варыянт канстытуцыі будучай Расейскай дзяржавы («Паўночная праўда»)[1].

Ноччу 28 чэрвеня 1905 году ў губэрнатарскі дом была кінутая бомба, пацярпелі казак і гарадавы. З 1910 году тут часова месьцілася губэрнатарская канцылярыя й губэрнскае прысуцтва па забесьпячэньні праваслаўнага духавенства. У 1914 годзе на другім паверсе адкрыўся вайсковы шпіталь, які ўзначальваў старшы лекар С. М. Урванцоў. 22 кастрычніка таго ж году шпіталь наведаў Мікалай II, ён раздаваў параненым Георгіеўскія крыжы[1].

З 20 лютага 1918 году ў будынку месьціўся Народны сакратарыят БНР на чале зь Язэпам Варонкам[1]. Тут была прынятая Першая Ўстаўная грамата БНР. 25 лютага нямецкія жаўнеры зьнялі з будынку беларускі сьцяг ды канфіскавалі грашовыя сродкі[2]. Нямецкая адміністрацыя забрала будынак на патрэбы сваёй музычнай васковай каманды[3].

У студзені—лютым 1919 году тут месьціцца Часовы рабоча-сялянскі ўрад БССР на чале са Зьмітром Жылуновічам (Цішка Гартны). Пасьля 1933 году тут месьціцца Прэзыдыюм ЦВК БССР на чале з Аляксандрам Чарвяковым[1].

Пасьля Другой сусьветнай вайны тут месьціцца музычная школа. У 1968 годзе зробленая апошняя значная перабудова паводле праекту архітэктара I. Левіна: зробленая прыбудова з боку дваровага фасаду й надбудова верхняга паверху, пераробленыя фасады.

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Да перабудовы будынак уяўляў сабой прамавугольнае ў пляне, двухпавярховае, накрытае вальмавым дахам збудаваньне. Яго галоўны фасад быў вылучаны квадратнай у пляне вежай, завершанай купалам.

Цяпер будынак чатырохпавярховы, галоўны фасад вырашаны плоскасна, пазбаўлены дэкору, чляніцца прамавугольнымі аконнымі праёмамі, на верхнім паверсе значна большымі па велічыні. Уваход аформлены строгім парталам.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі.. — Менск: Беларуская савецкая энцыклапедыя, 1986—1988.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в г д Шыбека З. В. Минскъ сто гадоў таму. — Мінск: Беларусь, 2007. — С. 196—197. — 304 с. — 3000 ас. — ISBN 978-985-01-0729-9
  2. ^ 25 пытанняў і адказаў з гісторыі БНР. Еўрарадыё (24 сакавіка 2014). Праверана 16 верасьня 2014 г.
  3. ^ Валянцін Мазец Тут абвешчана незалежнасць // Навіны Беларускай акадэміі № 18 (697). — 21 траўня 1993.
Histvalue sign export.svg Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, шыфр  712Г00235