Гарадзец (Быхаўскі раён)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Гарадзец
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Магілёўская
Раён: Быхаўскі
Сельсавет: Холстаўскі
Насельніцтва: 408 чал.
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 2231
Паштовы індэкс: 213325
Нумарны знак: 6
Геаграфічныя каардынаты: 53°32′38″ пн. ш. 30°2′23″ у. д. / 53.54389° пн. ш. 30.03972° у. д. / 53.54389; 30.03972Каардынаты: 53°32′38″ пн. ш. 30°2′23″ у. д. / 53.54389° пн. ш. 30.03972° у. д. / 53.54389; 30.03972
Гарадзец на мапе Беларусі ±
Гарадзец
Гарадзец
Гарадзец
Гарадзец
Гарадзец
Гарадзец

Гарадзе́ц[1] — вёска ў Беларусі, на рацэ Ржаўцы. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавету Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Насельніцтва на 1990 год — 745 чалавек. Знаходзіцца за 16 км на захад ад Быхава, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Быхаў (лінія Магілёў — Жлобін).

Гарадзец — даўняе мястэчка гістарычнай Аршаншчыны (частка Віцебшчыны).

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Упершыню Гарадзец упамінаецца ў XVI ст. як мястэчка Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва.

На 1758 год Гарадзец уваходзіў у склад Быхаўскага графства, тут было 60 двароў, карчма, млын, пякарня, 2 бровары. Непадалёку існаваў аднайменны фальварак.

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Гарадзец апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Быхаўскім павеце Магілёўскай губэрні. На 1780 год у мястэчку было 69 двароў, царква (у 1802 годзе збудавалі новую драўляную). З 1842 году дзейнічала гарбарня. У 1866 годзе адкрылася народная вучэльня (у 1889 годзе навучалася 30 хлопчыкаў, у 1907 годзе — 118 хлопчыкаў і 25 дзяўчынак).

На 1880 год у Гарадцы было 96 двароў, лякарня; частка местачкоўцаў займалася кавальскім промыслам. Паводле вынікаў перапісу 1897 году — 148 двароў, 2 ветракі, кузьня, крама, піцейны дом, хлебазапасны магазын. На 1909 год — 165 дамоў. У Першую сусьветную вайну ў лютым — лістападзе 1918 году мястэчка займалі нямецкія войскі.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гарадзец абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 году Гарадзец вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам сельсавету Быхаўскага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1970 год тут было 280 двароў, на 1990 год — 293.

23 сьнежня 2009 году ў зьвязку зь ліквідацыяй Гарадзецкага сельсавету, Гарадзец разам зь іншымі населенымі пунктамі перадалі ў склад Холстаўскага сельсавету[2].

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XVIII стагодзьдзе: 1758 год — 155 муж.; 1780 год — 514 чал.
  • XIX стагодзьдзе: 1880 год — 618 чал.; 1897 год — 921 чал.; 1900 год — 820 чал., зь іх 615 праваслаўных і 205 юдэяў[3]
  • XX стагодзьдзе: 1909 год — 966 чал.; 1919 год — 1172 чал.; 1926 год — 1262 чал.; 1941 год — 1060 чал.; 1970 год — 783 чал.; 1990 год — 745 чал.[4]

Інфраструктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Гарадцы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, дом культуры, бібліятэка.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Анёл з Гарадцу ў Мастацкім музэі

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Царква Сьвятога Мікалая (XVIII ст.)

Асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. ISBN 978-985-458-159-0. (djvu)
  2. ^ «Об изменении административно-территориального устройства некоторых административно-территориальных единиц Могилевской области». Решение Могилевского областного Совета депутатов от 23 декабря 2009 г. № 17-16(рас.)
  3. ^ Słownik geograficzny... T. XV, cz. 1. — Warszawa, 1900. S. 578.
  4. ^ Удальцоў В. Гарадзец // ЭГБ. Т. 2. — Менск, 1994. С. 471.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]