Народная вучэльня

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Наро́дная вучэ́льня (народнае вучылішча; рас. народное училище) — тып адукацыйнай установы Расейскай імпэрыі. Існавалі ў 1783—1918 гадох.

Пачатковыя народныя вучэльні, створаныя расейскімі ўладамі ў колішнім Вялікім Княстве Літоўскім, адзначаліся нізкім узроўнем адукацыі і яе русіфікатарскай скіраванасьцю[1].

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Статутам 1786 году арганізоўваліся галоўныя і малыя народныя вучэльні, у 1804 годзе іх рэарганізавалі адпаведна ў гімназіі і павятовыя вучэльні.

Адкрыцьцё галоўных вучэльняў у местах колішняга Вялікага Княства Літоўскага адбывалася надзвычай урачыста: так, 15 сакавіка 1789 году ў гонар адкрыцьця галоўнай вучэльні ў Магілёве архіяпіскап Георгі Каніскі правёў урачыстую службу і ўзначаліў хрэсны ход з царквы ў вучэльню. На першым часе ў вучэльнях, адкрытых на этнічнай тэрыторыі беларусаў, працавалі толькі прысланыя з цэнтральных расейскіх губэрняў настаўнікі. Знаўца гісторыі адукацыі А. Бялецкі назваў іх «першымі чыста расейскімі вучэльнямі», якія «мелі цалкам такую ж арганізацыю, якую мелі і вучэльні ўнутранай Расеі»[2]. На тэрыторыі сучаснай Беларусі галоўныя народныя вучэльні ліквідавалі ў 1809 годзе, малыя — у 1837 годзеў[3].

У 1864 годзе ўтварыліся пачатковыя народныя вучэльні з статутам прыходзкіх вучэльняў. Існавалі 1-клясныя (3—4 гады навучаньня) і 2-клясныя (5—6 гадоў). Выхаванцамі былі пераважна дзеці сялянаў[3].

У 1918 годзе савецкія ўлады замянілі народныя вучэльні працоўнымі школамі.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Жлутка А. Калі быў заснаваны першы ўніверсітэт на Беларусі? // 100 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі. — Менск, 1993. С. 41.
  2. ^ Лыч Л. Русіфікацыя: царская, савецкая, прэзідэнцкая. — Львоў, 2010. С. 7.
  3. ^ а б Самусік А. Народныя вучылішчы // БЭ. Т. 11. — Менск, 2000. С. 182.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]