Цяцерын

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Цяцерын
трансьліт. Ciacieryn
Цяцерынская ГЭС
Цяцерынская ГЭС
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Магілёўская
Раён: Круглянскі
Сельсавет: Цяцерынскі
Вышыня: 171 м н. у. м.
Насельніцтва: 477 чал. (2010)
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 2234
Паштовы індэкс: 213195
Нумарны знак: 6
Геаграфічныя каардынаты: 54°9′21″ пн. ш. 29°45′40″ у. д. / 54.15583° пн. ш. 29.76111° у. д. / 54.15583; 29.76111Каардынаты: 54°9′21″ пн. ш. 29°45′40″ у. д. / 54.15583° пн. ш. 29.76111° у. д. / 54.15583; 29.76111
Цяцерын на мапе Беларусі ±
Цяцерын
Цяцерын
Цяцерын
Цяцерын
Цяцерын
Цяцерын
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Цяце́рын[1] — вёска ў Беларусі, на беразе Цяцерынскага вадасховішча. Цэнтар сельсавету Круглянскага раёну Магілёўскай вобласьці.

Цяцерын — даўняе мястэчка гістарычнай Аршаншчыны (частка Віцебшчыны), старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Упершыню Цяцерын упамінаецца ў «Сьпісе рускіх гарадоў далёкіх і бліжніх» (1390-я гады)[2]. За вялікім князем Вітаўтам, у 1-й трэці XV ст. паселішча з воласьцю знаходзілася ў валоданьні князя Лугвена (Сямёна) Альгердавіча. У дакумэнце за 1468 год значыцца «дань медовая Тетеринская» Ануфрыеўскаму манастыру каля Амсьціслава.

У 1501 годзе вялікі князь Аляксандар перадаў двор Цяцерын зь сёламі на рацэ Друць сваёй жонцы Алене. Пазьней ім валодалі князі Мсьціслаўскія, Збараскія, Сапегі, Агінскія. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў паселішча ўвайшло ў склад Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва. У 1624 годзе ў валоданьні Льва Сапегі[a].

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Цяцерын апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Магілёўскім павеце Магілёўскай губэрні. Расейскія ўлады адабралі мястэчка ў Агінскіх і перадалі фэльдмаршалу Салтыкову. Пазьней яно разам зь некалькімі вёскамі перайшло да Ёсіфа Ліпскага.

На 1846 год у Цяцерыне было 102 двары[3], на 1848 год — 66 двароў. У канцы XIX ст. тут было 66 двароў, царква, юдэйскі малітоўны дом, валасная ўправа, школа, млын, фолюш.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Цяцерын абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 году Цяцерын вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам сельсавету Круглянскага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1826 год — 537 чал.; 1848 год — 541 чал.; 1890 год — 356 чал., зь іх 245 праваслаўных, 4 каталікі і 107 юдэяў[4]
  • XX стагодзьдзе: 1999 год — 472 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2010 год — 477 чал.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Царква (XVIII ст.)

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Аддзел рукапісаў Бібліятэкі Віленскага ўніверсітэта, ф. 4, спр. 34354.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Магілёўская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2007. — 406 с. ISBN 978-985-458-159-0. (djvu) С. 228.
  2. ^ Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Круглянскага р-на. — Менск: БелЭН, 1996.
  3. ^ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 435.
  4. ^ Słownik geograficzny... T. XV, cz. 1. — Warszawa, 1900. S. 338.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Цяцерынсховішча мультымэдыйных матэрыялаў