Барбароў

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Барбароў
трансьліт. Barbaroŭ
Першыя згадкі: 1509 год
Былая назва: Бабічы
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Гомельская
Раён: Мазырскі
Сельсавет: Барбароўскі
Насельніцтва: 275 чал. (2009)[1]
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 2351
Паштовы індэкс: 247760
СААТА: 3235804006
Нумарны знак: 3
Геаграфічныя каардынаты: 51°54′17″ пн. ш. 29°28′48″ у. д. / 51.90472° пн. ш. 29.48° у. д. / 51.90472; 29.48Каардынаты: 51°54′17″ пн. ш. 29°28′48″ у. д. / 51.90472° пн. ш. 29.48° у. д. / 51.90472; 29.48
Барбароў на мапе Беларусі ±
Барбароў
Барбароў
Барбароў
Барбароў
Барбароў
Барбароў
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Барбаро́ў[2] — вёска ў Беларусі, на правым беразе Прыпяці. Цэнтар сельсавету Мазырскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва на 2009 год — 275 чалавек. Знаходзіцца за 27 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Міхалкі (лінія Каленкавічы — Оўруч), на аўтамабільнай дарозе Мазыр — Нароўля. Рачная прыстань.

Барбароў (Бабічы) — старажытнае сяло, пазьней мястэчка гістарычнай Мазыршчыны на Палесьсі. Да нашага часу тут захаваўся палацава-паркавы комплекс Горватаў, помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XIX стагодзьдзя, часткова зруйнаваны за савецкім часам.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Babica на мапе ВКЛ 1613 г. фрагмэнт).
Прысьвячэньне Барбары з Ракіцкіх, складзенае мужам Янам Аскеркам.

Першы пісьмовы ўпамін пра Бабічы датуецца 1509 годам, калі вялікі князь літоўскі і кароль польскі Жыгімонт Стары падараваў сяло Аляксандру Багданавічу Гоцкаму "на вечнасьць" [3]. У апісаньні Мазырскага замку 1552 году сказана, што ў Загальскай нядзелі[a] 30 чалавек сяла Бабічы, якое належала князю Збараскаму, вось ужо 20 гадоў, як перасталі выконваць замкавыя павіннасьці[4]. 7 траўня 1607 году князь Януш Збараскі, ваявода брацлаўскі, падаў скаргу ў Кіеўскі гродзкі суд на панства Лукаша і Зофію з Кмітаў Сапегаў, уладальнікаў Чарнобыльскіх добраў[b], за абрабаваньне яго бабіцкіх падданых і невыкананьне дэкрэту аб пакараньні вінаватых[5]. Паселішча Бабіца прысутнае і на мапе Вялікага Княства Літоўскага 1613 году.

Назва Барбароў маёнтку і мястэчку стражніка польнага ВКЛ Яна Мікалая Аскеркі нададзена ў гонар жонкі Барбары з Ракіцкіх яшчэ пры яе жыцьці; ня выйшла з ужытку і старая назва Бабічы. Апісваючы паселішчы Беларускага Палесься, Адам Кіркор зазначыў наяўнасьць у мястэчку руінаў вялікага замку зь вежамі, валамі і равамі[6]. У 1779 годзе, на сродкі Яна Аскеркі, тут узьведзены новы драўляны на цагляным падмурку будынак уніяцкай Усьпенскай царквы[7].

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мястэчка Барбароў альбо Бабічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Барбароў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Мазырскім павеце Менскай губэрні. Маёнтак, сканфіскаваны ў Мікалая Аскеркі за ўдзел у паўстаньні 1794 году, перададзены Якаву Сіверсу, з 1808 году належаў Андрэю фон Гольсту, ад 1825 году — у валоданьні Аляксандра Горвата. На 1795 год у Барбарове было 85 двароў, на 1834 год — 91 двор. У 1821 годзе адкрылася школа для дзяцей сялянаў. На 1833 год у Барбарове — карчма, 4 вадзяныя млыны і паромная пераправа. У сярэдзіне XIX стагодзьдзя на беразе ракі сфармавалася сядзіба — палац (не захаваўся), флігель і пэйзажны парк (5 дзесяцінаў). Дзейнічала капліца.

У 1863 годзе ў мястэчку адкрытая школа, якая месьцілася ў сялянскай хаце. Праз Барбароў праходзілі гасьцінцы зь Міхалкаў у Чарнобыль і Хвойнікі. На 1879 год прыход Усьпенскай царквы, да якога, акрамя мястэчка, належалі дзевяць паселішчаў, налічваў 742 душы мужчынскага і 786 жаночага полу верных[8]. У 1886 годзе ў Барбарове было 33 двары, 226 жыхароў[9]. Паводле перапісу 1897 году — 108 двароў, хлебазапасны магазын, 2 крамы. Побач знаходзіліся аднайменныя фальваркі, у якіх 16 двароў з 82 жыхарамі, сядзіба з броварам. Апрача земляробства і сплава лесу, жыхары займаліся бандарным рамяством.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Барбароў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісання Берасьцейскай мірнай дамовы з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Барбароў у складзе Нараўлянскай воласьці, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага[10].

1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Барбароў увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР. У 1924 годзе мястэчка вярнулі БССР, дзе яно стала цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі.

На 1990 год у Барбарове было 150 двароў, на 1995 год — 265 двароў, на 2004 год — 102 гаспадаркі. У 2000-я гады ён атрымаў афіцыйны статус «аграгарадка».

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1886 год — 226 чал.; 1897 год — 584 чал. у мястэчку Барбарове, 82 чал. у фальварках
  • XX стагодзьдзе: 1959 год — 520 чал.; 1990 год — 334 чал.[11]; 1995 год — 563 чал.[12]; 1999 год — 240 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2004 год — 261 чал.[13]; 2009 год — 275 чал.[1] (перапіс)

Інфраструктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Барбарове працуюць базавая школа, дашкольная ўстанова, фэльчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Забудова[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Плян Барбарова складаецца з простай, бессыстэмна забудаванай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Жылыя дамы драўляныя, сядзібнага тыпу.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Міхаіл Мацэпура (1908—1972) — навуковец у галіне мэханізацыі і электрафікацыі сельскай гаспадаркі

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Нядзелі альбо чэргі (у складзе кожнай некалькі паселішчаў), на якія падзялялася Мазырская воласьць, як даводзілася несьці замкавую службу, выконваць работы на карысьць замку. Па нядзелях разьмяркоўваліся і плацёжныя павіннасьці (Клепатский П. Г. Очерки по истории Киевской земли / П.Г. Клепатский – Т. 1: Литовский период. – Одесса, 1912. С. 185, 189 – 190).
  2. ^ Ім належаў і бліжэйшы да Бабічаў маёнтак Антонаў на рацэ Славечне, таксама пазначаны на мапе ВКЛ 1613 г., гл.: Archiwum domu Sapiehów. T. I. Listy z lat 1575 – 1606. / Opracował dr. A. Prochaska. – Lwów,1892. S. 231, 305, 484 – 486

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Гомельская вобласьць, Перапіс насельніцтва Беларусі (2009)
  2. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4. (pdf) С. 232.
  3. ^ Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 8 (1499—1514). / A. Baliulis ir kt.- Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla, 1995. С. 339
  4. ^ Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. І. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 644
  5. ^ Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 104
  6. ^ Живописная Россия: Отечество наше в его земельном, историческом, племенном, экономическом и бытовом значении. Литовское и Белорусское Полесье. Репринтное воспроизведение издания 1882 года. — Минск: БЭ, 1993. С. 381
  7. ^ Историко-статистическое описание Минской епархии, составленное ректором Минской духовной семинарии архимандритом Николаем. – Санкт-Петербург, 1864. С. 295
  8. ^ Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 16—19
  9. ^ Волости и важнейшие селения Европейской России. — С.-Петербург, 1886. Вып. 5. С. 112
  10. ^ Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 85
  11. ^ ЭГБ. Т. 1. — Менск, 1993. С. 306.
  12. ^ БЭ. Т. 2. — Менск, 1996. С. 303.
  13. ^ Гарады і вёскі Беларусі. Энцыкл. Т. 2. Кн. 2. — Менск, 2005.
  14. ^ Jelski A. Barbarów // Słownik geograficzny... T. I. — Warszawa, 1880. S. 105.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]