Нараў (Падляскае ваяводзтва)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Нараў
польск. Narew
Нараў
POL gmina Narew COA (XXXVII-217-10).svg
Герб Нарвы
Першыя згадкі: 1421
Мястэчка з: 1514
Магдэбурскае права: 1529
Мясцовая назва: Nárva
Краіна: Польшча
Ваяводзтва: Падляскае
Павет: Гайнаўскі
Гміна: Нараў
Насельніцтва: 1436 чал. (2013)[1]
Часавы пас: UTC+1
летні час: UTC+2
Тэлефонны код: +48 85
Паштовы індэкс: 17-210
Нумарны знак: BHA
Геаграфічныя каардынаты: 52°54′46″ пн. ш. 23°31′15″ у. д. / 52.91278° пн. ш. 23.52083° у. д. / 52.91278; 23.52083Каардынаты: 52°54′46″ пн. ш. 23°31′15″ у. д. / 52.91278° пн. ш. 23.52083° у. д. / 52.91278; 23.52083
Нараў на мапе Польшчы
Нараў
Нараў
Нараў

Нараў, часам Нарва (па-польску: Narew, па-падляску: Nárva[2]) — мястэчка ў Польшчы. Сядзіба гміны Нараў Гайнаўскага павету Падляскага ваяводзтва.

У 1975—1998 гадах вёска належала да Беластоцкага ваяводзтва.

Побач зь вёскай працякае рака Нараў. Праз Нараў праходзіць ваяводзкая дарога 685.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Жыхары Нарві этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Узьдзьвіжаньня Крыжа Гасподняга на месцы[3]) і палякі каталікі (парафія Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і сьв. Станіслава на месцы[4]).

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Заснаваная каля 1421 году бельскімі мяшчанамі як пасёлак над ракой Нарвай пры кракаўска-віленскім гасьцінцы. У 1514 годзе Нарва па хадайніцтве Альбэрта Гаштольда, старасты бельскага, атрымала гарадзкія правы (хэлмінскія), пацьверджаныя ў 1529 годзе магдэбурскім правам. Разьмешчаны на рацэ Нараў горад хутка разьвіваўся, пабудаваны быў тут таксама каралеўскі двор (на дарозе зь Вільні ў Варшаву). Напачатку 16 стагодзьдзя ў мястэчку паўсталі каталіцкі (Усьпеньня Багародзіцы) і праваслаўны (Узьдзьвіжаньня) прыходы. Мяшчане займаліся галоўным чынам рамёствам і сельскай гаспадаркай, а таксама лоўляй рыбы. Напераломку 16 і 17 стаходзьдзяў узьнікла самастойнае нараўскае стараства. Разьвіцьцё Нарвы спынілася зь зьнішчэньнямі ў час вайны паміж Рэччу Паспалітай і Швэцыяй у палове 17 стаходзьдзя. Горад і мост на рацэ былі спаленыя. Горад ніколі не адбудаваўся да ўзроўню 16 ст. Паміж 1795 і 1807 гадамі Нараў знаходзіўся ў мяжах Каралеўства Прусіі, а пасьля Тыльзіцкага пагадненьня перайшоў у склад Беластоцкае вобласьці да Расейскае імпэрыі. Каля 1857 году пражывалі тут 533 праваслаўныя, 309 рымакаталікоў і 152 габрэі[5]. У міжваенны пэрыяд Нарва была цэнтрам гміны Нараў Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 963 жыхары (307 каталікоў, 237 праваслаўных і 419 юдаістаў; палякамі было запісаных 568 чалавек, беларусамі 51, жыдамі 344)[6]. У міжваенны пэрыяд Нараў страчае гарадзкія правы (1934).

Гістарычныя каштоўнасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Плян гораду (16 ст.)
  • Уніяцкія і праваслаўныя могілкі (18—20 стст.)
  • Касьцёл сьв. Станіслава і Ўсьпеньня Багародзіцы (1775 г., перабудова фасаду 1852—1882 ГГ.)
  • Прыкасьцельная званіца (1772 г.)
  • Каталіцкія могілкі (19 ст.)
  • Царква Ўзьдзьвіжаньня Крыжа (1882 г.)
  • Каталіцкая капліца сьв. Вінцэнта (1840—1848 гг.)
  • Парафіяльны дом (19 ст.)
  • Шматлікія мяшчанскія дамы (19—20 стст.)
  • Парэшткі кіркута (19—20 стст.)

Страчаная спадчын[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Уніяцкая і праваслаўная капліца Божае Маці Казанскай (паб. 1726 г., згарэла ў 2000 г.)
  • Старая сынагога (паб. у пачатку 19 ст., згарэла ў пачатку 20 ст.)
  • Новая сынагога (паб. к. 1915 г., згарэла ў 1973 г.)[7]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Główny Urząd Statystyczny. Bank Danych Lokalnych.(пол.) Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  2. ^ Pudlaśki nazvy. Narva svoja.org Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  3. ^ Parafia Prawosławna w Narwi(пол.) Gmina Narew. Oficjalna strona internetowa Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  4. ^ NAREW – Parafia Wniebowzięcia NMP i św. Stanisława Biskupa i Męczennika(пол.) Diecezja drohiczyńska Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  5. ^ Бобровский Павел Осипович Материалы для географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Гродненская губерния. Часть 1. Приложения, Санкт-Петербург: Тип. департамента генерального штаба, 1863, Приложение Н 60(рас.) Электронная энциклопедия и библиотека Руниверс Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  6. ^ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 5. Województwo białostockie, с. 19(пол.) Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  7. ^ Synagoga (Narew)(пол.) Wirtualny sztetl Праверана 15 кастрычніка 2015 г.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]