Энрыка Фэрмі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Энрыка Фэрмі
Enrico Fermi
Enrico Fermi 1943-49.jpg
Нарадзіўся 29 верасьня 1901(1901-09-29)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10]
Сьцяг Італіі Рым, Італія
Памёр 28 лістапада 1954(1954-11-28)[11][1][2][3][4][5][7][8][9][10] (53 гады)
Сьцяг ЗША Чыкага, Іліной, ЗША
Навуковая сфэра фізыка
Месца працы Вышэйшая нармальная школа Пізы[7], Гётынгенскі ўнівэрсытэт[7], Лейдэнскі ўнівэрсытэт[7], Флярэнтыйскі ўнівэрсытэт[7], Рымскі ўнівэрсытэт Ля-Сапіенца[7], Калюмбійскі ўнівэрсытэт[7] і Чыкагаўскі ўнівэрсытэт[7]
Альма-матэр ўнівэрсытэт Пізы
Навуковы кіраўнік Люіджы Пуч’янці[12]
Вучні Янг Чжэнь-нін і Мюрэй Гел-Ман
Узнагароды і прэміі Нобэлеўская прэмія ў галіне фізыкі (1938)
Аўтограф Аўтограф

Энры́ка Фэ́рмі (па-італьянску: Enrico Fermi; 29 верасьня 1901, Рым — 28 лістапада 1954, Чыкага) — выбітны італьянскі фізык, адзін з заснавальнікаў квантавае фізыкі. Аўтар шэрагу адкрыцьцяў ядзернай фізыкі, распрацаваў тэорыю β-распаду[13]. Ляўрэат Нобэлеўскае прэміі па фізыцы 1938 году. Вядомы сваімі працамі па распрацоўцы першага ядзернага рэактару й унёскам у разьвіцьцё квантавай тэорыі, фізыкі ядра й часьцінак і статыстычнай мэханікі. Ён зьяўляецца адным з тых, каго называюць «бацькам атамнай бомбы»[14]. Ён шырока вядомы як адзін зь вельмі нямногіх фізыкаў, які атрымалі посьпехі як у тэарэтычнай фізыцы, гэтак і ў экспэрымэнтальнай.

Першы буйны ўнёсак Фэрмі зрабіў у статыстычную мэханіку. Пасьля таго, як аўстрыйскі навуковец Вольфганг Паўлі сфармуляваў прынцып забароны квантавых станаў у 1925 годзе, Фэрмі ўжыў гэты прынцып да ідэальнага газу, выкарыстоўваючы статыстычныя фармулёўкі, які цяпер вядомыя як статыстыка Фэрмі-Дырака. Сёньня часьцінкі, якія падпарадкоўваюцца гэтаму прынцыпу забароны, называюць «фэрміёнамі».

Атрымаўшы Нобэлеўскую прэмію, Фэрмі з жонкай і дзецьмі эміграваў у Злучаныя Штаты. Прычынай эміграцыі была палітыка фашысцкага ўрада Італіі ў дачыненьні да габрэяў. Жонка Фэрмі спавядала юдэйскую веру. Энрыка быў вядучым удзельнікам Мангэтанскага праекту. У ягоны гонар названы хімічны элемэнт фэрм.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Person Profile // IMDb — 1990.
  2. ^ а б data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  3. ^ а б MacTutor History of Mathematics archive
  4. ^ а б SNAC — 2010.
  5. ^ а б Nationalencyklopedin — 1999.
  6. ^ Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  7. ^ а б в г д е ё ж з https://www.biography.com/people/enrico-fermi-9293405
  8. ^ а б Munzinger-Archiv — 1913.
  9. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  10. ^ а б Store norske leksikon — 1978.
  11. ^ Понтекорво Б. М. Ферми Энрико // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1977. — Т. 27 : Ульяновск — Франкфорт. — С. 306.
  12. ^ Mathematics Genealogy Project — 1997.
  13. ^ Голин Г. М. Клясыкі фізычнай навукі: Кароткія творчыя партрэты = Классики физической науки: Краткие творческие портреты. — Мн.: Выш. школа, 1981. — С. 137.
  14. ^ Enrico Fermi Dead at 53; Architect of Atomic Bomb. New York Times.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Энрыка Фэрмісховішча мультымэдыйных матэрыялаў