Перайсьці да зьместу

Антон Цайлінгер

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Антон Цайлінгер
Дата нараджэньня 20 траўня 1945(1945-05-20)[1][2] (81 год)
Месца нараджэньня
Месца вучобы
Занятак фізык, квантавы фізік, прафэсар унівэрсытэту, ядзерны фізык
Навуковая сфэра квантавая фізыка
Месца працы
Сябра ў Нямецкая акадэмія навук Леапальдына[d], Аўстрыйская акадэмія навук[d], Француская акадэмія навук, BBAW[d], Еўрапейская акадэмія навук і мастацтваў[d], Нацыянальная акадэмія навук ЗША, Сэрбская акадэмія навук і мастацтваў, Эўрапейская акадэмія[6], Каталіцкае акадэмічнае брацтва Марка-Данубія[d], Вучонае таварыства Славакіі[d][7], Турынская акадэмія навук[d][8] і Акадэмія Румыніі[d]
Навуковы кіраўнік Гэльмут Раўх[d]
Узнагароды
Вялікі афіцэрскі крыж ордэна „За заслугі перад Фэдэратыўнай рэспублікай Нямечччыны“ Grand Decoration of Honour in Gold for Services to the State of Vienna[d] (2018) залаты знак «За заслугі перад горадам Венай» Вялікі залаты мэдаль Пашаны «За заслугі перад Аўстрыйскай рэспублікай» Austrian Decoration for Science and Art ордэн Pour le Mérite у мастацтве і навуцы мэдаль Ісака Ньютана[d] (2008) міжнародная прэмія караля Фэйсала ў галіне навукі[d] (2005) мэдаль Вільгэльма Экснэра[d] (2005) прэмія Вольфа ў галіне фізыкі[d] (2010) ганаровы доктар Бэрлінскага ўнівэрсытэту імя Гумбальта[d] (2005) мэдаль Лёрэнца Окена[d] (2004) лекцыя імя Вольфганга Паўля[d] (2007) ганаровы доктар Гданьскага ўнівэрсытэту[d] (2006) сябра Амэрыканскага фізычнага таварыства[d] навуковая прэмія гораду Вены[d] (2000) мэдаль таварыства «Ўранія»[d] (2013) прэмія кардынала Ініцэра[d] (1996) Нобэлеўская прэмія ў галіне фізыкі doctor honoris causa of the University of Innsbruck[d] (2022) Vernadsky medal Clarivate Citation Laureate[d] (2011) Johannes Kepler Award[d] (2002) сябра Амэрыканскай асацыяцыі разьвіцьця навукі[d] (2012) ганаровы грамадзянін Вены[d] (2024)

Антон Ца́йлінгер (па-нямецку: Anton Zeilinger; нар. 20 траўня 1945 году) — аўстрыйскі квантавы фізык і ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі 2022 году[9]. Працуе прафэсарам фізыкі ў Венскім унівэрсытэце і ёсьць старэйшым навукоўцам Інстытута квантавай оптыкі і квантавай інфармацыі Аўстрыйскай акадэміі навук[10]. Большасьць ягоных дасьледаваньняў тычыцца асноўных аспэктаў і спосабаў прыкладаньня квантавай заблытанасьці.

У 2007 годзе Цайлінгер атрымаў мэдаль Ісака Ньютана лёнданскага Інстытута фізыкі за свой піянэрскі канцэптуальны і экспэрымэнтальны ўнёсак у пачатак квантавай фізыкі, які стаў базісам дзеля хутка разьвіванай вобласьці квантавай інфармацыі[10][11]. У кастрычніку 2022 году быў узнагароджаны Нобэлеўскай прэміяй ў галіне фізыкі, сумесна з Аленам Аспэ і Джонам Клаўзэрам за выдатную працу, зьвязаную з экспэрымэнтамі з зблытанымі фатонамі, выяўленьне парушэньня няроўнасьці Бэла і наватарства ў квантавай інфарматыцы[12][13]. Ён паказаў, як квантавая заблытанасьць можа выкарыстоўвацца, напрыклад, для тэлепартацыі інфармацыі ад адной субатамнай часьціцы да іншай[14].

Крыніцы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. ↑ Anton Zeilinger // Інтэрнэт-база зьвестак фантастыкі (анг.) — 1995.
  2. ↑ Anton Zeilinger // Brockhaus Enzyklopädie (ням.) — F.A. Brockhaus, 1796.
  3. ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #124557414 // Gemeinsame Normdatei (ням.) — 2012—2016.
  4. ↑ https://ubdata.univie.ac.at/AC03294891
  5. 1 2 3 4 5 6 https://www.oeaw.ac.at/fileadmin/Institute/IQOQI-Vienna/IMG/team/zeilinger-group/CV_Anton_Zeilinger.pdf
  6. ↑ www.ae-info.org (анг.)
  7. ↑ Prof. Dr. Anton Zeilinger (славац.)
  8. ↑ www.accademiadellescienze.it (італ.)
  9. ↑ «The Nobel Prize in Physics 2022». The Nobel Prize.
  10. 1 2 «Anton Zeilinger». National Academy of Sciences.
  11. ↑ «Anton Zeilinger scoops first Isaac Newton medal». Physics World.
  12. ↑ «Нобэлеўскую прэмію ў фізыцы прысудзілі за дасьледаваньні квантавай мэханікі». Радыё Свабода.
  13. ↑ Ahlander, Johan; Burger, Ludwig; Pollard, Niklas (4 October 2022). «Nobel physics prize goes to sleuths of 'spooky' quantum science». Reuters.
  14. ↑ «„Квантавая заблытанасць“: за што тройцы навукоўцаў далі Нобелеўскую прэмію па фізіцы». Наша Ніва.

Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  • Профіль на бачыне Нобэлеўскага камітэту.
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Антон_Цайлінгер&oldid=2691939»