Перайсьці да зьместу

Бэрыль (элемэнт)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Літ Бэрыль Бор


Be

Mg
Выгляд
сьветла-шэры мэтал

Агульная інфармацыя
Назва, сымбаль, атамны нумар Бэрыль, Be, 4
Катэгорыя элемэнту Шчолачназямельныя мэталы
Група, пэрыяд, блёк 2, 2, s
Адносная атамная маса 9,012 г·моль−1
Канфігурацыя электронаў [He] 2s2
Электронаў у абалонцы 2, 2
Фізычныя ўласьцівасьці
Фаза Цьвёрдае цела
Шчыльнасьць (пры п. т.) 1,84 г·см−3
Тэмпэратура плаўленьня 1284 °C
Тэмпэратура кіпеньня 2970 °C
Структура крышталічнай краты hexagonal close-packed
Уласьцівасьці атама
Атамны радыюс (разл.) 122 пм
Іншыя характарыстыкі
Нумар CAS 7440-41-7
Найбольш стабільныя ізатопы
Асн. артыкул: ізатопы
іза % пэрыяд паўраспаду распад энэргія (МэВ) прадукты распаду
9Be100 9Be зьяўляецца стабільным пры 5 нэўтронах

Бэрыль (па-лацінску: Beryllium) Be — хімічны элемэнт II групы пэрыядычнай сыстэмы; атамны нумар 4. Сьветла-шэры мэтал.

Найбольшае прамысловае значэньне мае аднайменны мінэрал бэрылю. Галоўныя радовішчы — у ЗША, Бразыліі, Аргенціне, Мэксыцы, ПАР, Намібіі, Мазамбіку, Індыі, Расеі. Упершыню выдзелены ў 1798 годзе Вокленам, якому ўдалося аддзяліць аксыд бэрылю ад аксыду алюміну. Назва пайшла ад назвы найбольш распаўсюджанай руды элемэнту. Атрымліваюць аднаўленьнем фтарыду (ці хлярыду) лужнымі мэталамі, магнам, кальцам, або электралізам расплаўленага хлярыду ці фтарыду. Выкарыстоўваецца ў рэнтгенаўскіх трубках, прапарцыйных лічыльніках. Мэтал і ягоныя злучэньні вельмі атрутныя[1]. Злучэньні — гідрааксыд, карбанат, фасфат, BaBeF4.

Бэрыль мае адзін нуклід, які сустракаюцца на Зямлі — стабільны 9Be. Штучна атрыманыя адзінаццаць ізатопаў[2].

Ізатопы
ІзатопПэрыяд паўраспаду[3]
5Beскладаецца толькі з пратонаў, таму нестабільны
6Be5×10-21 сэкунд
7Be53 дзён
8Be81,9 атасэкунды
9Beстабільны
10Be1,387 млн гадоў
11Be13,76 сэкунд
12Be21,46 мілісэкунд
13Be1,0×10-21 сэкунд
14Be4,53 мілісэкунд
15Be790×10-24 сэкунд
16Be650×10-24 сэкунд
  1. Бериллий // Радиохимический словарь элементов. — М.: Атомиздат, 1968. — С. 33.
  2. Hanusa, Timothy P. (20 лютага 2026) beryllium (анг.) Encyclopedia Britannica Праверана 26 лютага 2026 г.
  3. Kondev F. G. The NUBASE 2020 evaluation of nuclear physics properties // Chinese Physics C. — 2021. — Vol. 45. — № 3. — DOI:10.1088/1674-1137/abddae