Далучэньне Заходняй Беларусі да БССР

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Асноўны артыкул: Далучэньне Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны да СССР
Савецкі прапагандысцкі плякат, дзе чырвонаармеец забівае польскага арла, як сымбаль вызваленьня беларускага і ўкраінскага народаў

Далучэньне Заходняй Беларусі да СССР — улучэньне ў склад БССР тэрыторыі Заходняй Беларусі ў выніку нападу Савецкага Саюзу на Польшчу ў 1939 року.

Мінуўшчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноўны артыкул: Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Ўкраіну 1939 году

Пасьля распаду Расейскай імпэрыі на этнічнай тэрыторыі беларусаў была абвешчаная Беларуская Народная Рэспубліка. Апынуўшыся між бальшавіцкай Расеяй, Польшчай і Летувой, яна, аднак, ня здолела адстаяць свой сувэрэнітэт. Паводле ўмоваў Рыскага пагадненьня 1921 року Беларусь разам з Украінай былі падзеленыя між Польшчай ды Расеяй. На «Крэсах усходніх» (так зваліся тэрыторыі Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны ў складзе Польскай рэспублікі) праводзілася асыміляцыя мясцовага насельніцтва, дыскрымінацыя беларускай мовы і праваслаўнай веры, перасьлед іншадумцаў. У адказ на гэта беларускі палітычны рух у Заходняй Беларусі пераходзіў на ўсё больш радыкальныя пазыцыі, усё больш сымпатызаваў СССР і інфільтраваўся савецкімі агентамі.

Наконадні Другой сусьветнай вайны савецкі ўрад, каб адтэрмінаваць вайну з гітлераўскай Нямеччынай, заключыў зь ёй шэраг дамоваў, адной зь якіх стаў «Пакт аб ненападзе» 23 жніўня 1939 року. Паводле сакрэтнага дадатку да пакту ўсходнія землі Польшчы сталі «сфэраю ўплыву» СССР.

17 верасьня 1939 року, дачакаўшыся разгрому Нямеччынай польскага войска ў Другой сусьветнай вайне, Савецкі Саюз перайшоў усходнюю мяжу Польшчы на падставе «абароны насельніцтва Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны». У выніку паходу заходняя і ўсходняя часткі беларускай тэрыторыі былі de facto аб’яднаныя, а з мэтай фармальнага «ўзьяднаньня» пачалося стварэньне мясцовых саветаў і народных сходаў.

Адміністрацыйны падзел Беларусі ў 1940 року

14 кастрычніка 1939 Вярхоўны Савет БССР пастанавіў прыняць Заходнюю Беларусь у склад БССР. Такім чынам ейная тэрыторыя і насельніцтва павялічыліся амаль удвая. 14 лістапада 1939 году ў Беластоку старшыня Прэзыдыўму Вярхоўнага Савета БССР Нічыпар Наталевіч і сакратар Прэзыдыўма Вярхоўнага Савета БССР Л. Папкоў падпісалі закон «аб прыняцьці Заходняй Беларусі ў склад Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі». 2 сьнежня 1939 году была прынятая пастанова ЦА КП(б)Б «Аб мерапрыемствах па арганізацыі народай асьветы ў заходніх абласьцях БССР»[1].

4 сьнежня 1939 року Прэзыдыюм Вярхоўнага Савету СССР выдаў загад пра новы адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел былой Заходняй Беларусі, на тэрыторыі якой былі ўтвораныя Баранавіцкая, Беластоцкая, Берасьцейская, Вялейская і Пінская вобласьці.

27 сьнежня 1939 году была прынятая пастанова ЦК КП(б)Б «Аб арганізацыі сеткі прадпрыемстваў, устаноў і органаў мастацтва ў заходніх абласьцях БССР»[1].

Пасьля сканчэньня Другой сусьветнай вайны паводле ўмоваў Ялцінскай канфэрэнцыі большая частка Беластоцкай вобласьці адышла да Польскай Народнай Рэспублікі.

Памяць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У гонар дня 17 верасьня названыя вуліцы і пляцы ў розных беларускіх местах.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Севрук, В. Н. 14 ноября 1939 года завершился процесс воссоединения Беларуси // 7 дней. — 2004. — № 46. — С. 11.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]