Сноў

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Сноў
трансьліт. Snoŭ
Палац Рдултоўскіх
Палац Рдултоўскіх
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Менская
Раён: Нясьвіскі
Сельсавет: Сноўскі
Насельніцтва: 2420 чал. (2010)
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 1770
Паштовы індэкс: 222615
Нумарны знак: 5
Геаграфічныя каардынаты: 53°13′4″ пн. ш. 26°24′13″ у. д. / 53.21778° пн. ш. 26.40361° у. д. / 53.21778; 26.40361Каардынаты: 53°13′4″ пн. ш. 26°24′13″ у. д. / 53.21778° пн. ш. 26.40361° у. д. / 53.21778; 26.40361
Сноў на мапе Беларусі ±
Сноў
Сноў
Сноў
Сноў
Сноў
Сноў
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Сноў[1] — вёска ў Беларусі, на рацэ Сноўцы. Цэнтар сельсавету Нясьвіскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва 2420 чал. (2010). Знаходзіцца за 15 км на захад ад Нясьвіжу, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы (лінія Менск — Баранавічы); на аўтамабільнай дарозе Нясьвіж — Баранавічы.

Сноў — даўняе мястэчка гістарычнай Наваградчыны. Да нашага часу тут захаваўся барокавы касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля, які пацярпеў ад маскоўскай перабудовы, а таксама клясыцыстычныя палац Рдултоўскіх, сядзіба «Горны Сноў» Гартынгаў і Казьмадзям’янаўская царква.

Гіторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першы пісьмовы ўпамін пра Сноў датуецца 18 ліпеня 1478 году[2]. Пад 1529 ён упамінаецца як маёнтак паноў Сноўскіх. У 1564 паселішча атрымала статус мястэчка.

У пачатку XVII ст. Сноў перайшоў у валоданьне Я. Пратасевіча, потым — Рдултоўскіх. У 1650 тут зьявілася каталіцкая парафія, з 2 жніўня 1699 дзейнічаў касьцёл.

З 1767 у Снове дзейнічала царква. За часамі Барскай канфэдэрацыі (1768—1772) мястэчка спазначала значныя разбурэньні. 15 верасьня 1785 тут спыняўся кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі.

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Палац Рдултоўскіх. Н. Орда, XIX ст.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Сноў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стаў цэнтрам воласьці Наваградзкага павету. У вайну 1812 году 9 лістапада тут адбыўся бой францускай дывізіі Я. Дамброўскага з казакамі. У 1827 у мястэчку збудавалі палац, у 1836 у Дольным Снове — бровар.

На 1861 у Снове было 45 двароў, царква, сынагога, цагельня, у 1865 адкрылася царкоўнапрыходзкая школа. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату. Паводле вынікаў перапісу (1897) у Горным Снове было 19 двароў, бровар (заснаваны ў 1891), капліца, у Дольным Снове (да 1939 таксама называўся Сінілава) — 16 двароў, бровар, сыраварня.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

25 сакавіка 1918 згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сноў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 у адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён ўвайшоў у склад Беларускай ССР[3]. Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Сноў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Нясьвіскага павету.

У 1939 Сноў увайшоў у склад БССР, дзе 12 сьнежня 1940 стаў цэнтрам сельсавету Нясьвіскага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. У гэты час тут было 167 двароў, крухмальны завод, 2 млыны, электрастанцыя, маслазавод, 8-гадовая школа, лякарня. У 1990-я Сноў і Дольны Сноў злучыліся. На 2000 у вёсцы было 1157 двароў. У 2000-я Сноў атрымаў афіцыйны статус аграгарадку.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1830 — 184 муж., зь іх шляхты 7, духоўнага стану 3, мяшчанаў-юдэяў 58, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 116[4]; 1861 — 378 чал.[5]; 1897 — 91 чал. у Горным Снове і 70 чал. у Дольным Снове
  • XX стагодзьдзе: 1940 — 1065 чал.; 1999 — 2673 чал.; 2000 — 2665 чал.[6]
  • XXI стагодзьдзе: 2010 — 2420 чал.

Інфраструктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Снове працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, лякарня, шпіталь, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Забудова[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вуліцы і пляцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Афіцыйная назва Гістарычная назва
Леніна вуліца Хвояўская вуліца
Кірава вуліца ?

З урбананімічнай спадчыны Снова да нашага часу гістарычныя назвы захавалі вуліцы Клецкая, Нясьвіская і Сталавіцкая. У тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаецца Пагарэльская вуліца[7].

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • СВК «Агракамбінат „Сноў“»

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Сынагога

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (djvu) С. 363
  2. ^ Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wileńskiej / Wyd. J. Fijałek, W. Semkowicz. T. 1, z. 1—3. — Kraków, 1932—1948. 1939. Z. 2 [1468-1501]. (Wyd. Kom. Hist. PAU. Nr 81). Nr 311. S. 366—367, nr 311. [KDKDW]; Jasas R. Pergamentų katalogas / Parengė R. Jasas. — Vilnius, 1980. P. 46-47, nr. 88.
  3. ^ 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зьміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.
  4. ^ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 413.
  5. ^ Jelski A. Snów // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom X: Rukszenice — Sochaczew. — Warszawa, 1889. S. 937.
  6. ^ Князева В. Сноў // ЭГБ. Т. 6. Кн. 1. — Менск, 2001. С. 373.
  7. ^ Spis Abonentów Sieci Telefonicznej Okręgu Dyrekcji Poczt i Telegrafów w Wilnie na 1939 r. — Wilno, 1939. S. 50.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Сноўсховішча мультымэдыйных матэрыялаў