Франц Шубэрт

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Франц Шубэрт
ням. Franz Peter Schubert
Franz Schubert by Wilhelm August Rieder 1875 cropped.jpg
Дата нараджэньня 31 студзеня 1797(1797-01-31)[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Месца нараджэньня Гімэльпфортгрунд, Альзэргрунд, Вена, Габсбурская манархія
Дата сьмерці 19 лістапада 1828(1828-11-19)[1][2][3][4][5][6][7][8][9] (31 год)
Месца сьмерці Вена, Нямецкі зьвяз[10]
Прычына сьмерці брушны тыф
Месца пахаваньня магіла Франца Шуберта[d] і Цэнтральныя могілкі ў Вене[d]
Грамадзянства Аўстрыйская імпэрыя
Альма-матэр Венскі ўніверсітэт музыкі і выканальніцкага мастацтва[d]
Занятак кампазытар і піяніст
Жанры клясычная музыка
Інструмэнты фартэпіяна і скрыпка
Подпіс Franz Schubert Signature.svg

Франц Пэ́тэр Шу́бэрт (па-нямецку: Franz Peter Schubert; 31 студзеня 1797, Ліхтэнталь — 19 лістапада 1828, Вена) — аўстрыйскі кампазытар, адзін с заснавальнікаў рамантызма ў музыцы, заснавальнік венскай клясычнай музыкі.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Шубэрт нарадзіўся ў прадмесьці Вены — Ліхтэнталі, у беднай сям’і дванаццатым зь пятнаццаці дзяцей (дзесяць зь якіх памёрлі). Яго бацька быў настаўнікам і менавіта ён распачаў музычную адукацыю сына. У сем гадоў Шубэрт быў аддадзены пад апеку Міхала Хользэра, арганіста парафіяльнага касьцёла, каб ён працягваў навучаньне. У 1808 годзе Франц Шубэрт быў прыняты ў прыдворную капэлу ў Каралеўскім Канвікце ў Вене, дзе сьпяваў сапрана пяць гадоў, вывучаў тэорыю музыкі пад кіраўніцтвам Антоніа Сальеры, а так сама вучыўся граць на розных інструмэнтах. Пасьля сыходу са школы, з 1813 году, Шубэрт працаваў настаўнікам музыкі згодна з жаданьнем бацькі, а так сама каб пазьбегнуць службу ў войску. Адначасова ён вывучаў творчасьць Глюка, Моцарта і Бэтховэна. У гэты час ён самастойна напісаў свой першы твор: «Вясёлы замак сатаны» (Des Teufels Lustschloss). У 1818 годзе Шубэрт пакінуў школу, каб займацца стварэньнем музыкі. Застаўшыся зусім бяз сродкаў, ён мог займацца любімай справай толькі дзякуючы дапамозе сяброў. Ён працаваў штодзённа, зь дзевяці раніцы да першай гадзіны пасьля абеду. У вобласьці песьні Шубэрт працягваў традыцыі Бэтховэна, але дзякуючы Шубэрту гэты жанр атрымаў мастацкую форму, узбагаціўшы вобласьць канцэртнай вакальнай музыкі. Баляда «Лясны цар» (Erlkönig), напісаная ў 1816 годзе прынесла Шубэрту вядомасьць, хутка зьявіліся «Валацуга» (Der Wanderer), «Пахвала сьлёзам» (Lob der Thränen), «Зулейка» (Suleikа) і іншыя. Самымі блізкімі сябрамі кампазытара ў гэты час былі: Францішак Грылпарцэр, Ян Майрхофэн, Францішак Лакхер, Анзэльм Хуттэнбрэмэр, Ян Міхал Вогль, Ёзэф фон Спаўн, браты Ёзэф і Леапольд Купэльвэйзэры, паэты Францішак Шобэр і Тэадор Кёрнэр.

У гэты час Шубэрт даваў прыватныя заняткі музыкі дочкам князя Эстэрхайза. Шубэрт практычна не пакідаў Вену. У гісторыю ўвайшлі невялікія музычныя творы «шубэртыяды», якія кампазытар граў для сваіх сяброў. Упершыню творы Шубэрта былі выкананы публічна ў 1820 годзе. Часта Шубэрта запрашалі ў вышэйшыя колы, для акампанэмэнта яго вакальных твораў. Аднак характар кампазытара быў вельмі складаны, ён часта піў, і ў гэтыя моманты станавіўся запальчывым.

У 1823 годзе Шубэрт заразіўся вэнэрычнай хваробай. Лячэньне паслабіла яго арганізм, выклікала некалькі глыбокіх дэпрэсыяў. Кампазытар памёр ва ўзросьце 32 гадоў ад брушнога тыфу. Апошні год жыцьця быў асабліва ўрадлівы: у гэты час ён напісаў сымфонію до мажор і мэссу мі-бэмоль мажор. За сваё жыцьцё Шубэрт пасьпеў напісаць 600 музычных твораў.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  2. ^ а б Encyclopædia Britannica
  3. ^ а б SNAC — 2010.
  4. ^ а б Internet Broadway Database — 2000.
  5. ^ а б Nationalencyklopedin — 1999.
  6. ^ а б International Music Score Library Project — 2006.
  7. ^ а б Discogs — 2000.
  8. ^ а б filmportal.de — 2005.
  9. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  10. ^ Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бэрлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118610961 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Франц Шубэртсховішча мультымэдыйных матэрыялаў