Перайсьці да зьместу

Дэтройт

Правіць спасылкі
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Дэтройт
Населены пункт
Сьцяг Герб
Дэвіз Speramus Meliora; Resurget Cineribus
Краіна ЗША
Штат Мічыган
Першыя згадкі 24 ліпеня 1701
Дата заснаваньня 1701[1]
Кіраўніцтва і ўлада
Mayor of Detroit, Michigan[d] Mary Sheffield[d]
Заканадаўчы орган Detroit City Council[d]
Геаграфія
Плошча 9453 км²
Вышыня НУМ 183 м
Часавы пас
Каардынаты 42°19′53″ пн. ш. 83°02′45″ з. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць 886 675 чал.
Этнахаронімы Detroiter, Detroiterin, Detroiterinnen, Detroitčan і Detroitčanka
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код 313
Паштовы індэкс 48201, 48202, 48204, 48205, 48206, 48207, 48208, 48209, 48210, 48211, 48213, 48214, 48215, 48216, 48217, 48219, 48221, 48222, 48223, 48224, 48226, 48227, 48228, 48231, 48232, 48233, 48234, 48235, 48238, 48242, 48243, 48244, 48255, 48260, 48264, 48265, 48266, 48267, 48268, 48269, 48272, 48275, 48277, 48278, 48279 і 48288
Сайт ci.detroit.mi.us
Дэтройт на мапе ЗША ±
Дэтройт
Дэтройт
Дэтройт
Дэтройт
Дэтройт
Дэтройт

Дэтро́йт (па-ангельску: Detroit [dɪˈtrɔɪt], ад францускага: de’troit — «пратока», мянушка: Горад матораў) — горад на поўначы ЗША, у штаце Мічыган. Месьціцца на рацэ Дэтройт, на мяжы з Канадай. Насельніцтва 951,3 тысячы жыхароў (2000), з прыгарадамі 4,4 мільёну жыхароў. Заснаваны 24 ліпеня 1701 году францускімі гандлярамі. Зьяўляецца буйным аўтапрамысловым цэнтрам.

Дэтройт і яго навакольле — адзін з найважнейшых цэнтраў расьсяленьня амэрыканцаў арабскага паходжаньня. У аддзяленьні Ўнівэрсытэту штату Мічыган у дэтройцкім прыгарадзе Дырбарн працуе цэнтар па араба-амэрыканазнаўстве[2]. Сярод мусульманскага насельніцтва Злучаных Штатаў, ды і іншых аматараў усходніх прысмакаў, Дэтройт — і асабліва Дырбарн — славіцца сваёй баклавой.[3]

Гісторыя

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Дэтройт быў названы ў гонар ракі Дэтройт, якая злучае возера Сэн-Клер з возерам Эры. Назва паходзіць ад францускага слова détroit, якое азначае «пратока», бо горад месьціцца на вузкім пярэсмыку, які злучае два возеры.

Індзейскае панаваньне

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Палеоіндзейцы засялялі раёны паблізу Дэтройта яшчэ 11 тысяч гадоў таму[4]. Да XVII стагодзьдзя ў гэтым рэгіёне жылі гуроны, одава, патаватамі і іракезы[5]. Першыя эўрапейцы не траплялі ў гэты рэгіён да моманту пакуль тут не зьявіліся францускія місіянэры і гандляры. Гуроны і ды іншыя народы ўтрымлівалі паўночны бок возера Эры да 1650-х гадоў, але затым іх пачалі выціскаць адтуль іракезы, распачаўшы гэтак званыя Бабровыя войны 1649—1655 гадоў. Да 1670-х гадоў аслабленыя вайной іракезы заявілі пра свае правы на паляўнічыя ўгодзьдзі ажно да даліны ракі Агаё ў паўночным Кентукі. Цягам наступных ста гадоў практычна аніякія дзеі Вялікабрытаніі ці Францыі не рабіліся без кансультацыяў з іракезамі або з улікам іхняй верагоднай рэакцыі.

Францускі і брытанскі час

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Выява францускага форта Паншартрэн-дзю-Дэтройт 1710 году.

24 ліпеня 1701 году францускі дасьледнік Антуан дэ ля Мот Кадыльяк і больш чым сотняй іншых францускіх пасяленцаў рушылі ў гэты рэгіён з Квэбэку ўздоўж даліны ракі Сьвятога Лаўрэнція да раёну Вялікіх азёраў. У гэтым рэгіёне яны ўзьвялі невялікі форт на паўночным беразе ракі Дэтройт. Кадыльяк назваў паселішча як Форт Паншартрэн-дзю-Дэтройт[6] у гонар Люі Фэліпо графа дэ Паншартрэна, які займаў пасаду дзяржаўнага сакратара флёту пры каралі Людовіку XIV[7]. Францыя прапаноўвала каляністам дармовыя надзелы зямлі, каб прыцягнуць сем’і далей на захад углыб паўночнаамэрыканскага кантынэнта. Места стала найбуйнейшым эўрапейскім паселішчам паміж Манрэалем і Новым Арлеанам, якія таксама былі францускімі паселішчамі, у былых калёніях Новая Францыя і Луізыяна[8]. Тагачасная каляніяльная эканоміка рэгіёну базавалася на прыбытковым гандлі футрам, у якім шматлікія карэнныя амэрыканскія народы адыгрывалі важную ролю.

Падчас Францускай і індзейскай вайны 1753—1763 гадоў, якая паводле сутнасьці была паўночнаамэрыканскім фронтам Сямігадовай вайны ў Эўропе, брытанскія войскі атрымалі кантроль над паселішчам празь некалькі гадоў пасьля пачатку канфлікту. Яны скарацілі ягоную назву да назову Дэтройт. У адказ некалькі мясцовых індзейскіх плямёнаў пачалі вайну супраць ангельцаў і ў 1763 годзе аблажылі форт, але ня здолелі яго захапіць. Зазнаўшы паразу, Францыя па вайне саступіла Вялікабрытаніі сваю тэрыторыю ў Паўночнай Амэрыцы[9]. Брытанцы склалі ўгоду з іракезамі, у выніку чаго пасяленцам з Трынаццаці калёніяў было забаронена ствараць паселішчы на поўдзень і ніжэй за Вялікія азёры і на захад ад Апалачаў. Аднак, многія каляністы і першапраходцы ігнаравалі гэтае пагадненьне. Да 1773 году, па павелічэньні колькасьці ангельска-амэрыканскіх пасяленцаў, насельніцтва Дэтройта павялічылася да 1400 чалавек. Падчас вайны за незалежнасьць ЗША набегі карэннага насельніцтва і ляялістаў 1778 году паўплывалі на на большую эміграцыю на захад, бо многія спрабавалі ўцячы далей ад войнаў на ўсходзе.

Па амэрыканскай рэвалюцыі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Выява Ўудўард-авэню ў 1865 годзе.

Вялікі пажар у Дэтройце 1805 году зьнішчыў большую частку драўляных будынкаў места, пакінуўшы цэлым толькі каменны форт, рачны склад і цагляныя коміны ад былых дамоў[10]. Не зважаючы на значную шкоду, аніхто з 600 жыхароў Дэтройта не загінуў[11]. З 1805 па 1847 гады Дэтройт быў сталіцай Мічыганскай тэрыторыі, а пазьней ён стаў першай сталіцай штату ў студзені 1837 году, калі Мічыган далучыўся да ЗША. Дэтройт афіцыйна набыў статус гораду ў 1815 годзе, і ягоны гарадзкі плян быў натхнёны вялікімі бульварамі Вашынгтона[12]. Перад Грамадзянскай вайной у ЗША разьмяшчэньне Дэтройта ўздоўж мяжы паміж Канадай і ЗША зрабіла яго жыцьцёва важным прыпынкам на чыгуначных шляхах. Тысячы паняволеных мурынаў уцякалі ў Канаду праз горад[12][13][14]. Унёсак Дэтройта ў намаганьні фэдэральных войскаў таксама быў значным, многія жыхары добраахвотна запісваліся ў войска. 24-ы Мічыганскі пяхотны полк, які быў сфармаваны з жыхароў места, уваходзіў у склад знакамітай Жалезнай брыгады, якая панесла цяжкія страты ў бітве пры Гетысбэргу[15].

Прамысловы бум

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Места ў 1910 годзе.

У канцы XIX стагодзьдзя Дэтройт значна пашырыў прамысловы сэктар. Заможнасьць гораду выявілася ў будаўніцтве раскошных маёнткаў прамысловых магнатаў уздоўж вялікіх праспэктаў. Дэтройт атрымаў мянушку «Парыж Захаду» за сваю архітэктурную прыгажосьць[12]. Да 1896 года ў горадзе быў пабудаваны першы аўтамабіль Гэнры Форда. У 1903 годзе Форд заклаў уласную кампанію Ford Motor Company. Разам зь іншымі піянэрамі аўтамабілебудаваньня ён заснаваў «Вялікую тройку» аўтавытворцаў, умацаваўшы статус Дэтройта як сусьветнай аўтамабільнай сталіцы пачатку XX стагодзьдзя[12]. Насельніцтва места хутка павялічылася, што паставіла яго на чацьверты радок велічыні ў ЗША да 1920 году[16]. У часы сухога закона ў ЗША рака Дэтройт стала асноўным маршрутам кантрабанды нелегальнага алькаголю з Канады. З хуткім ростам колькасьці прамысловых рабочых на аўтамабільных заводах, паўсталі і ўмацаваліся прафэсійныя зьвязы, як то Амэрыканская фэдэрацыя працы і Аб’яднаньне аўтамабільных работнікаў. Яны змагаліся за арганізацыю рабочых, каб дамагчыся лепшых умоваў працы і заробкаў. Яны ініцыявалі страйкі і іншыя тактычныя дзеі ў падтрымку такіх паляпшэньняў, у выніку чаго дамагліся 8-гадзіннага працоўнага дня і 40-гадзіннага працоўнага тыдня, павышэньня заробкаў, большых ільготаў і паляпшэньня ўмоваў працы агулам. Дэмаграфічныя зрухі, выкліканыя індустрыялізацыяй, прывялі да значнай расавай напружанасьці ў Дэтройце. У месьце ўзьнік Ку-клукс-клан, прыхільнікі якога атакавалі мурынаў, а таксама каталіцкія і габрэйскія супольнасьці. Адваротны гвалт таксама быў пашыраны і павязаны зь дзейнасьцю Чорнага легіёну[17]. Расавая напружанасьць у горадзе выбухнула падчас расавых беспарадкаў у Дэтройце ў 1943 годзе. Выкліканыя пратэстам на заводзе Packard, гвалт спрычыніў 34 сьмерцяў, 433 раненьняў і вялікай шкоды маёмасьці[18][19].

Забурэньні ў Дэтройце ў 1967 годзе.

Прамысловыя зьліцьці ў 1950-х гадах, асабліва ў аўтамабільным сэктары, павялічылі алігаполію ў амэрыканскай аўтамабільнай прамысловасьці. У 1950 годзе ў горадзе пражывала блізу траціны ад усяго насельніцтва штату. За наступныя 60 гадоў колькасьць жыхароў гораду скарацілася, у выніку чаго было эквівалентна менш чым 10 адсоткам насельніцтва штату. Як і ў іншых буйных амэрыканскіх гарадах паваеннага часу, зьмены ў гарадзкім плянаваньні і інфраструктуры таксама паўплывалі на расавую дынаміку Дэтройта. Будаўніцтва шашэйных дарог і аўтамагістралей стала чыньнікам высяленьня многіх супольнасьцей мурынаў, такіх як Блэк-Ботам і Парадайз-Вэлі. Горад таксама перажыў зьмены ў сваёй транспартнай сыстэме, бо апошняя лінія электрычнага трамвая Дэтройта была замененая аўтобусамі ў 1956 годзе[20][21]. Гэтыя зьмены поруч з ростам субурбанізацыі і перамяшчэньнем прамысловасьці на ўскраіны, спрыяла аўтамабільнаму разьвіцьцю зь нізкай шчыльнасьцю. Дэтройцкі марш за грамадзянскія правы «Шлях да свабоды» адбыўся ў чэрвені 1963 году[22]. Мартын Лютэр Кінг выступіў з важнай прамовай, якая папярэднічала ягонай знакамітай прамове «Я маю мару» ў Вашынгтоне. Даўняя напружанасьць у Дэтройце дасягнула кульмінацыі ў беспарадках на Дванаццатай вуліцы ў ліпені 1967 году. Губэрнатар Джордж Ромні загадаў Нацыянальнай гвардыі Мічыгану ўвайсьці ў горад, а прэзыдэнт Ліндан Б. Джонсан увёў войскі арміі ЗША. У выніку загінулі 43 чалавекі, былі параненыя 467 чалавек, арыштаваныя больш за 7200 чалавек і зьнішчаныя больш за 2 тысячы будынкаў, пераважна ў жылых і бізнэсовых раёнах, дзе жылі афраамэрыканцы. Тысячы малых прадпрыемстваў былі канчаткова зачыненыя або перамешчаныя ў больш бясьпечныя раёны, а пацярпелы раён стаяў у руінах дзесяцігодзьдзямі[23].

Заняпад

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Выдарысы Дэтройта з боку канадзкага места Ўіндзару.

На тле гэтых праблемаў у 1973 годзе Дэтройт абраў Коўлмана Янга сваім першым чарнаскурым мэрам. Янг засяродзіўся на павелічэньні расавай разнастайнасьці ў гарадзкіх службах і паляпшэньні транспартнай сыстэмы Дэтройта, але рэгіянальная напружанасьць зь лідэрамі прадмесьцяў захоўвалася[24]. Праблемы гораду пагоршыліся нафтавымі крызісамі 1973 і 1979 гадоў, якія нанесьлі шкоду аўтамабільнай прамысловасьці і прывялі да звальненьняў і закрыцьця заводаў, што яшчэ больш паменшыла падатковую базу гораду[25]. Адток сярэдняй клясы, высокі ўзровень беспрацоўя і рост злачыннасьці пагоршылі ўмовы жыцьця ў горадзе, а закінутыя будынкі і кварталы яшчэ больш спрыялі ягонаму заняпаду. У чэрвені 2013 году Дэтройт абвесьціў дэфолт па запазычанасьці ў памеры 2,5 мільярдаў даляраў, то бок ён стаў найбуйнейшым горадам ЗША, які абвесьціў сябе банкрутам[26][27][28]. Пасьля гэтага места пачало паволі выбірацца з эканамічнага заняпаду. У некаторых раёнах гораду пачаўся рост джэнтрыфікацыі[29]. Напрыклад, у цэнтры гораду будаўніцтва Літл-Сызарз-Арэны прывяло да зьяўленьня элітных крамаў і рэстаранаў уздоўж Ўудўард-авэню. Будаўніцтва офісных вежаў і кандамініюмаў прывяло да прыбыцьця заможных семьяў, але таксама да выцясьненьня даўніх жыхароў і культурных аб’ектаў[30][31]. Пераабсталяваньне офісных, гандлёвых і гасьцінічных памяшканьняў выклікала заўважны рост насельніцтва ў цэнтры Дэтройта, і ў 2024 годзе ён апярэдзіў усе іншыя гарады Мічыгану[32].

Геаграфія

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Спадарожнікавы фатаздымак места.

Паводле зьвестак Бюро перапісу насельніцтва ЗША, горад мае агульную плошчу 370,03 км², зь якіх 359,36 км² займае сухазем’е, а 10,67 км² прыпадае на водную паверхню[33]. Дэтройт уважаецца за галоўны горад у паўднёва-ўсходнім Мічыгане. Ён разьмешчаны на Сярэднім Захадзе ў раёне Вялікіх азёраў[34]. Міжнародны запаведнік дзікай прыроды ракі Дэтройт ёсьць адзіным запаведнікам дзікай прыроды ў Паўночнай Амэрыцы, які мае ўнікальнае разьмяшчэнне ў самым цэнтры буйнога мэгаполісу. Запаведнік улучае астравы, прыбярэжныя забалочаныя тэрыторыі, багны, мелкаводзьдзе і прыбярэжныя землі ўздоўж 77 км ракі Дэтройт і заходняга ўзьбярэжжа возера Эры[35].

Горад мае пакаты схіл з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход па раўніне, якая складаецца перадусім зь ледавіковай і азёрнай гліны. Найбольш прыкметнай тапаграфічнай асаблівасьцю места ёсьць Дэтройцкая марэна, то бок шырокі гліністы сьцяг, на якім стаяць старыя раёны Дэтройту і канадзкага места Ўіндзар. Ён узвышаецца прыкладна на 19 мэтраў па-над ракою ў найвышэйшым сваім пункце[36]. Найвышэйшым пунктам места ёсьць мясцовасьць беспасярэдне на поўнач ад папку Горэм на паўночным захадзе Дэтройту, прыкладна за тры кварталы на поўдзень ад 8-й Майл-Роўд, на вышыні ад 206 да 207 мэтраў[37]. Найніжэйшы пункт Дэтройту знаходзіцца ўздоўж ракі Дэтройт, дзе вышыня паверхні ўзвышаецца па-над узроўнем мора на 174 мэтры[38].

Бэл-айлаўская кансэрваторыя.

Парк Бэл-Айл ёсьць астраўным паркам плошчаю 397 га, які стаіць ля ракі Дэтройт, паміж Дэтройтам і Ўіндзарам. Ён злучаны з супрацьлеглым берагам мостам Макартура. У парку Бэл-Айл ёсьць такія славутасьці, як мэмарыяльны фантан Джэймза Скота, кансэрваторыя Бэл-Айл, яхтавы клюб Дэтройту на суседнім востраве, пляж даўжынёю ў 800 мэтраў, поле для гольфа, прыродны цэнтар, помнікі і сады. Горад месьціцца на поўначы ад Ўіндзара, у выніку чаго ён уважаецца за адзіны буйны горад на мяжы Канады і ЗША, празь які можна пераехаць на поўдзень, каб трапіць з ЗША ў Канаду[39]. У Дэтройце налічваюцца пяць памежных пераходаў, сярод якіх мост Гордзі-Гаў, мост Амбасадар, аўтамабільны тунэль Дэтройт-Ўіндзар, чыгуначны тунэль. Пятым памежным пераходам ёсьць паром Дэтройт-Ўіндзар для цяжкавікоў, разьмешчаны недалёка ад саляной шахты Ўіндзар і вострава Зуг. Дэтройцкая саляная шахта, якой кіруе Дэтройцкая саляная кампанія, мае больш за 160 км дарог[40][41].

Клімат

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Дэтройт і астатняя частка паўднёва-ўсходняга Мічыгану маюць гарачы летні вільготны кантынэнтальны клімат, які, як і іншыя месты ў штаце, мае ўплыў Вялікіх азёраў[42][43][44]. Зіма тут халодная, зь мернымі сьнегападамі і тэмпэратурай, якая не ўздымаецца вышэй за нуль у сярэднім 44 дні на год, апускаючыся да −18 °C або ніжэй у сярэднім 4,4 дні на год. Лета цёплае або сьпякотнае з тэмпэратурай, якая перавышае 32 °C цягам 12 дзён. Цёплы сезон доўжыцца з траўня па верасень. Сярэдняя штомесячная тэмпэратура вагаецца ад −3,6 °C у студзені да 23,1 °C у ліпені. Афіцыйныя экстрэмальныя тэмпэратуры вагаюцца ад 41 °C, што было зафіксавана 24 ліпеня 1934 году, да −29 °C, калі такі паказьнік быў занатаваны 21 студзеня 1984 году.

Колькасьць ападкаў мерная і разьмеркаваная даволі аднамерна ўсьцяж усяго году, хоць у цёплыя месяцы, як то ў траўні і чэрвені, у сярэднім большая. Звычайна колькасьць ападкаў роўная 850 мм у год, але гістарычна яна вагаецца ад 520 мм у 1963 годзе да 1212 мм у 2011 годзе. Сьнегапад, які звычайна выпадае ў вымерных колькасьцях з 15 лістапада па 4 красавіка, але часам у кастрычніку і вельмі зрэдку ў траўні, складае ў сярэднім 108 см за сэзон, хоць гістарычна гэты паказьнік вагаецца ад 29 см у 1881—1882 гадах да 241 см у 2013—2014 гадах. Тоўсты пляст сьнежнага покрыва ёсьць даволі рэдкай зьвявай. Частымі ёсьць навальніцы, якія звычайна надыходзяць на горад увесну і ўлетку[45].

Эканоміка

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

У горадзе месьцяцца офісы некалькіх буйных карпарацыяў, у тым ліку тры кампаніі зь сьпісу Fortune 500. Найбольш прадстаўленымі сэктарамі ёсьць вытворчасьць (асабліва аўтамабільная), фінансы, тэхналёгіі і ахова здароўя. Сярод найбольш значных кампаніяў, разьмешчаных у Дэтройце, вылучаюцца General Motors, Rocket Mortgage, Ally Financial, Compuware, Shinola, American Axle, Little Caesars, DTE Energy, Lowe Campbell Ewald, Blue Cross Blue Shield of Michigan і Rossetti Architects.

Гмах Гадсанз Дэтройт быў узьведзены ў 2025 годзе, стаўшы другім паводле вышыні буданкам места.

У цэнтры Дэтройту працуе блізу 80 тысяч чалавек, што складае адную пятую частку ад занятага насельцнітва места[46][47]. Акрамя шматлікіх уласна дэтройцкіх кампаніяў у цэнтры гораду маюцца буйныя офісы Comerica, Stellantis, Fifth Third Bank, HP Enterprise, Deloitte, PricewaterhouseCoopers, KPMG і Ernst & Young. Сядзіба Ford Motor Company разьмешчаная ў суседнім Дырбарне, а ў Обэрн-Гілз месьціцца адна зь дзьвюх штаб-кватэраў DaimlerChrysler, у той час як іншая знаходзіцца ў нямецкім Штутгарце. Яшчэ тысячы супрацоўнікаў працуюць у Мідтаўне, разьмешчанага на поўнач ад цэнтральнага бізнэсоавага раёну. Эканамічнымі апірышчамі, то бок найбуйнейшымі працадаўцамі, цэнтральнага раёну ёсьць Дэтройцкі мэдычны цэнтар, Унівэрсытэт Ўэйна і Сыстэма аховы здароўя імя Гэнры Форда. Тут таксама знаходзіцца гадзіньнікавая кампанія Shinola і шэраг малых кампаніяў і стартапаў. Таксама ў цэнтры быў разбудаваны дасьледчы цэнтар і бізнэсовы інкубатар, які ёсьць часткай Унівэрсытэту Ўэйна[48].

Шмат якія працадаўцы ў цэнтрыльных частках места ёсьць адносна новымі, бо назіраецца прыкметная тэндэнцыя пераезду кампаніяў з прадмесьцяў-спадарожнікаў у цэнтар Дэтройту[49]. Compuware завяршыла будаўніцтва сваёй сядзібы ў цэнтры гораду ў 2003 годзе. OnStar, Blue Cross Blue Shield і HP Enterprise Services месьцяцца ў Рэнэсанс-Цэнтры. Офісы PricewaterhouseCoopers знаходзяцца побач з Форд-Філд, а Ernst & Young завяршыла будаўніцтва свайго офіснага будынка на пляцы Кенэдзі ў 2006 годзе. У 2010 годзе фінансавая ўстанова Quicken Loans перамясьціла сваю сядзібу і 4 тысячы супрацоўнікаў у цэнтар места, аб’яднаўшы такім чынам свае офісы. У ліпені 2012 году Ведамства па патэнтах і таварных знаках ЗША адкрыла свой спадарожнікавы офіс у раёне Рывэртаўн[50].

Улады Дэтройту ў спалучэньні зь дзяржаўна-прыватнай супрацай спрабавалі каталізаваць рост рэгіёну, садзейнічаючы будаўніцтву і гістарычнай рэканструкцыі жылых вышынных будынкаў у цэнтры, стварыўшы зону з падатковымі ільготамі, а таксама разбудоўваючы зоны адпачынку, як то дэтройцкая набярэжная Рывэрўок, парк Кампус-Мартыюс ды іншыя паркі і алеі. Горад расчысьціў вучасткі зямлі, захаваўшы пры гэтым некаторыя гістарычна значныя закінутыя будынкі, каб стымуляваць рэканструкцыю[51]. Не зважаючы на фінансавыя цяжкасьці, горад выпусьціў у абарачэньне аблігацыі ў 2008 годзе дзеля забесьпячэньня фінансаваньня бягучых работ па зносе занядбанай нерухомасьці[52]. За два гады да таго гарадзкія ўлады паведамілі аб вылучэньні 1,3 мільярдаў даляраў на рэстаўрацыю і новае будаўніцтва, што павялічыла колькасьць будаўнічых працоўных месцаў у горадзе[53]. За дзесяцігодзьдзе да 2006 году гарадзкі цэнтар атрымаў больш за 15 мільярдаў даляраў новых інвэстыцыяў з прыватнага і дзяржаўнага сэктараў[54]. Мідтаўн уважаецца за адзін з самых пасьпяховых раёнаў Дэтройту, дзе ўзровень запаўняльнасьці жыльля складае 96%[55]. Тут была завершаная рэканструкцыя будынка Дэйвіда Ўітні коштам 82 мільёнаў даляраў, адбылася забудова Ўудўард-Гардэн-Блок, пераўтварэньне вежы Дэйвіда Бродэрыка пад жылыя памяшканьні, рэканструкцыя гатэля Бук-Кадылак і гатэля Форт-Шэлбі, а таксама розныя іншыя меншыя праекты[53][56].

У 2013 годзе сетка раздробнага гандлю на Сярэднім Захадзе Meijer адкрыла свой першы гіпэрмаркет у Дэтройце[57]. Гэта была крама коштам 20 мільёнаў далараў у паўночнай частцы гораду, які таксама ёсьць цэнтральным элэментам новага гандлёвага цэнтра Гейтўэй-Маркетплэйс коштам 72 мільёны даляраў[58].

Культура

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

У цэнтральных раёнах Дэтройту расьце колькасьць маладых адмыслоўцаў, мастакоў і іншых перасяленцаў, а таксама пашыраецца раздробны гандаль[59]. Гэтая дынаміка прыцягвае новых жыхароў і былых жыхароў, якія вяртаюцца зь іншых гарадоў, у цэнтар места, а таксама ў адноўленыя раёны Мідтаўн і Нью-Цэнтар[59][60].

Музыка

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Дэтройцкі інстытут музычнай адукацыі.

Жывая музыка была адметнай рысай начнога жыцьця Дэтройту з канца 1940-х гадоў, што дало гораду мянушку «Матаўн»[61]. У горадзе маюцца шмат вядомых на нацыянальным узроўні пляцовак з жывой музыкай. Канцэрты, якія арганізуе кампанія Live Nation, ладзяцца ва ўсім Дэтройце. Тэатральная сцэна Дэтройту ўважаецца за другую паводле велічыні ў ЗША, тут таксама ставяцца спэктаклі з Брадўэйскага тэатру[62][63]. Горад мае багатую музычную спадчыну і цягам дзесяцігодзьдзяў горад зрабіў унёсак у многія жанры музыкі[64]. Важныя музычныя падзеі ўлучаюць Дэтройцкі міжнародны джазавы фэстываль, Дэтройцкі фэстываль электроннай музыкі, Музычную канфэрэнцыю Мотар-Сіці (MC2), Гарадзкую арганічную музычную канфэрэнцыю, Канцэрт колераў і гіп-гоп фэстываль Summer Jamz[64].

У 1940-х гадах дэтройцкі блюзавы выканаўца Джон Лі Гукер надоўга пасяліўся ў раёне Дэлрэй. Ён, сярод іншых важных блюзавых музыкаў, эміграваў з свайго дома ў Місысыпі, прывёзшы з сабою ў Дэтройт дэльта-блюз. Гукер запісваўся для Fortune Records, найбуйнейшага блюз і соўл-лэйбла да зьяўленьня лэйблу гуказапісу Motown. У 1950-х гадах горад стаў цэнтрам джазу[12]. Сярод вядомых маладых джазавых музыкаў таго часу былі трубач Дональд Бэрд і саксафаніст Пэпэр Адамз, які займаўся сольнай кар’ерай і часам акампанаваў Бэрду на некалькіх альбомах. Міжнародны джазавы музэй Грэйстоўна задакумэнтаваў джаз у Дэтройце[65]. Іншымі вядомымі зоркамі рытм-энд-блюзу з Дэтройту ў 1950-х і пачатку 1960-х гадоў былі Нолан Стронг, Андрэ Ўільямз і Натаніел Маер, якія запісвалі свае гіты на лэйбле Fortune Records. Паводле словаў Смокі Робінсана, Стронг зрабіў галоўны ўплыў на ягоны стыль сьпеву ў падлеткавым веку. Лэйбл Fortune Records належыў мужу і жонцы Джэку Браўну і Дэвары Браўн. На гэтай студыі выпускаліся музыкі жанраў кантры, госпэл і ракабілі, дзякуючы чаму стаў самым легендарным лэйблам места[66]. Бэры Гордзі-малодшы заснаваў Motown Records, які стаў вядомым у 1960-х і пачатку 1970-х гадоў дзякуючы такім выканаўцам, як Стыві Ўандэр, The Temptations, The Four Tops, Smokey Robinson & the Miracles, The Supremes, The Jackson 5, Martha and the Vandellas, The Spinners, Gladys Knight & the Pips, The Marvelettes, The Elgins, The Monitors, The Velvelettes і Марвін Гэй.

Былы дом Бэры Гордзі, заснавальніка лэйбла гуказапісу Motown Records.

Мясцовыя артысты і гурты набылі вядомасьць у 1960-х і 70-х гадах, сярод іншых у тым ліку MC5, Глен Фрай, The Stooges, Боб Сыгер, Amboy Dukes, Rare Earth, Эліс Купэр і Сьюзі Кватра. Гурт Kiss падкрэсьліў сувязь гораду з рокам у песьні «Detroit Rock City» і фільме, зьнятым у 1999 годзе. У 1980-х гадах Дэтройт быў важным цэнтрам гардкор-панк-рок андэграўнду, і з гораду і ягоных прадмесьцяў паходзіць шмат вядомых на нацыянальным узроўні гуртоў, як то Necros, Meatmen і Negative Approach[66]. У 1990-я і 2000-я гады горад даў жыцьцё многім уплывовым гіп-гоп выканаўцам, у тым ліку Эмінэму, гіп-гоп выканаўцу з самым высокім сукупным аб’ёмам продажаў, ягонаму рэп-гурту D12, Кід Року, Біг Шону і Дэні Браўну. У горадзе таксама актыўна разьвіваецца гаражны рок, дзякуючы такім музычным калектывам, як то White Stripes, Von Bondies, Detroit Cobras, Dirtbombs, Electric Six і Hard Lessons[64]. Дэтройт уважаецца за месца нараджэньня тэхна-музыкі ў пачатку 1980-х гадоў[67]. Таксама гэта радзіма дэтройцкага тэхна. Дэтройцкі фэстываль электроннай музыкі, цяпер вядомы як Movement, штогод ладзіцца ў канцы траўня ў выходныя Дня памяці на пляцы Гарт.

Выканальніцкае мастацтва

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Сярод буйных тэатраў Дэтройту вылучаюцца тэатар Фокс, Цэнтар выканальніцкіх мастацтваў «М’юзік-Хол», тэатар Джэм, тэатар Масонскі храм, опэрны тэатар Дэтройту, тэатар Фішэра, тэатар Філмар Дэтройт, заля Сьвятога Андрэя, тэатар Маджэстык і заля Аркестар-Хол, дзе выступае знакаміты сымфанічны аркестар Дэтройту. Кінастудыя Матаўн плошчаю 49 700 м² здымае фільмы ў Дэтройце і навакольлі ў бізнэсовым кампусе Пантыак Цэнтарпойнт дзеля кінаіндустрыі, якая, як чакаецца, будзе працаўладкоўваць больш за 4 тысячы чалавек[68].

Спорт

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Дэтройт зьяўляецца адным зь некалькіх гарадоў ЗША, у якім ёсьць каманды чатырох галоўных спартовых лігаў Паўночнай Амэрыкі (НХЛ, НБА, НФЛ, МЛБ).

Клюб Ліга Стадыён Заснаваны Перамогі
Дэтройт Лаянз NFL Амэрыканскі футбол «Ford Field» 1930 4 (НФЛ), 0 (Супэр Боўл)
Дэтройт Пістанз NBA Баскетбол «Little Caesars Arena» 1941 2 (НБЛ), 3 (НБА)
Дэтройт Рэд Ўінгс NHL Хакей «Little Caesars Arena» 1926 10
Дэтройт Шок WNBA Баскетбол «The Palace of Auburn Hills» 1998 2
Дэтройт Тайгерз MLB Бэйсбол «Comerica Park» 1894 4

Гарады-пабрацімы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Крыніцы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. ↑ https://www.britannica.com/place/Detroit
  2. ↑ Center for Arab American Studies (CAAS)
  3. ↑ soc.culture.lebanon FAQ, part 3/5
  4. ↑ Lemke, Ashley Great Lakes Rangifer and Paleoindians: Archaeological and Paleontological Caribou Remains from Michigan // PaleoAmerica. — 2015. — Т. 1. — № 3. — С. 277. — DOI:10.1179/2055557115Y.0000000003
  5. ↑ Teasdale, Guillaume Old Friends and New Foes: French Settlers and Indians in the Detroit River Border Region // Michigan Historical Review. — 2012. — Т. 38. — № 2. — С. 35—62. — DOI:10.5342/michhistrevi.38.2.0035
  6. ↑  Woodford, Arthur M. This is Detroit, 1701–2001. — Wayne State University Press. — С. 15. — ISBN 0814329144
  7. ↑ Riley, John L. The Once and Future Great Lakes Country: An Ecological History. — McGill-Queen's University Press, 2013. — ISBN 978-0-7735-4177-1
  8. ↑ French Ontario in the 17th and 18th centuries – Detroit. Archives of Ontario. Архіўная копія ад 08.2004 г.
  9. ↑ Ross, Marc (01.2017) Why Detroit is Built to Succeed: Looking at Detroit's Past to See Its Future. Global Affairs Media. Архіўная копія ад 02.2020 г.
  10. ↑ Ste. Anne of Detroit. Ste. Архіўная копія ад 09.2011 г.
  11. ↑ Great Fire of 1805 | Detroit Historical Society. detroithistorical.org. Архіўная копія ад 09.2021 г.
  12. 1 2 3 4 5 Woodford, Arthur M. This is Detroit 1701–2001. — Wayne State University Press, 2001. — ISBN 0-8143-2914-4
  13. ↑  Chadwick, Bruce Traveling the underground railroad: a visitor’s guide to more than 300 sites. — Secaucus, NJ: Carol Pub. Group, 1999. — ISBN 0806520930
  14. ↑ US Department of Interior, National Park Service, Denver Service Center, Underground Railroad. — DIANE Publishing, 1995.
  15. ↑ Rosentreter, Roger (July/August 1998). «Come on you Wolverines, Michigan at Gettysburg». Michigan History.
  16. ↑ Biggest US Cities in 1920 – Historical Population Data. www.biggestuscities.com. Архіўная копія ад 07.2025 г.
  17. ↑ Bak, Richard (02.2009) The Dark Days of the Black Legion. Hour Detroit. Архіўная копія ад 01.2021 г.
  18. ↑ Dominic J. Capeci, Jr., and Martha Wilkerson, "The Detroit Rioters of 1943: A Reinterpretation. Dominic J. Архіўная копія ад 01.2020 г.
  19. ↑ The 1943 Detroit race riots – Michigan History. The Detroit News. Архіўная копія ад 10.2013 г.
  20. ↑ Gavrilovich, Peter; McGraw, Bill (2000). «The Detroit Almanac: 300 Years of Life in the Motor City». —  С. 232.
  21. ↑ News+Views: Back track. Metro Times. Архіўная копія ад 03.2012 г.
  22. ↑ Freedom North: Black Freedom Struggles Outside the South, 1940-1980. — Palgrave Macmillan, 2003. — С. 166–168. — ISBN 9780312294670
  23. ↑ Fine, Sidney (1989). «Violence in the Model City: The Cavanaugh Administration, Race Relations, and the Detroit Riot of 1967».
  24. ↑ Detroit Police Department. Detroit Historical Society. Архіўная копія ад 05.2015 г.
  25. ↑ Risen, James. Poletown Becomes Just a Memory: GM Plant Opens, Replacing Old Detroit Neighborhood // Los Angeles Times, 09.1985 г. Архіўная копія ад 11.2025 г.
  26. ↑ Debt default by Detroit city rocks bondholders. Detroit Star. Архіўная копія ад 11.2013 г.
  27. ↑ Creditors to fight Detroit insolvency claim // The Detroit News, 07.2013 г. Архіўная копія ад 08.2013 г.
  28. ↑ Lichterman, Joseph; Woodall, Bernie. In largest-ever U.S. city bankruptcy, cuts coming for Detroit creditors, retirees // Reuters, 12.2013 г. Архіўная копія ад 09.2015 г.
  29. ↑ Mondry, Aaron. Trends that defined Detroit in the 2010s // Detroit Curbed, 11.2019 г. Архіўная копія ад 09.2023 г.
  30. ↑ Mondry, Aaron. 10 redevelopments that shaped Detroit over the last 10 years // Curbed Detroit, 11.2019 г. Архіўная копія ад 09.2023 г.
  31. ↑ Carlisle, John (05.2020) Detroit neighborhood group sees gentrification as the enemy. Detroit Free Press. Архіўная копія ад 04.2023 г.
  32. ↑ Living in Downtown Detroit Is Back // The New York Times, 30.07.2025 г. Архіўная копія ад 09.2025 г.
  33. ↑ US Gazetteer files 2010. United States Census Bureau. Архіўная копія ад 07.2012 г.
  34. ↑ Figure 3.1: Map showing the location of Detroit in Michigan, USA. ResearchGate. Архіўная копія ад 05.2022 г.
  35. ↑ About the Refuge. Detroit River. Архіўная копія ад 03.2021 г.
  36. ↑ Perkins, Almon The Historical Geography of Detroit. Michigan Historical Commission. Архіўная копія ад 05.2013 г.
  37. ↑ Detroit High Point. Peakbagger.com. Архіўная копія ад 07.2013 г.
  38. ↑ Great Lakes, Connecting Channels and St. Lawrence River Water Levels and Depths. United States Army Corps of Engineers – Detroit District. Архіўная копія ад 01.2013 г.
  39. ↑ D’Amours, Andrew (07.2020) In Which Direction Must You Drive To Enter Canada If You Are In Detroit?. Flytrippers. Архіўная копія ад 11.2022 г.
  40. ↑ The ghostly salt city beneath Detroit. The Detroit News. Архіўная копія ад 07.2012 г.
  41. ↑ The Detroit Salt Company --Explore the City under the City Архіўная копія ад 04.2009 г.
  42. ↑ Detroit, Michigan Climate Detroit, Michigan Temperatures Detroit, Michigan Weather Averages. Detroit.climatemps.com. Архіўная копія ад 03.2020 г.
  43. ↑  Muller, M. J. Selected climatic data for a global set of standard stations for vegetation science. — Springer Science & Business Media. — ISBN 978-94-009-8040-2
  44. ↑ Michigan - Climate. Encyclopedia Britannica. Архіўная копія ад 04.2020 г.
  45. ↑ Articles | Encyclopédie du patrimoine culturel de l’Amérique française — histoire, culture, religion, héritage. Ameriquefrancaise.org (05.1941). Архіўная копія ад 05.2013 г.
  46. ↑ Downtown Detroit in Focus: A Profile of Market Opportunity. The Social Compact Inc. Архіўная копія ад 08.2011 г.
  47. ↑ Henion, Andy (March 22, 2007). City puts transit idea in motion. The Detroit News.(About 80,500 people work in downtown Detroit which is 21% of the city's employment base). Retrieved on May 14, 2007.
  48. ↑ WSU economic development leader named TechTown president and CEO – Wayne State University Архіўная копія ад 03.2015 г.
  49. ↑ Muller, David (03.2013) While companies move into Downtown Detroit, suburbs continue to suffer. Mlive.com. Архіўная копія ад 08.2017 г.
  50. ↑ Press Release, 12–41. Uspto.gov (07.2012). Архіўная копія ад 06.2014 г.
  51. ↑ Planting community in fallow fields. American Institute of Architects. Архіўная копія ад 07.2011 г.
  52. ↑ Next Detroit Архіўная копія ад 05.2008 г.
  53. 1 2 Development and Growth. City of Detroit Partnership. Архіўная копія ад 06.2008 г.
  54. ↑ Downtown Detroit In Focus: A Profile of Market Opportunity. Inc. Архіўная копія ад 09.2011 г.
  55. ↑ Lawrence Tech anchoring Midtown Detroit development, joining neighborhood's boom. MLive. Архіўная копія ад 10.2013 г.
  56. ↑ Sands, David. Detroit Development Projects, Real Estate Investments Are Booming in 2013 // HuffPost, 06.2013 г. Архіўная копія ад 11.2025 г.
  57. ↑ First Meijer super center store opens in Detroit Архіўная копія ад 06.2014 г.
  58. ↑ New $20M Meijer Store Opens In Detroit Архіўная копія ад 12.2013 г.
  59. 1 2 DEGA enlists help to spur Detroit retail Архіўная копія ад 05.2011 г.
  60. ↑ Detroit Neighborhood Market Drill Down. Report. Архіўная копія ад 09.2011 г.
  61. ↑ Searching for "Motown" within on Discogs. Discogs.com. Архіўная копія ад 01.2018 г.
  62. ↑ Firsts and facts Архіўная копія ад 05.2008 г.
  63. ↑ Arts & Culture. Detroit Economic Growth Corporation. Архіўная копія ад 04.2005 г.
  64. 1 2 3 Gavrilovich, Peter; Bill McGraw The Detroit Almanac. — Detroit Free Press, 2006. — ISBN 978-0-937247-48-8
  65. ↑ The Graystone Online. Internet Public Library of the University of Michigan. Архіўная копія ад 09.2009 г.
  66. 1 2  Carson, David A. Noise, and Revolution: The Birth of Detroit Rock 'n' Roll. — University of Michigan Press, 2005. — ISBN 0-472-11503-0
  67. ↑ High Tech Soul. Plexifilm. Архіўная копія ад 12.2013 г.
  68. ↑ Gallaher, John; Gray, Kathleen; Christoff, Chris (3.02.2009). «Pontiac film studio to bring jobs». Detroit Free Press.

Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Дэтройт&oldid=2663987»