Перайсьці да зьместу

Ралі (Паўночная Караліна)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Ралі
Населены пункт
Сьцяг Герб
Краіна ЗША
Штат Паўночная Караліна
Дата заснаваньня 1792
Кіраўніцтва і ўлада
Mayor of Raleigh, North Carolina[d] Джанэт Коўэл[d][1]
Заканадаўчы орган Raleigh City Council[d]
Геаграфія
Плошча 375 км²
Тып клімату вільготны субтрапічны клімат (Cfa)[d][2]
Вышыня НУМ 96 м
Каардынаты 35°49′08″ пн. ш. 78°38′41″ з. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код 919 і 984
Паштовы індэкс 27601, 27602, 27603, 27604, 27605, 27606, 27607, 27608, 27609, 27610, 27611, 27612, 27613, 27614, 27615, 27616, 27617, 27619, 27620, 27622, 27623, 27624, 27625, 27626, 27627, 27628, 27629, 27634, 27635, 27636, 27640, 27650, 27656, 27658, 27661, 27668, 27675, 27676, 27690, 27695, 27697, 27698 і 27699
Сайт www.raleighnc.gov
Ралі на мапе ЗША ±
Ралі
Ралі
Ралі
Ралі
Ралі
Ралі

Ра́лі (па-ангельску: Raleigh) — места і сталіца штату Паўночная Караліна, ЗША. Гэта другі паводле колькасьці насельніцтва горад штату пасьля Шарлот, а таксама 39-ы горад паводле колькасьці насельніцтва ў ЗША[4]. Вядомы як «Горад дубоў» за свае вуліцы, засаджаныя дубамі[5]. Ралі займае плошчу ў 384,7 км², маючы 467 665 жыхароў паводле перапісу 2020 году[6]. Названы ў гонар сэра Ўолтэра Ралі.

Места Бат, найстарэйшы горад Паўночнай Караліны, быў першай намінальнай сталіцай калёніі з 1705 па 1722 гады. Пазьней сталіца пераносілася ў многія іншыя месты. У сьнежні 1770 году Джоэл Лэйн пасьпяхова зьвярнуўся да генэральнай асамблеі Паўночнай Караліны з просьбай стварыць новую акругу, што было ўхвалена.

Будынак Капітоліюму на фатаздымку 1861 году.

Партовы горад Нью-Бэрн за 56 км ад Атлянтычнага акіяну, быў найбуйнейшым горадам і сталіцай Паўночнай Караліны ў час Амэрыканскай рэвалюцыі. Калі брытанская армія ўзяла горад у аблогу, гэтае месца ўжо не магло служыць сталіцай[7]. У выніку ў час паміж 1789 і 1794 гадамі, пакуль будавалі Ралі, сталіцай штату быў Фэетвіл. Ралі быў абраны месцам для новай сталіцы ў 1788 годзе, бо ягонае цэнтральнае разьмяшчэньне абараняла ад нападаў з узьбярэжжа. Ён быў афіцыйна заснаваны ў 1792 годзе як адміністрацыйны цэнтар акругі і сталіца штату[8]. Горад быў інкарпараваны 31 сьнежня 1792 году, а хартыя месту была нададзеная 21 студзеня 1795 году[9]. Паселішча было названае ў гонар сэра Ўолтэра Ралі, фундатара калёніі Роўнак[10]. Ралі стаў адным зь нямногіх гарадоў у ЗША, якія былі заплянаваныя і разбудаваныя адмыслова як сталіца штату. Ягоныя першапачатковыя межы былі ўтвораныя цэнтральнымі вуліцамі Норт, Іст, Ўэст і Саўт[11]. Гарадзкі плян утвараў сабою сетку з двума галоўнымі восямі, якія сыходзяцца ў цэнтральнай плошчы, і дадатковымі плошчамі ў кожным кутку. Гэтак жа была пабуданая Філадэлфія[12]. Генэральная асамблея Паўночнай Караліны ўпершыню сабралася ў Ралі ў сьнежні 1794 году. Пасьля 1803 году гарадзкія камісары сталі выбарнымі.

На вуліцы Фэетвіл у 1910-я гады.

У 1808 годзе ў Ралі нарадзіўся Эндру Джонсан, будучы 17-ы прэзыдэнт ЗША[13]. Першая гарадзкая сыстэма водазабясьпечаньня была скончаная ў 1818 годзе, але празь няўдачы ў працы праект быў закінуты. У 1819 годзе ў месьце была заснаваная першая валянтэрская пажарная каманда, а ў 1821 годзе ўжо паўстала першая прафэсійная пажарная служба[14]. Паводле іроніі лёсу ў 1831 годзе пажар зьнішчыў будынак заканадаўчага органу штату. Праз два гады пачалася пабудовая Капітоліюму. Паўночная Караліна выйшла зь Зьвязу ў час грамадзянскай вайны ў ЗША 20 траўня 1861 году. Пасьля пачатку вайны губэрнатар Зэбулан Вэнс загадаў узьвесьці абарончыя муры вакол гораду дзеля абароны ад войскаў Зьвязу. У апошні пэрыяд вайны Вэнс арганізаваў сваю эвакуацыю, каб пазьбегнуць палону, калі войскі генэрала Ўільяма Шэрмана набліжаліся да гораду. Перад ад’ездам Вэнс сустрэўся з былымі губэрнатарамі Грэмам і Сўэйнам, каб скласьці ліст аб капітуляцыі Ралі. Іхняй мэтай была абарона места ад разбурэньняў, якія зазналі іншыя гарады. У выніку праціўнік пагадзіўся на капітуляцыю места. Войскі ЗША занялі горад і на сталічным будынку ўзьнялі свой сьцяг. Шэрман прыбыў неўзабаве пасьля гэтага і разьмесьціўся ў губэрнатарскім палацы. Горад быў у значнай ступені ўратаваны ад разбурэньняў[15]. Праз эканамічныя і сацыяльныя цяжкасьці пэрыяду Рэканструкцыі і агулам у паваенны час эканоміка штату ўсё яшчэ моцна залежала ад сельскай гаспадаркі, горад амаль не разьвіваўся ўсьцяж дзесяцігодзьдзяў[16][17].

У 1922 годзе зьявілася першая радыёстанцыя гораду, але праіснавала яна толькі два гады. 12 сьнежня 1924 году ў Ралі папам Піюсам XI была створаная каталіцкая дыяцэзія ў Ралі[18]. У цяжкія 1930-я гады Вялікай дэпрэсіі ўлады ўсіх узроўняў адыгрывалі ключавую ролю ў стварэньні працоўных месцаў. Горад арганізоўваў рэкрэацыйныя і адукацыйныя праграмы і наймаў людзей на цывільныя працы. У 1991 годзе ў Ралі зьявіліся два вялікія гмахі, а таксама адкрыўся папулярны канцэртны амфітэатар. У 1996 годзе алімпійскі агонь прайшоў праз Ралі на шляху да летніх Алімпійскіх гульняў 1996 году ў Атланце.

На 2020 год у Ралі месьцілася Фундацыя вывучэньня эспэранта.

  1. https://raleighnc.gov/government/news/new-council-meets-dec-3-regular-session-1-pm
  2. Ralph J., Nikischer T., Mineralogy H. I. o. Mindat.org (анг.): The Mineral and Locality Database[Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.
  3. перапіс насельніцтва ЗША 2020 году / пад рэд. Бюро перапісу насельніцтва ЗША
  4. City and Town Population Totals: 2020–2024. United States Census Bureau, Population Division.
  5. Population & Census Information // City of Raleigh Архіўная копія ад 07.2009 г.
  6. QuickFacts: Raleigh city, North Carolina. United States Census Bureau.
  7. Fact: The state capital of North Carolina is Fayetteville | North Carolina History. Nchistory.web.unc.edu. Архіўная копія ад 07.2014 г.
  8. Raleigh History. City of Raleigh Museum. Архіўная копія ад 12.2019 г.
  9. Peters, Ken (03.2016) City of Raleigh. John Locke Foundation.
  10.  Powell, William North Carolina Gazetteer. — Chapel Hill, North Carolina: University of North Carolina Press.
  11.  Bishir, Catherine North Carolina Architecture. — University of North Carolina Press, 2005. — ISBN 978-0-8078-5624-6
  12. Whitfield, Peter Cities of the World: A History in Maps. — Berkeley and Los Angeles: University of California Press. — ISBN 9780520247253
  13. President Andrew Johnson Was Born in Raleigh, North Carolina. www.americaslibrary.gov.
  14. North Carolina Firefighting History by Mike Legeros. legeros.com.
  15. Fall of Raleigh. North Carolina Department of Cultural Resources. Архіўная копія ад 04.2023 г.
  16. Reconstruction in North Carolina. NCpedia.
  17. The Civil War and Reconstruction. Britannica.com.
  18. Our History. Diocese of Raleigh.

Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]