Губарэвічы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Губарэвічы
трансьліт. Hubarevičy
Першыя згадкі: 1574 г.
Былая назва: Губаровічы
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Гомельская
Раён: Хвойніцкі
Сельсавет: Стралічаўскі
Вышыня: 134[1] м н. у. м.
Насельніцтва
колькасьць: 5 чал. (2017)[2]
колькасьць двароў: 5
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 2346
Паштовы індэкс: 247617
Нумарны знак: 3
Геаграфічныя каардынаты: 51°49′42″ пн. ш. 30°0′34″ у. д. / 51.82833° пн. ш. 30.00944° у. д. / 51.82833; 30.00944Каардынаты: 51°49′42″ пн. ш. 30°0′34″ у. д. / 51.82833° пн. ш. 30.00944° у. д. / 51.82833; 30.00944
Губарэвічы на мапе Беларусі ±
Губарэвічы
Губарэвічы
Губарэвічы
Губарэвічы
Губарэвічы
Губарэвічы

Губарэ́вічы[3]вёска ў Стралічаўскім сельсавеце Хвойніцкага раёну Гомельскай вобласьці.

Месьціцца за 8 км на поўдзень ад раённага цэнтру і чыгуначнай станцыі Хвойнікі на адгалінаваньні Васілевічы — Хвойнікі ад лініі Каленкавічы — Гомель, за 111 км ад Гомелю. На поўдзень мэліярацыйны канал злучаецца з ракой Прыпяцьцю (прыток Дняпра). Прасёлачная дарога вядзе да аўтадарогі Хвойнікі — Брагін. Складаецца з просталінейнай вуліцы, скіраванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. На 2005 год двухбаковая забудова складаецца з драўляных сядзібаў[4]. На 2012 год вёска знаходзілася за 3 км ад зоны адсяленьня Чарнобыльскай АЭС (Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалягічны запаведнік)[5].

Мінуўшчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1574 годзе ўпершыню пісьмова згадваецца "Село Губаровичи з людми отчизными, куничниками, з даню грошовою и медовою, з дубровами, лесами, чертежами, полми, сеножатми и ловы пташиными", якое пры разьдзеле маёнтку Брагін паміж князямі-братамі Аляксандрам і Міхаілам Аляксандравічамі Вішнявецкімі дасталося князю Міхаілу[6]. У 1628 г. князь Канстанцін Карыбут Вішнявецкі зь сяла Губаровічаў з 10 дымоў асадных сялян плаціў па тры злотыя ды з 12 агароднікаў па 1 злотаму і 6 грошаў[7]. У 1683 г. пані Бруханьская мусіла плаціць з 17 дымоў у Губаровічах 6 злотых[8]. Ад лістападу 1686 г. да канца мая 1687 г. Губарэвічы, у якіх разам з Глухавічамі і Сцяжарным Брагінскага маёнтку Яна Канецпольскага налічвалася 77 дымоў, мусілі колькі месяцаў утрымліваць 80 казакоў і 30 коней палкоўніка Войска Запарожскага Паўла Апостала Шчуроўскага. У выніку, скарга на "нязносныя крыўды, шкоды, крыміналы, наезды і забоі" разглядалася ў Оўруцкім гродскім судзе[9]. Да 1708 году жыхары вёскі былі прыхаджанамі брагінскай Мікалаеўскай царквы. Зь ініцыятывы застаўнага ўладальніка, мазырскага маршалка пана Антонія Аскеркі тут была пабудаваная царква, а насельніцтва пераведзена на унію[10]. 1 верасьня 1719 г. серадзкі ваявода Ян Канецпольскі падаў пану Зыгмунту Шукшце з жонкай даўгавую расьпіску на 1500 злотых, забясьпечаных прыбыткамі зь вёсак Глухавічы, Губарэвічы, Сцяжарнае і Пучын[11]. У 1734 г. Губарэвічы знаходзіліся ў заставе ў айцоў цыстэрцыянцаў кімбараўскіх[12], хоць уладальнікам усяго Брагінскага маёнтку на той час быў ужо князь Міхал Сэрвацы Вішнявецкі. Ад 1754 г. Губарэвічамі валодалі паны Ракіцкія. У 1782 годзе замест старога храму пабудавалі новы — храм у гонар Нараджэньня Багародзіцы[13]. У 1793 годзе, па 2-м падзеле Рэчы Паспалітай, сяло трапіла ў склад Расейскай імпэрыі[4] . У 1795 годзе насельніцтва пераведзенае ў маскоўскае праваслаўе. Прыход увайшоў у склад Чарнігаўскай, а потым Менскай епархіі. З настаяцеляў вядомыя: Іаан Бярнацкі, Феадор Бярнацкі, Матфей Загароўскі, Васілій Загароўскі. У 1811 годзе сялом валодалі Ракіцкія. У 1850 годзе налічвалася 296 жыхароў і 38 двароў. У 1879 годзе Губарэвічы належалі да ліку паселішчаў Стралічаўскага царкоўнага прыходу. У 1885 годзе было 270 жыхароў і 68 двароў, царква Раства Багародзіцы. Паводле перапісу 1897 году налічвалася 650 жыхароў і 103 двары, царква, школа граматы, 2 ветракі і фальварак[4].

У 1908 годзе Губарэвічы налічвалі 830 жыхароў і 130 двароў, месьціліся ў Мікуліцкай воласьці (Рэчыцкі павет, Менская губэрня). З 8 сьнежня 1926 да 30 сьнежня 1927 году вёска была цэнтрам сельсавету ў Хвойніцкім раёне (Рэчыцкая акруга, Беларуская ССР). З 9 чэрвеня 1927 году ў Гомельскай акрузе. У 1930 годзе заснавалі калгас «Хваля рэвалюцыі», працавала кузьня[4]. На пачатку 1930-х гадоў сельскі храм стаў прыходзкім. 7 студзеня 1938 году супрацоўнікі Народнага камісарыяту ўнутраных справаў БССР арыштавалі пратаярэя царквы Яна Жалезьняковіча, якога расстралялі 10 лютага. У верасьні 1938 году царкву пераабсталявалі пад школу. У нямецка-савецкай вайне 1941—1945 гадоў загінулі 104 вяскоўцы. У лістападзе 1943 году Чырвоная Армія вызваліла вёску ад нямецкіх захопнікаў[14]. На пачатку 1945 году сельскую царкву разабралі. Паводле перапісу 1959 году вёска налічвала 756 жыхароў. Пасьля 1986 году зь вёскі адсялілі 726 жыхароў[15].

На 2005 году знаходзілася ў складзе саўгасу «Стралічаў». На 2009 год км² глебы ўтрымліваў 15—40 кюры радыёнуклідаў цэзу-137 і 2—3 кюры стронцу-90. Доза апрамяненьня ў вёсцы 5-кратна перавышала норму[16]. У 2010 годзе на стагадовым вязе побач з разабранай царквой выразалі выяву Багародзіцы зь немаўлём, якую абвязалі ручнікамі і ўпрыгожылі кветкамі. На 2012 год у адселенай вёсцы пражывала 7 пэнсіянэраў[2]. У красавіку 2016 году лябараторыя Менскага гарадзкога цэнтру гігіены і эпідэміялёгіі выявіла ў малацэ з фэрмы Мікалая Чубянка, што побач зь вёскай, радыёнукліды стронцу-90 у памеры 37,5 бэкерэль/кг. Тым часам, Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь дапускала ўтрыманьне ў малацэ да 3,7 бэкерэль/кг радыёнуклідаў стронцу, паводле Рэспубліканскіх дапушчальных узроўняў зьмяшчэньня радыёнуклідаў цэзу-137 і стронцу-90 у харчовых прадуктах і пітной вадзе ад 26 красавіка 1999 году (РДУ-99). Пагатоў малако прадавалі на Хвойніцкі вытворчы ўчастак ААТ «Мілкавіта», адкуль вырабленыя зь яго «Палескія сыры» пастаўлялі ў Расею. Аднак нават Тэхнічны рэглямэнт Эўразійскага эканамічнага зьвязу дапускаў да 25 бэкерэль/кг у малочных вырабах па радыёнуклідах стронцу[17].

Да Вялікадня 2016 году каля дрэва ўзьвялі капліцу, у якую выхадцы з Губарэвічаў перадалі напрастольны крыж з разбуранага храма, а на месцы храма паставілі крыж. 17 красавіка 2017 году тураўскі япіскап Леанід асьвяціў капліцу ў гонар Нараджэньня Багародзіцы. На той час у вёсцы Губарэвічы было 5 жыхароў[13].

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1850 год — 296 жыхароў і 38 двароў; 1885 год — 270 жыхароў і 68 двароў; 1897 год — 650 жыхароў і 103 двары[4]
  • XX стагодзьдзе: 1908 год — 830 жыхароў і 130 двароў; 1959 год — 756 жыхароў; 1986 год — 726 жыхароў[15]; 1999 год — 47 жыхароў
  • XXI стагодзьдзе: 2004 год — 70 жыхароў; 2010 год — 23 жыхары; 2012 год — 5 жыхароў[2] і 5 хатаў

Ураджэнцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Губарэвічы // Фота Плянэта, 2017 г. Праверана 12 верасьня 2017 г.
  2. ^ а б в Ірына Асташкевіч. Так хочацца цуду // Зьвязда : газэта. — 22 траўня 2012. — № 95 (27210). — С. 6. — ISSN 1990-763x.
  3. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4. (pdf) С. 317
  4. ^ а б в г д е Станіслаў Марцалеў. Губарэвічы // Гарады і вёскі Беларусі: энцыкляпэдыя ў 8 тамах / гал.рэд. Генадзь Пашкоў. — Менск: Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі, 2005. — Т. 2. Гомельская вобласьць. Кніга 2. — С. 439. — 520 с. — 4000 ас. — ISBN 985-11-0330-6
  5. ^ Канстанцін Антановіч. Русальны тур'івэнт // Культура : газэта. — 16 чэрвеня 2012. — № 24 (1047).
  6. ^ Спиридонов М. Ф. Акт о разделе имения Брягин. 1574 г. // Беларускі археаграфічны штогоднік. 2000, Вып. 1. С. 185 – 194
  7. ^ Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 393
  8. ^ АрхивЮЗР. С. 489
  9. ^ АрхивЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679 – 1716). – Киев, 1868. С. 153
  10. ^ АрхивЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648 – 1798). – Киев, 1871. С. 378 – 379
  11. ^ Описи актовых книг Киевского центрального архива. – № 38 / Сост. Е.П. Дьяковский – Киев: Типография Т. Г. Мейнандера, 1906. С. 15
  12. ^ Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. – Біла Церква, 2015. С. 287
  13. ^ а б Япіскап тураўскі і мазырскі Леанід зьдзейсьніў асьвячэньне капліцы ў вёсцы з пяцю жыхарамі // Беларуская праваслаўная царква, 20 красавіка 2017 г. Праверана 12 верасьня 2017 г.
  14. ^ Анатоль Кляшчук. Прафэсійная прыгоднасьць на ўсё жыцьцё // Зьвязда : газэта. — 29 траўня 2013. — № 96 (27461). — С. 4. — ISSN 1990-763x.
  15. ^ а б Алена Германовіч. Дома сумна - падарожжа дзявятае: Губарэвічы // Беларускія навіны, 25 красавіка 2013 г. Праверана 12 верасьня 2017 г.
  16. ^ Кастусь Лашкевіч. Чарнобыльцы: «Дайце нам тут спакойна памерці» // Tut.by, 8 кастрычніка 2009 г. Архіўная копія ад 8 кастрычніка 2009 г. Праверана 12 верасьня 2017 г.
  17. ^ Фэрмэр Мікалай Чубянок: «Я столькі ўклаў сродкаў у гэтую фэрму. А тут такое» // Беларускія навіны, 28 красавіка 2016 г. Архіўная копія ад 29 красавіка 2016 г. Праверана 12 верасьня 2017 г.
  18. ^ Валерыя Гіро. Ільлянскую школу наведаў беларускі паэт Мікола Ляшчун // Газэта «Шлях перамогі» (Вялейка), 5 лютага 2013 г. Праверана 12 верасьня 2017 г.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.2, кн.2. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2005. 520с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0330-6 ISBN 985-11-0302-0
  • Ростислав Бондаренко (священник). Памяти мученика, крестившего моего деда (жизнеописание протоиерея Иоанна Иосифовича Железняковича). // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.) [и др.]. — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 77 — 83

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]