Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалягічны запаведнік

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Палескі запаведнік
Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалягічны запаведнік
Абрэвіятура ПДРЭЗ
Дата ўтварэньня 18 ліпеня 1988 (29 гадоў таму)
Тып Запаведнік
Юрыдычны статус Дзяржаўная ўстанова
Мэта Прадухіленьне пераносу радыенуклідаў на прылеглыя землі
Штаб-кватэра Гомельская вобласьць, г. Хойнікі, вул. Церашковай, д. 7
Месцазнаходжаньне Брагінскі, Нараўлянскі і Хойніцкі раёны Гомельскай вобласьці
Матчына кампанія Міністэрства па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь
Бюджэт 4 млн. $ (2012)
Колькасьць супрацоўнікаў 700 (2012)
Сайт www.zapovednik.by
Колішняя назва Палескі дзяржаўны экалягічны запаведнік (да 10 лютага 1989 г.)

Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалягічны запаведнік — адзіны свайго роду ў сьвеце і буйнейшы (216,2 тысячаў га) на Беларусі запаведнік. Падзяляецца на запаведную (1477,13 кв.км; 68% плошчы) і досьледна-гаспадарчую часткі (683,8 кв.км; 32% плошчы). На адлегласьці кілямэтра ад запаведніка забараняецца паляваньне і рыбалоўства, скідваньне сьцёкавых водаў і высечка лесу. У найбліжэйшым да Чарнобыльскай АЭС беларускім паселішчы Масаны (Хойніцкі раён) працуе назіральная станцыя біякліматычных дасьледаваньняў і нагляду радыяцыйнай абстаноўкі. Існуе досьледны пчальнік і сад. Штат супрацоўнікаў запаведніка складае каля 700 чалавек, зь іх 40 — з навуковай ступеньню. Штогадовыя выдаткі складаюць каля 4 млн даляраў ЗША[1].

На паўночны захад ад запаведніка разьмешчаны нацыянальны парк Прыпяцкі.

Задачы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Паводле Статуту задачамі супрацоўнікаў запаведніка ёсьць прадухіленьне пераносу радыенуклідаў, ахова ад пажараў і вонкавага пранікненьня, забесьпячэньне разьвіцьця разнастайнасьці жывой прыроды, вывучэньне стану прыроднай расьліннасьці, радыяцыйны нагляд, дасьледаваньне радыеактыўнага забруджваньня, аблясеньне земляў пры воднай і ветравой эрозіі, распрацоўка выкарыстаньня забруджаных земляў.

Забруджанасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На 2012 г. у межах запаведніка засяроджвалася 30% цэзу, 70% стронцу і 97% ізатопаў плютону, што выпалі ў Беларусі. Ровень паверхневага забруджваньня перавышаў 1300 кюры на 1 кв.км па цэзу-137 і 70 Кюры/кв.км па стронцу-90. Ахову ад пранікненьня ажыцьцяўлялі 11 прапускных пунктаў.

Асноўная частка запаведніка застанецца па-за гаспадарчым карыстаньнем нават у аддаленай будучыні праз забруджваньне глебы доўгажывучымі ізатопамі плютону і амэрыцу са шчыльнасьцю да 5 Кюры/кв.км.

Жывёльны і расьлінны сьвет[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Запаведнік находзіцца ў Паўднёва-Палескім геабатанічным раёне падзоны шыракаліста-хвойных лясоў. Найбуйнейшая рака — Прыпяць, якая перасякае запаведнік і мае агульную працягласьць на гэтым участку звыш 120 км. Лясістасьць складае 38,2%. Пераважаюць хвойнікі, распаўсюджаныя бярэзьнікі, чорнаалешнікі і дубровы. Ахоўваецца мікрагрупоўка карэльскай бярозы, дрэвы чарашчатага дуба і звычайнага ясеня, насаджэньні эўрапейскай лістоўніцы. Налічваецца 71 від дрэўных і 1021 сасудзістых расьлінаў (звыш 2/3 флёры краіны), 18 зь іх занесеныя ў Міжнародную Чырвоную кнігу і Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.

Фаўна ўключае 54 віда сысуноў, 25 відаў рыб, 280 відаў птушак. У 2006—2010 гадах у запаведніку выявілі 11 відаў земнаводных (84,6% жывёльнага сьвету Беларусі) і 7 відаў паўзуноў (100%). На 2012 г. жывёльны сьвет улучаў 43 рэдкія віды, занесеныя ў Чырвоную кнігу. Сярод іх звыш 70 зуброў[2].

Хоць запаведнік створаны з мэтай радыябіялягічных і экалягічных дасьледваньняў, ён уяўляе інтарэс і для біёлягаў. Умяшальніцтва чалавека мінімальна, зьяўляецца магчымасьць назіраць разьвіцьцё дзікай прыроды ва ўмовах Беларусі. «У сувязі са зьняцьцем антрапагеннай нагрузкі і багацьцем расьліннага сьвету тут утварыліся, па сутнасьці, ідэальныя ўмовы для аднаўленьня жывёльнага сьвету», — паведамляецца ў дакладзе Камітэту па праблемах наступстваў катастрофы на ЧАЭС пры Савеце міністраў Беларусі[3].

Мінуўшчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Запаведнік быў арганізаваны 18 ліпеня 1988 году ў беларускай частцы зоны адчужэньня на тэрыторыі трох найбольш пацярпелых ад аварыі раёнаў Гомельскай вобласьці — Брагінскага, Нараўлянскага і Хойніцкага. Пры стварэньні плошча запаведніка складала звыш 1300 кв.км. На тэрыторыі знаходзіцца 96 пакінутых населеных пунктаў, дзе да аварыі пражывала больш за 22 тысячаў жыхароў[4]. З 10 лютага 1989 г. да 29 сьнежня 2006 г. знаходзіўся ў веданьні Камітэта па праблемах наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС. У 1995 г. былі інтрадукаваныя некаторыя віды, у тым ліку і зубар. З 1996 г. ажыцьцяўляецца конегадоўля пародаў рускі ламавік, савецкі ламавік і руская рысістая[5].

Населеныя пункты[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Брагінскі раён[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нараўлянскі раён[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Хойніцкі раён[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Аравічы — у сувязі з аварыяй на Чарнобыльскай АЭС выселены 222 сям’і
  • Бабчын — у сувязі з аварыяй на Чарнобыльскай АЭС выселены 194 сям’і
  • Буда — у сувязі з аварыяй на Чарнобыльскай АЭС выселены 56 сем’яў
  • Гарошкаў — у сувязі з аварыяй на Чарнобыльскай АЭС жыхары выселены
  • Кажушкі — у сувязі з аварыяй на Чарнобыльскай АЭС выселены 214 сем’яў
  • Ламачы — у сувязі з аварыяй на Чарнобыльскай АЭС выселены 38 сем’яў
  • Новакухнаўшчына — у сувязі з аварыяй на Чарнобыльскай АЭС выселены 13 сем’яў
  • Новы Пакроўск — у сувязі з аварыяй на Чарнобыльскай АЭС выселены 29 сем’яў
  • Чамкоў — у сувязі з аварыяй на Чарнобыльскай АЭС выселены 29 сем’яў

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалягічны запаведніксховішча мультымэдыйных матэрыялаў