Перайсьці да зьместу

Бірута (імя)

Дадаць спасылкі
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Бірута
лац. Biruta
Bierotte
Паходжаньне
Мова(-ы) германскія
Утворанае ад Biro + суфікс з элемэнтам -т- (-t-)
Іншыя формы
Варыянт(ы) Бірот, Бірут, Бярута, Бэрот, Берут, Біруць, Бяродзь, Пірут, Пірута, Перут, Пэрут
Вытворныя формы Барут
Зьвязаныя артыкулы
якія пачынаюцца з «Бірута»

Бірута (Бірут, Біруць, Пірута, Пірут), Бірот, Бярута (Берут, Перут, Пэрут) — жаночае і мужчынскае імёны, а таксама вытворнае ад іх прозьвішча.

Паходжаньне

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Біротэ або Берот (Bierotte, Berotus[1][2], Berote[3]) — імя германскага паходжаньня[4]. Іменная аснова -бер- (-бір-) (імёны ліцьвінаў Бірын, Бірыбольд, Бэрвольд; германскія імёны Birin, Beribald, Berwoldus) паходзіць ад гоцкага baira[5], германскага bero 'мядзьведзь'[6]. Апроч таго, адзначалася германскае імя Baruthus (Bar-uth)[7].

Паходжаньне імя Бірута ад асновы бер- (бір-), пашыранай германскім суфіксам -ут-, сьцьвярджае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў[8]. Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Бірута можа адпавядаць старажытнаму германскаму імю Beroidis[9].

У Польшчы ў 1605 годзе адзначалася прозьвішча Bierut, у 1650 годзе — Birut[10].

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Бірут (Birut) і Бірута (Biruta)[11].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: Пируте а Петрищу дано за себе люди (1440—1492 гады)[12]; imenem Birutu… pannu Birutu (Хроніка Быхаўца)[13]; костела Бетикголского… каплана Бируту… тот алтариста Бирута (19 жніўня 1523 году)[14]; земълю пустовъскую у повете Городеньскомъ на имя Пирутевъщыну Тильвиковщыну (13 лістапада 1524 году)[15]; а Нарка дойлида Пирута (8 ліпеня 1540 году)[16]; Piruta Jankowicz (1561 год)[17]; челед… Заня Бирутовна (3 сакавіка 1587 году)[18]; две службы людей… в повете Виленском лежачые, Андрея Бирутовича (2 сакавіка 1596 году)[19]; з едной жоны Бириты (Хроніка літоўская і жамойцкая)[20]; Hrehory Biruta… Biruta Prokop… Gabryel Bazyli Biruta (26 студзеня 1664 году)[21]; Biruta (1670 год)[22]; Jerzy Birut (1675—1677 гады)[23]; cappella Biruta (1715 год)[24]; Dorota Apolonia Perutowicz (1740 год)[25]; Justyna Birotowicz (1805 год)[26]; Joannum Berotowicz (22 лістапада 1810 году)[27][a].

Носьбіты

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Бяруты — парафіяне Катэдральнага касьцёла ў Менску на 1851—1857 гады[34].

Біруці (Biruć) — прыгонныя зь вёскі Петрышкаў (каля Лынтупаў), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі[35].

Берутовічы (Bierutowicz) гербу Шранява — літоўскі шляхецкі род[36] з ваколіцаў Шаўляў[37].

Берадзевічы (Bierodziewicz) — літоўскі шляхецкі род з Наваградзкага павету[38].

У 1524 годзе ўпаміналася пустаўшчына Піруцеўшчына-Цільвікоўшчына ў Гарадзенскім павеце[39].

На 1903 год існавала сяліба Беруці ў Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губэрні[40].

Заўвагі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. ↑ Таксама:
    • Сьпірут (параўн.: Dawid Żminigajło Jawgiel, т. б. z Minigajła[28]): Katarzyna Spirutowicz (1753 год)[29]

Крыніцы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. ↑ Acta Henrici VII. P. 1. — Florentiae, 1877. P. 165.
  2. ↑ Archives historiques du département de la Gironde. T. 1. — Paris, 1859. P. 356.
  3. ↑ Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007. P. 162.
  4. ↑ Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. S. 101.
  5. ↑ Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 52.
  6. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 19.
  7. ↑ Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. S. 25.
  8. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 19—20.
  9. ↑ Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.
  10. ↑ Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 1: A—G. — Kraków, 2007. S. 234—235.
  11. ↑ Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 59.
  12. ↑ Lietuvos Metrika. Knyga 3 (1440—1498). — Vilnius, 1998. P. 42.
  13. ↑ ПСРЛ. Т. 17. — СПб., 1907. С. 494—495
  14. ↑ Lietuvos Metrika. Knyga 224 (4) (1522—1530). — Vilnius, 1997. P. 87—88.
  15. ↑ Lietuvos Metrika. Knyga 12 (1522—1529). — Vilnius, 2001. P. 350—351.
  16. ↑ Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. С. 312.
  17. ↑ Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. С. 115.
  18. ↑ Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 281.
  19. ↑ Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 32. — Вильна, 1907. С. 64.
  20. ↑ ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 63.
  21. ↑ Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 5. — Вильна, 1871. С. 176.
  22. ↑ Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 281.
  23. ↑ Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 657.
  24. ↑ Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 141.
  25. ↑ Twery, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  26. ↑ Troki, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  27. ↑ B, Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai
  28. ↑ Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.
  29. ↑ Twery, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  30. ↑ Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 318.
  31. ↑ Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 243.
  32. ↑ Памятная книжка Ковенской губернии на 1898 год. — Ковна, 1897. С. 155.
  33. ↑ Памятная книжка Ковенской губернии на 1898 год. — Ковна, 1897. С. 159.
  34. ↑ Яўген Анішчанка, Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857, Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.
  35. ↑ Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.
  36. ↑ Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б, Згуртаваньне беларускай шляхты
  37. ↑ Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 93.
  38. ↑ Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 41.
  39. ↑ Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 291.
  40. ↑ Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 182.

Літаратура

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Бірута_(імя)&oldid=2603058»