Перайсьці да зьместу

Гердут (імя)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Kerdut
Паходжаньне
Мова(-ы) германскія
Утворанае ад Gerd + суфікс з элемэнтам -т- (-t-)
Іншыя формы
Вытворныя формы Кердут, Гірдут, Гердуць, Кердуць, Гірдуць
Зьвязаныя артыкулы
якія пачынаюцца з «Гердут»

Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць, Гірдут, Гірдуць) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

Паходжаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноўны артыкул: Імёны ліцьвінаў

Кердут (Kerdut) — імя германскага паходжаньня[1][2]. Іменная аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')[3]. Антрапанімічны суфікс-пашыральнік -ут- (-ut-) адзначаецца як у германскіх, так і ў славянскіх мовах[4]. Такім парадкам, імя Гердут азначае «ахоўнік»[2].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: Saymunt Girdutten son (29 верасьня 1379 году[5])[6]; Кердути (1387—1392 гады[7])[8][9]; Girde Skamunden son[10], Gyrde, Schamunti filius[11] (12 кастрычніка 1398 году); cum Gerdud[12], Gerdud[13] (2 кастрычніка 1413 году); Кгирдутю чоловек (20 чэрвеня 1413—1424 гадоў[14] паводле выпісу 30 студзеня 1607 году)[15]; Кгирдутьево именье (Кгирдуть[16], 20 лютага 1466 году)[17]; Кердити[16]; сельцу своему Кгердутишкам (10 кастрычніка 1499 году)[18]; земль пустовских… Бутковы Кгердутевича (3 студзеня 1522 году)[19]; Стан Кгирдутовичъ (1528 год)[20]; Кгирдутевая вдова (1538 год)[21]; зъ Кгердутишокъ въ повете Менскомъ (1567 год)[22]; пан Лаврин Кгердудъ Ульчицъский… Lawryn Gierdud Ulczicki… я Лаврин Кгердуд Улъчицский (3 верасьня 1596 году)[23]; сеножати Кгердуты (16 чэрвеня 1633 году)[24]; Walęty Gierdut… na miejscu Walętego Gierducia… Stefan Michałowicz Kierdutowicz na miejscu rodzica swego Michała Kierdutowiczą z Gierduciów (1667 год)[25]; Gierduciszki (1744 год)[26].

Носьбіты[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гертут (Gertut) гербу Ліс[29] — літоўскі шляхецкі род[30].

Гердуд (Gierdud) гербу Яліта — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету[31].

Кертут (Kiertut) гербу Грыф — шляхецкі род Рэчы Паспалітай[32].

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Гердуцішкі ў Менскім ваяводзтве[33].

На гістарычнай Меншчыне існуе вёска Гердуцішкі.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 578.
  2. ^ а б Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 21.
  3. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 17.
  4. ^ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 204.
  5. ^ Договор о перемирии на 10 лет между ВКЛ и Тевтонским орденом (1379), Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae
  6. ^ Codex diplomaticus Lithuaniae, 1253—1433. — Vratislaviae, 1845. P. 55.
  7. ^ Поручная грамота за Гридка Константиновича (1387—1392), Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae
  8. ^ Грамоти XIV ст. — Київ, 1974. С. 108.
  9. ^ Українські грамоти. Т. 1. — Київ, 1928. С. 47.
  10. ^ Die Staatsverträge des Deutschen Ordens in Preussen im 15. Jahrhundert. Bd. 1. — Marburg, 1970. S. 12.
  11. ^ Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 4. — Reval, 1859. S. 227.
  12. ^ Akta unji Polski z Litwą, 1385—1791. — Kraków, 1932. S. 54.
  13. ^ Akta unji Polski z Litwą, 1385—1791. — Kraków, 1932. S. 57, 70.
  14. ^ Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 499.
  15. ^ Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 386.
  16. ^ а б Пятраўскас Р. Літоўская знаць у канцы XIV—XV ст.. — 2-е выд. — Смаленск, 2014. С. 235.
  17. ^ Lietuvos Metrika. Knyga 3 (1440—1498). — Vilnius, 1998. P. 20.
  18. ^ Полоцкие грамоты XIII — начала XVI в. Т. 1. — М., 2015. С. 492.
  19. ^ Lietuvos Metrika. Knyga 10 (1440—1523). — Vilnius, 1997. P. 97.
  20. ^ Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 года. Метрыка Вялікага княства Літоўскага. Кн. 523. — Менск, 2003. С. 169.
  21. ^ Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 184.
  22. ^ Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 508.
  23. ^ Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 32. — Вильна, 1907. С. 405, 411.
  24. ^ Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 11. — Вильна, 1880. Т. 11. — Вильна, 1880. С. 106.
  25. ^ Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 2. — Warszawa, 2015. S. 78.
  26. ^ Diecezja Wileńska, 1744, Pawet, 20 лютага 2011 г.
  27. ^ Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 3. ― Вильна, 1904. С. 137.
  28. ^ Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 53.
  29. ^ Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 272.
  30. ^ Wittyg W. Nieznana szlachta polska i jej herby. — Kraków, 1908. S. 90.
  31. ^ Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 281.
  32. ^ Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 281.
  33. ^ Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 192.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]