Тытан

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Тытан


Ti

Выгляд
сьветла-шэры мэтал
Агульная інфармацыя
Назва, сымбаль, атамны нумар Тытан, Ti, 22
Група, пэрыяд, блёк IV, 4, p
Адносная атамная маса 47,90[1] г·моль−1
Канфігурацыя электронаў [Ar]3d²4s²[2]
Электронаў у абалонцы 2 8 10 2
Electron shell 022 Titanium.svg
Фізычныя ўласьцівасьці
Фаза Мэтал
Шчыльнасьць (пры п. т.) 4,51 г·см−3
Тэмпэратура плаўленьня 1660 °C
Тэмпэратура кіпеньня 3287 °C
Структура крышталічнай краты гексаганальная структура
Электрычны супор 0,576·10-6Ω·м
Уласьцівасьці атама
Ступені затляненьня -1, 0, +2, +3, +4
Электраадмоўнасьць 1,32 (Шкала Паўлінка)
Кавалентны радыюс 132 пм
Ізатопы
Ізатоп[3] NH Заўвага
46Ti 7,95% Зьяўляецца стабільным.
47Ti 7,75% Зьяўляецца стабільным.
48Ti 73,45% Зьяўляецца стабільным.
49Ti 5,51% Зьяўляецца стабільным.
50Ti 5,34% Зьяўляецца стабільным.
Тытан

Тытан (па-лацінску: Titanium) Ti — хімічны элемэнт IV групы пэрыядычнай сыстэмы; атамны нумар 22. Срабрыста-белы мэтал, падобны з выгляду на сталь. Упершыню адкрыты ў 1795 годзе М. Г. Клапротам[3].

Прыродныя крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Адно з самых распаўсюджаных у зямной кары рэчываў — 10-е месца сярод іншых элемэнтаў (0,57% мас.). Адносіцца да рассеяных элемэнтаў і не ўтварае буйных радовішчаў[4]. Радовішчы ў Аўстраліі, Канадзе, Нарвэгіі, ЗША, Расеі, Індыі, Бразыліі, Украіне. Асноўныя прыродныя злучэньні — TiO2 (руціл, брукіт; анатаз); FeTiO3 (ільмяніт); FeTiO3×nFe3O4 (тытанамагнетыт)[5], CaTiO3 (пераўскіт)[4].

Прымяненьне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Авія-, ракета-, суднабудаўніцтва. Выраб тытанавых бялілаў — найлепшай белай фарбы. Некаторыя сплавы ўжываюцца ў хірургіі для пратэзаваньня суставаў. Сплавам на аснове TiNi уласьцівы эфэкт памяці, вырабы зь іх могуць пасьля дэфармацыі аднаўляць зыходную форму пры нагрэве. Нітрыд тытана ўяўляе сабой хімічна вельмі інэртны агнеўпорны матэрыял, які выкарыстоўваецца для вырабу цігляў, сопел для распыленьня мэталаў, устойлівых да карозіі пакрыцьцяў і да т. п.[6]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Ахметов, Н. С. Общая и неорганическая химия. — Москва: Высш. шк., Изд. центр "Академия", 2001. — 743 с. — 15 000 ас. — ISBN 5-06-003363-5
  2. ^ Никольский 2001. С. 343.
  3. ^ а б Шиманович 1996. С. 450.
  4. ^ а б Никольский 2001. С. 344.
  5. ^ Шиманович 1996. С. 451.
  6. ^ Никольский 2001. С. 345.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Шиманович, И. Е.; Павлович, М. Л.; Тикавый, В. Ф.; Малашко, П. М. Общая химия в формулах, определениях, схемах. — 2 изд.. — Минск: 1996. — 548 с.
  • Никольский, А. Б.; Суворов, А. В. Химия: учебник для вузов. — СПб.: Химиздат, 2001. — С. 343.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Тытансховішча мультымэдыйных матэрыялаў