Нэадым

	Празэадым ← Нэадым → Прамэт
Выгляд
	; ; нэадым у колбе, запоўненай аргонам; ; 5 грамаў звышчыстага нэадыму, памер каля 1 см
Агульная інфармацыя
Назва, сымбаль, атамны нумар	Нэадым, Nd, 60
Катэгорыя элемэнту	Лантаноіды
Група, пэрыяд, блёк	Лянтаноіды, 6, f
Адносная атамная маса	144,242 г·моль−1
Канфігурацыя электронаў	[Xe] 4f4 6s2
Электронаў у абалонцы	2 8 18 22 8 2;
Фізычныя ўласьцівасьці
Колер	срабрыста-белы
Фаза	Цьвёрдае цела
Шчыльнасьць (пры п. т.)	7,00 г·см−3
Тэмпэратура плаўленьня	1294 K, 1021 °C, 1869,8 °F
Тэмпэратура кіпеньня	3347,15 K, 3074 °C, 5565,2 °F
Удзельная цеплыня плаўленьня	7,1 кДж·моль−1
Структура крышталічнай краты	hexagonal close-packed
Цеплаправоднасьць	(300 K) 17 Вт·м−1·K−1
Уласьцівасьці атама
Электраадмоўнасьць	1,14
Энэргіі іянізацыі	1-я: 533,1 кДж·моль−1
	2-я: 1040 кДж·моль−1
	3-я: 2130 кДж·моль−1
Радыюс Ван дэр Ваальса	181 пм
Іншыя характарыстыкі
Нумар CAS	7440-00-8
Найбольш стабільныя ізатопы
	Асн. артыкул: ізатопы нэадыма
	п; а; р;

Нэадым (па-лацінску: Neodymium, ад грэц. «neos» новы і «didymos» блізьня) Nd — хімічны элемэнт, лянтаноід; атамны нумар 60. Упершыню выдзелены у 1885 годзе нямецкім хімікам Карлам Ўэльсбахам (Carl F. Auer von Welsbach). Нэадым мае дзьве алятропныя формы — двайную шасьцігранную і кубічную, пераход паміж якімі адбываецца пры тэмпэратуры 863°C.

Выкарыстоўваецца ў сумесі з празэадымам для атрыманьня бясколернага шкла, якое добра паглынае ўльтрафіялетавыя промні.

Сплавы магну, алюміну або тытану з нэадымам маюць высокую трываласьць і прымяняюцца ў авія- і ракетабудаваньні.

Падрыхтоўка

Нэадым здабываюць з мінералаў монацыт і бастнэзыт. Руду апрацоўваюць кіслотамі, затым выкарыстоўваюць экстракцыю растваральнікамі і іённы абмен для аддзялення нэадыму ад іншых элементаў. У канцы праводзіцца рэдукцыя для атрымання метала. ^[1]

Прымяненне

Магніты: Нэадым выкарыстоўваецца для вырабу магнітаў NdFeB, якія маюць вельмі моцнае магнітнае поле. Яны прымяняюцца ў жорсткіх дысках, электрарухавіках, вятракругах, калонках і навушніках.^[2]
Шкло і лазеры: Нэадым дадаецца ў шкло для надання фіялетавага або чырвонага колеру і выкарыстоўваецца ў Nd:YAG лазерах для медыцынскіх працэдур і зваркі.
Электроніка: Нэадым уваходзіць у склад фосфараў для тэлевізараў і святлодыёдаў. Таксама выкарыстоўваецца ў крыаахаладжальніках дзякуючы высокай цеплаёмістасці.^[3]

Прамысловасць і медыцына: Нэадым дадаецца ў сталь для паляпшэння якасці. Ізатопы нэадыму выкарыстоўваюцца ў радыятэрапіі і лазернай хірургіі.

Крыніцы

↑ Neodymium: Element Properties and Uses. Stanford Advanced Materials. Retrieved May 13, 2025
↑ Neodymium: Element Properties and Uses. Stanford Materials. Retrieved May 13, 2025
↑ Inman, G., Nlebedim, I. C., & Prodius, D. (2022). Application of ionic liquids for the recycling and recovery of technologically critical and valuable metals. Energies, 15(2), 628. https://doi.org/10.3390/en15020628

Вонкавыя спасылкі

Neodymium. The essentials. (анг.) [WebElements Periodic Table]
Neodymium (Nd) — Chemical properties, Health and Environmental effects (анг.)

[1] Neodymium: Element Properties and Uses. Stanford Advanced Materials. Retrieved May 13, 2025

[2] Neodymium: Element Properties and Uses. Stanford Materials. Retrieved May 13, 2025

[3] Inman, G., Nlebedim, I. C., & Prodius, D. (2022). Application of ionic liquids for the recycling and recovery of technologically critical and valuable metals. Energies, 15(2), 628. https://doi.org/10.3390/en15020628

[1]

[2]

[3]