Храм усіх сьвятых

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
храм
Храм усіх сьвятых
2010 год
2010 год
Краіна Беларусь
Горад Менск
Адрас Першамайскі раён, мікрараён Усход, вул. Каліноўскага, д. 121
Каардынаты 53°56′31″ пн. ш. 27°39′13″ у. д. / 53.94194° пн. ш. 27.65361° у. д. / 53.94194; 27.65361Каардынаты: 53°56′31″ пн. ш. 27°39′13″ у. д. / 53.94194° пн. ш. 27.65361° у. д. / 53.94194; 27.65361
Канфэсія праваслаўе
Эпархія Менская 
Тып будынка прыходзкая царква
Архітэктурны стыль шатровы
Аўтар праекту Леў Пагарэлаў
Будаўнік Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь[1]
Заснавальнік Усіхсьвяцкі прыход
Першае згадваньне 29 красавіка 1990
Дата заснаваньня 14 кастрычніка 2018
Будаўніцтва Лета 2006—2008
Асноўныя даты:
4 чэрвеня 1991 — асьвячэньне закладнога каменя
14 траўня 1992 — заснаваньне Ўсіхсьвяцкага прыходу
14 кастрычніка 1996 — закладка памятнай граматы
1 верасьня 2005 — ухвала архітэктурнага праекту
21 лістапада 2006 — усталяваньне галоўнага купалу
2 ліпеня 2010 — адкрыцьцё крыпты храма
19 сьнежня 2010 — адкрыцьцё прыбудовы Яна Хрысьціцеля
Будынкі:
Храм усіх сьвятых • Траецкі храм
Прыбудоўкі 2: ніжняя — Яна Хрысьціцеля, верхняя — Багародзіцы
Апошні плябан Фёдар Поўны
Стан дзейны
Сайт Афіцыйны сайт
Храм усіх сьвятых на мапе Беларусі ±
Храм усіх сьвятых
Храм усіх сьвятых
Храм усіх сьвятых
Храм усіх сьвятых
Храм усіх сьвятых
Храм усіх сьвятых
Commons-logo.svg Храм усіх сьвятых на Вікісховішчы

Храм усі́х сьвяты́х — хрысьціянскі храм аднайменнага праваслаўнага прыходу, асьвечаны ў кастрычніку 2018 году ў Першамайскім раёне Менску (Беларусь).

Мае выгляд шатра вышынёй 74 мэтры разам з крыжом. Аснову шатра ўтвараюць 8 шырокіх граняў, пасярод якіх месьціцца яго вяршыня. У ніжняй алтарнай частцы храма знаходзіцца крыпта. Зьлева і справа ад шатра месьцяцца 2 бакавыя прыбудовы. Храм мае 5 купалоў[2]. Пабудаваны на грошы ўраду Беларусі[3]. Храм усіх сьвятых можа зьмясьціць да 1500 чалавек[4]. На 2019 год зьяўляўся найвышэйшым храмам Беларусі. Побач з храмам месьціцца вадаграй зь пітной крыніцай, на версе якога ўсталяваны помнік прароку Майсею[5].

Аздабленьне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Беларускія майстры мазаікі стварылі алтар, выявы Ісуса Хрыста, Багародзіцы і 12 апосталаў з больш як 10 000 дэталяў са шкла і фаянсу. З расейскага пасёлка Палех у Іванаўскай вобласьці прывезьлі абразы́, узоры якіх браліся з XIV стагодзьдзя. Нясьвіскі майстар Аляксандар Турко стварыў куфары, сьвяцільні і царкоўнае начыньне з мэталу. Над уваходам у храм разьмясьцілі выяву Багародзіцы, якая раскрыла сваё пакрывала. Самы вялікі з 8 буйных званоў важыць 5 тонаў. Крыпта храма мае нязгасную лямпаду і 504 нішы для зямлі зь месцаў бітваў[3].

Прыбудовы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Абедзьве прыбудовы знаходзяцца на поўначы Храма ўсіх сьвятых. Ніжняя прыбудова — у гонар Усекнавеньня галавы Яна Прадвесьніка, якую скончылі першай, верхняя — у гонар абраза Багародзіцы «Здаволь мае смуткі». На сьценах прыбудовы Яна Прадвесьніка месьціцца 9 сцэнаў зь яго жыцьця, пачынаючы ад іканастаса на паўднёвай сьцяне з далейшым рухам зьлева направа па коле. Бажніцы, іканастас і сьценапіс выканалі мастакі з расейскай майстэрні «Палехскі іканастас» (Іванаўская вобласьць), якія аздобілі іх плоскай разьбой[6].

Прыбудова Багародзіцы месьціцца зьлева ад шатра ў паўночным цераме. Гэтую прыбудову аздобілі ў нябесна-блакітным, белым і цёмна-вішнёвым адценьнях. Бажніцы і іканастас аздобілі пазалочанай разьбой. Мастакі з расейскага Палеха размалёўвалі сьцены па сухой штукатурцы акрылавымі фарбамі. Найбольшай выявай прыбудовы Багародзіцы ёсьць выява Ўсемагутнага Збаўцы пасярод скляпеньня. На парусах-трохкутніках, што разыходзяцца ад купала, разьмясьцілі сымбалі 4 эвангелістаў: анёл (Мацьвей), леў (Марк), цяля (Лука) і арол (Ян). Над іканастасам — Троіца як сымбаль трыадзінага Бога. З процілеглага боку над бальконам знаходзіцца Расьпяцьце. Па гадзіньнікавай стрэлцы ад іканасаса ў верхняй частцы прыбудовы месьцяцца выявы падзеяў з Дабравесьця, што папярэднічалі Расьпяцьцю і наступнічалі яму[6].

Крыпта[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзьверы ў крыпту важаць звыш тоны і носяць назву «Сьлёзы Беларусі». На дзьвярах месьціцца 6 клеймаў: Грунвальдзкая бітва — 15.07.1410 г., Чарнобыль — 26.04.1986 г., Смаргонь — 1915—1917 гг., Хатынь — 22.03.1943 г., Трасьцянец — 1941—1944 гг. і Салаўкі — 1923—1939 гг. У аснове кампазыцыі дзьвярэй вянкі. Аб’ёмным складнікам клеймаў служаць полымя сьвечкі і сьляза, пасярод кожнай зь якіх выява падзеі. Па-над уваходам у крыпту знаходзіцца выява анёла з кветкамі і ўрывак верша з Адкрыцьцё Яна Багаслова (14:13): «ад сёньня дабрашчасьнікі — мёртвыя, якія паміраюць у Госпадзе». Унутраныя дзьверы аздобілі выявамі дрэва і голуба з пальмавай галінкай у дзюбе. Аздоба ўнутраных дзьвярэй таксама ўлучае аб’ёмныя выявы сьлязы. Асноўнае мазаічнае пано ў якасьці найбольшай выявы мае герб Менску. Ніжэй на пано месьцяцца гербы абласных гарадоў Беларусі: зьлева ўніз — гербы Берасьця і Віцебску, пасярод — Гомелю, справа ўніз — Горадні і Магілёва. Пасярод гербоў — крыж Эўфрасіньні Полацкай. На шкляной 8-граннай пірамідзе пасярэдзіне памяшканьня напісаны верш з Дабравесьця паводле Яна (5:25) на царкоўнаславянскай мове: «Праўду, праўду кажу вам: настае час, і настаў ужо, калі мёртвыя пачуюць голас Сына Божага і пачуўшы, ажывуць». Спуск у крыпту, дзе пахаваныя парэшткі ваяроў, аздоблены выявамі арханёлаў Міхаіла і Гаўрыіла[7].

Крыпта складаецца зь некалькіх памяшканьняў у ніжняй падалтарнай частцы Храма ўсіх сьвятых. У пахавальні месьціцца 8 нішаў, у 3 зь якіх павахалі парэшткі 3 войнаў: зьлева — 1-й сусьветнай, пасярод — 2-й сусьветнай, справа — 1812 году. У галоўным памяшканьні сьцены паўднёвага і паўночнага бакоў маюць убудаваныя нішы для захоўваньня ў крыштальных сасудах зямлі зь месцаў бітваў, у якіх удзельнічалі беларусы. Паглыбленьні ў сьценых закрытыя пласьцінкамі з онікса, кожная зь якіх мае адрозны ўзор. Інтэр’ер крыпты ўлучае абраз Уваскрасеньня Хрыстова, напісаны расейскімі майстрамі з Палеха, і нязгасную лямпаду з бронзы і мармуру, якую вырабіў беларускі скульптар Аляксандар Тухто. Лямпаду запалілі агнём ад Гасподняй Труны ў Ерусаліме (Ізраіль). Па баках ад лямпады месьцяцца падсьвечнікі[7].

Мінуўшчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

29 красавіка 1990 году Сынод Беларускай праваслаўнай царквы ўхваліў Рашэньне пра будаўніцтва Храма ўсіх сьвятых у Менску. Для храма выбралі дзялянку на вуліцы Каліноўскага, што на ўсходзе прымыкала да Ўсходніх могілак. 4 чэрвеня 1991 году маскоўскі патрыярх Аляксій II асьвяціў закладны камень Храма-помніка падчас 1-га прыезду ў сталіцу Беларусі[8]. На пачатку 1990-х гадоў беларускі экзарх Філарэт прапанаваў дойліду Льву Пагарэлаву спраектаваць храм. Пагарэлаў прыехаў у Ляйпцыг (Нямеччына), дзе на прапанову сьвятара Фёдара Поўнага ўзяў за ўзор Аляксіеўскі храм-помнік(ru) расейскай славы, у якім той нёс служэньне[9]. 14 траўня 1992 году заснавалі менскі прыход у гонар усіх сьвятых, настаяцелем якога стаў пратаярэй Фёдар Поўны[2].

14 кастрычніка 1996 году экзарх Філарэт і прэзыдэнт Беларусі Аляксандар Лукашэнка заклалі ў падмурак храма памятную грамату-капсулу з пасланьнем нашчадкам[1]. 1 верасьня 2005 году Савет міністраў Рэспублікі Беларусь ухваліў Пастанову № 970 «Аб зацьвярджэньні архітэктурнага праекту «Храм-помнік у гонар усіх сьвятых і ў памяць бязьвінна забітых у нашай Айчыне. Па вул. Каліноўскага ў г. Менску». Праект меў каштарысны кошт будаўніцтва «26 169,99 тыс. рублёў у цэнах 1991 году» і плошчу забудовы 3319,2 кв.мэтру»[10]. Улетку 2006 году пачалося будаўніцтва храма. 26 верасьня 2006 году на дзялянцы Ўсіхсьвяцкага храма асьвяцілі драўляны Траецкі храм. Адначасна на званьніцу Храма-помніка ўзьнялі 3 званы, якія папярэдне асьвяцілі. 21 лістапада 2006 году на Храме ўсіх Сьвятых усталявалі галоўны купал. У сьнежні 2007 году вуліцу перад храмам назвалі Ўсіхсьвяцкай[8]. У 2008 годзе скончылі будаўніцтва Храма ўсіх сьвятых[11].

2 ліпеня 2010 году ў крыпце Храма-помніка пахавалі парэшткі 3 невядомых жаўнераў вайны 1812 году, 1-й і 2-й сусьветных войнаў. Надалей крыпта стала адчыненай для малітвы ў суботу і нядзелю ад 12:00 да 18:00[12]. 19 сьнежня 2010 году беларускі экзарх Філарэт асьвяціў ніжнюю прыбудову ў гонар Яна Хрысьціцеля, дзе двойчы на тыдзень сталі праводзіць набажэнства. Экзарх узнагародзіў мэдалямі Кірылы Тураўскага і Эўфрасіньні Полацкай кіраўніка і галоўную мастачку майстэрні «Палехскі іканастас» — Анатоля і Тацяну Ўлязько, пад верхаводзтвам якіх 4 месяцы аздаблялі інтэр’ер храма[6]. 30 сакавіка 2012 году Сынод БПЦ зьмяніў назву храма паводле прапановы патрыярха Аляксія ІІ ад 25 кастрычніка 2008 году на Храм-помнік у гонар усіх сьвятых і ў памяць пра ахвяраў, якія паслужылі ратаваньню нашай Айчыны. 11 красавіка 2012 году ў крыпце Ўсіхсьвяцкай царквы адчынілі Дошку памяці пра загінулых ад выбуху на Кастрычніцкай станцыі Менскага мэтрапалітэну. 14 кастрычніка 2012 году маскоўскі патрыярх Кірыла адкрыў помнік патрыярху Аляксію ІІ перад Усіхсьвяцкім храмам-помнікам[8]. 2 кастрычніка 2015 году ў Храме ўсіх сьвятых правялі міжканфэсійную малітву за Беларусь[13], якую прасьпявала звыш 2000 чалавек[3]. У крыпту храма тады заклалі капсулы зь зямлёй, прывезенай з пахаваньняў беларускіх ваяроў 2-й сусьветнай вайны зь 7 краінаў Эўропы[14].

23 ліпеня 2016 году ў бакавой прыбудове храма ў гонар Яна Хрысьціцеля прайшло разьвітаньне з журналістам Паўлам Шараметам, у якім удзельнічала каля 1500 чалавек. Сярод іншых на разьвітаньне прынесьлі вянок ад украінскага прэзыдэнта Пятра Парашэнкі[15]. 9 сьнежня 2016 году ў Храме ўсіх сьвятых пахавалі капсулу зямлі з магілы паэта Максіма Багдановіча. Памінальнае набажэнства аб паэце ўзначаліў беларускі экзарх Павал[16]. 16 жніўня 2018 году ў крыпце храма адбылося міжканфэсійнае набажэнства з закладкай капсулы зь зямлёй зь мясьцінаў Курскай бітвы[17]. 14 кастрычніка 2018 году асьвяцілі галоўны прастол Храма ўсіх сьвятых, пасьля чаго храм адчылі цалкам[3].

9 красавіка 2019 году беларускі экзарх Павал асьвяціў 13 званоў, адлітых у расейскім горадзе Варонежы. На званіцу храма ўсталявалі 2 найбольшыя званы, у тым ліку найбольшы вагой больш за 840 кг. Альтавая і малая групы налічвалі па 6 званоў. Сярод малых вага складала ад 7 да 25 кг[18].

У культуры[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

14 кастрычніка 2018 году Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь выпусьціла паштовую марку «Крыпта храма-помніка ў гонар Усіх сьвятых». На марцы адлюстраваная нязгасная лямпада з мармуру і бронзы, якую запалілі агнём ад Гасподняй Труны ў Ерусаліме (Ізраіль). На купоне маркі адлюстраваны абраз Уваскрасеньня Хрыстова. На канвэрце «Першы дзень» на першым пляне — дзьверы «Сьлёзы Беларусі», якія вядуць у крыпту. На 2-м пляне — Храм усіх сьвятых. Дызайн — А. Мядзьведзь[19].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Валяр'ян Шкленьнік. Жанчына — азначае жыцьцё // Сямейная газэта. — 17 кастрычніка 2013. — № 2 (2). — С. 1.
  2. ^ а б Аб прыходзе(рас.) // Прыход у гонар усіх сьвятых у Менску, 2019 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  3. ^ а б в г Алеся Высоцкая, тэлеканал «Беларусь 1». Храм-помнік у гонар Усіх Сьвятых цалкам адкрыўся для вернікаў // Белтэлерадыёкампанія, 14 кастрычніка 2018 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  4. ^ Свяцейшы Патрыярх Кірыл узначаліў літургію ў Храме-помніку Усіх Сьвятых // Радыё «Спажарожнік», 15 кастрычніка 2018 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  5. ^ Усіхсьвяцкая царква // Партал «Ветліва», 2019 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  6. ^ а б в Прыбудовы(рас.) // Прыход у гонар усіх сьвятых у Менску, 2019 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  7. ^ а б Крыпта(рас.) // Прыход у гонар усіх сьвятых у Менску, 2019 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  8. ^ а б в Гісторыя ўзьнікненьня(рас.) // Прыход у гонар усіх сьвятых у Менску, 2019 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  9. ^ Архітэктура(рас.) // Прыход у гонар усіх сьвятых у Менску, 2019 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  10. ^ Сяргей Сідорскі. Пастанова Савета міністраў Рэспублікі Беларусь ад 1 верасьня 2005 г. № 970 «Аб зацьвярджэньні архітэктурнага праекту «Храм-помнік у гонар усіх сьвятых і ў памяць бязьвінна забітых у нашай Айчыне. Па вул. Каліноўскага ў г. Менску»(рас.) // Нацыянальны прававы інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь, 8 верасьня 2005 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  11. ^ Рэлігійны турызм у Беларусі // Belarus.by, 2019 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  12. ^ Вехі стварэньня(рас.) // Прыход у гонар усіх сьвятых у Менску, 2019 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  13. ^ З падзей 2015 году // Наша слова : газэта. — 27 студзеня 2016. — № 4 (1259). — ISSN 2073-7033.
  14. ^ Патрыярх Кірыл адслужыў чын Вялікага асьвячэньня Храма-помніка ў гонар Усіх Сьвятых // Беларускае тэлеграфнае агенцтва, 15 кастрычніка 2018 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  15. ^ У Менску разьвіталіся з Паўлам Шараметам // БелаПАН, 23 ліпеня 2016 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  16. ^ Міністар культуры: Пахаваньне зямлі з магілы Багдановіча ў храме Ўсіх Сьвятых — воля паэта // Партал «Крыніца.інфо», 10 сьнежня 2016 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  17. ^ Прадстаўнік Касьцёла ўзяў удзел у памятным мерапрыемстве ў храме-помніку ў гонар Усіх Сьвятых // Каталіцкі касьцёл у Беларусі, 20 жніўня 2018 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  18. ^ Новыя званы ўсталявалі на Храме ў гонар Усіх Сьвятых // Радыё «Спадарожнік», 9 красавіка 2019 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.
  19. ^ Крыпта храма-помніка ў гонар Усіх сьвятых // УП «Белпошта», 8 кастрычніка 2018 г. Праверана 28 ліпеня 2019 г.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]