Духаўшчына

Духаўшчына
лац. Duchaŭščyna
	Духаўшчына; лац. Duchaŭščyna
	Населены пункт
	Вуліца места
	Герб
Краіна	Расея
Суб’ект фэдэрацыі	Смаленская вобласьць
Муніцыпальны раён	Духаўшчынскі
Першыя згадкі	1675
Дата заснаваньня	1675
Геаграфія
Плошча	11 км²
Вышыня НУМ	220 м
Часавы пас	UTC+3;
Каардынаты	55°12′ пн. ш. 32°25′ у. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць	4137 чал. (2009)
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	+7 48166
Паштовы індэкс	216200
Нумарны знак	67
	Духаўшчына на мапе Расеі Духаўшчына

Духаўшчы́на — места ў Расеі, на рацэ Восьціцы. Адміністрацыйны цэнтар Духаўшчынскага раёну Смаленскай вобласьці. Насельніцтва на 2017 год — 4184 чалавекі. Знаходзіцца за 57 км на паўночны ўсход ад Смаленску, за 23 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Ярцава.

Духаўшчына — места гістарычнай Смаленшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

Гісторыя

Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Маскоўскай дзяржавай

У XIII — пачатку XIV ст. на месцы сучаснай Духаўшчыны існаваў жаночы манастыр Сьвятога Духа. У XV ст. вакол манастыра сфармавалася Духаўская слабада. Паселішча ўваходзіла ў склад Вялікага Княства Літоўскага і было цэнтрам Рудзкай воласьці.

З пачаткам вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай у 1654 годзе Духаўшчыну захапілі маскоўскія войскі.

Пад уладай Маскоўскай дзяржавы і Расейскай імпэрыі

Згодна з Андрусаўскім замірэньнем 1667 году Духаўшчына апынулася ў складзе Маскоўскай дзяржавы. У 1777 годзе яна атрымала статус места і павятовага цэнтру Смаленскай губэрні.

12 лютага 1863 году зьявіўся праект мескага гербу «ў срэбным полі чырвоныя ружы»^[1]. Паводле афіцыйных зьвестак за 1866 год, беларусы складалі 78,71% насельніцтва Духаўшчынскага павету, «сумесь беларусаў і расейцаў» — 15,9%^[2]. У канцы XIX ст. у месьце было 468 будынкаў, дзеялі 4 царквы, працавалі расейскія жаночая прагімназія, меская вучэльня і царкоўна-прыходзская школа, шпіталь, бібліятэка, гарбарня і цагельня.

Найноўшы час

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Духаўшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, дзе стала цэнтрам павету («падраёну») Смаленскага раёну^[3]. Аднак 16 студзеня Масква адабрала места разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У Другую сусьветную вайну з 15 ліпеня 1941 да 19 верасьня 1943 году Духаўшчына знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

Насельніцтва

Дэмаграфія

XIX стагодзьдзе: 1863 год — 3656 чал., у тым ліку 15 каталікоў^[4]
XX стагодзьдзе: 1992 год — 5,8 тыс. чал.^[5]
XXI стагодзьдзе: 2017 год — 4184 чал.

Эканоміка

Ільнозавод, прадпрыемствы харчовай прамысловасьці.

Турыстычная інфармацыя

Славутасьці

Царква Сьвятога Духа (1811—1819)

Страчаная спадчына

Царква саборная Сьвятога Мікалая (XVIII ст.)

Асобы

Васілі Ардамацкі (1911—1989) — савецкі пісьменьнік, кінасцэнарыст
Грыгоры Жукаў (1902—1975) — савецкі вайсковы дзяяч, генэрал-маёр

Крыніцы

↑ Цітоў А. Геральдыка Беларускіх местаў. — Менск, 1998. С. 160.
↑ Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 40: Смоленская губерния. — СПб., 1868. С. 60.
↑ 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі. — Вільня, 2002.
↑ Słownik geograficzny... T. II. — Warszawa, 1881. S. 207.
↑ Большой энциклопедический словарь / Гл. ред. В. П. Шишков. — М.: НИ «Большая Российская энциклопедия», 1998. — 640 с.: ил. ISBN 5-85270-262-5.

Літаратура

Цітоў А. Геральдыка Беларускіх местаў / Маст. А. Бажэнаў. — Менск: «Полымя», 1998. — 287 с.: іл. ISBN 985-07-0131-5.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack. — Warszawa, 1881. S. 206—207
Махотин Б. А. К живым истокам. — Смоленск, 1989.

Вонкавыя спасылкі

Духаўшчына , Radzima.org

[1] Цітоў А. Геральдыка Беларускіх местаў. — Менск, 1998. С. 160.

[spisy-2] Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел. Вып. 40: Смоленская губерния. — СПб., 1868. С. 60.

[at-3] 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі. — Вільня, 2002.

[4] Słownik geograficzny... T. II. — Warszawa, 1881. S. 207.

[5] Большой энциклопедический словарь / Гл. ред. В. П. Шишков. — М.: НИ «Большая Российская энциклопедия», 1998. — 640 с.: ил. ISBN 5-85270-262-5.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]