Скіргайла Альгердавіч

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Скіргайла
Skirgajła. Скіргайла (A. Guagnini, 1578).jpg
Скіргайла (уяўны партрэт). З хронікі А. Гваньіні «Апісаньне эўрапейскай Сарматыі», 1578
Князь полацкі
1377 — 1381
Князь троцкі
1382 — 1392
Князь кіеўскі
1395 — 1397
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 1354
Памёр 1397,
Дынастыя Гедзімінавічы
Бацька Альгерд
Маці Іўліянія Аляксандраўна

Скіргайла Альгердавіч (у праваслаўі Іван; каля 1354 — 23 сьнежня 1394?[а 1], Кіеў) — князь троцкі (13821392), полацкі (13771381 і ад 1387) і кіеўскі (ад 1393)[2]. У 13861392 быў намесьнікам Ягайлы ў Вялікім Княстве Літоўскім.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сын Альгерда й Ульляны Цьвярской. Быў найбольш адданым паплечнікам свайго роднага брата Ягайлы.

Уяўны партрэт, XIX ст.

У 13741375 гадах ваяваў з крыжакамі. Па выгнаньні з Полацку Андрэя Альгердавіча (1377) — князь полацкі. У 1379 езьдзіў зь місіяй у некаторыя краіны Эўропы, дзе абмяркоўваў умовы хрышчэньня Літвы. Падчас перамоваў з Тэўтонскім Ордэнам, імаверна, спрычыніўся да складаньня Давыдзіскае дамовы. У 1381 палачане, незадаволеныя паганствам Скіргайлы, выгналі яго з княжаньня. На чале войска Ягайлы й з дапамогай Інфлянцкага Ордэну атачыў Полацак, але ўзяць ня здолеў. Тады ж прыняў праваслаўе зь імем Іван.

Па захопе ўлады Кейстутам у канцы 1381 і пераходу да таго войска Скіргайлы ўцёк у Інфлянты. Улетку 1382 удзельнічаў у аблозе Кейстута ў Троках, зьняволіў таго ў часе перамоваў, перавёз у Крэўскі замак, дзе й забіў. За гэта, пэўна, атрымаў Троцкае княства. Зрабіўся такім чынам другой асобай у дзяржаве.

У 1384 падчас вайны з Ордэнам адваяваў Трокі. У 1385 узначальваў дыпляматычную місію ў Польшчу, вынікам якой было складаньне шлюбу паміж Ягайлам і польскай каралевай Ядзьвігай і каранацыя Ягайлы на польскае каралеўства. У часе падпісаньня акту Крэўскае уніі (1385) дамогся за сабой права застацца праваслаўным. На думку некаторых гісторыкаў (Ежы Ахманскі й іншыя), у 13861392 быў вялікім князем літоўскім, на думку ж іншых (М. Дучмаль, іншыя) выконваў функцыі намесьніка Ягайлы ў ВКЛ.

Скіргайла. Гравюра XVI ст.

У 1386 разьбіў у Мсьціслаўскай бітве смаленскага князя Сьвятаслава Іванавіча, падначаліўшы такім чынам ВКЛ Смаленскае княства. Увесну 1387 захапіў Полацак і выгнаў адтуль Андрэя Альгердавіча. 28 красавіка 1387 атрымаў прывілей на валоданьне Полацкім, а таксама Менскім і Сьвіслацкім княствамі з гарадамі Бабруйск, Ігумен, Лагойск, Любашаны, Любеч, Менск, Прапойск, Рэчыца, Сьвіслач. Ад 1388 году ваяваў зь Вітаўтам.

З падпісаньнем у 1392 Востраўскага пагадненьня паміж Вітаўтам і Ягайлам перастаў кіраваць ВКЛ і страціў Троцкае княства (у знак кампэнсацыі яму было паабяцанае Кіеўскае княства). Напачатку 1393 разам зь Вітаўтам захапіў Віцебск, паланіўшы Сьвідрыгайлу, які гаспадарыў там. Увесну й увосень 1393 яму былі нададзеныя адабраныя ў Уладзімера Альгердавіча адпаведна Жытомір з Оўручам і Кіеў. У кастрычніку-лістападзе 1393 удзельнічаў у паходзе Вітаўта на Падольле, захапіў Чаркасы й Зьвянігарад.

Паводле некаторых зьвестак, Скіргайлу атруціў мітрапальнічы намесьнік Фама. Пахавалі князя ў Кіева-Пячэрскай лаўры[3].

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ паводле іншых зьвестак, 11 студзеня 1397

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Скиргайлло // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз—Ефрон, 1900. — Т. XXX. — С. 199.
  2. ^ Скіргайла // ЭГБ. Т. 6. Кн. 1. — Менск, 2001. С. 321.
  3. ^ Валеры Пазднякоў. Скіргайла // ВКЛ. Энцыкл. Т. 2. — Менск, 2005. С. 582.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]