30-я грэнадэрская дывізія Вафэн-СС (1-я беларуская)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Сымболіка 30-е дывізіі СС (1-е беларускае)

30-я грэнадэрская дывізія Вафэн-СС («2-я расейская», «1-я беларуская»), Грэнадзэрская брыгада войскаў пры СС «Беларуская» (па-нямецку: 30.Waffen-Grenadier-Division der SS (russische Nr.2, weißruthenische Nr.1), Waffen-Grenadier-Brigade der SS (weißruthenische)) — вайсковая частка гітлераўскае Нямеччыны ў складзе Вафэн-СС. Асабовы склад налічваў значную колькасьць беларусаў. Была арганізаваная ў жніўні 1944 як «2-я расейская» дывізія, пазьней была перафармаваная ў грэнадэрскую брыгаду і «1-ю беларускую» дывізію. Скончыла існаваньне ў красавіку 1945.

30 грэнадэрская дывізія Вафэн-СС («2-я расейская»)[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Утворана 1 жніўня 1944 у раёне Варшавы на базе ахоўнае брыгады Ганса Зыглінга «Беларусь» і аддзелаў «Беларускае Самаабароны». Фармаваньне плянавалася скончыць у кастрычніку 1944. Дывізія фармавалася на аснове паліцэйскае брыгады — Шутцманшафт Зыглінг, пад камандаваньнем маёра паліцыі Ганса Зыглінга, складзенай з выведзеных зь Беларусі беларускіх (45, 46, 47, 48, 49, 56, 60, 64, 65, 66, 67, 68, 69) і ўкраінскіх (61,62 і 63) паліцэйскіх батальёнаў, а таксама аддзелаў «мясцовае самаабароны» (БКА). Таксама ў яе ўвайшоў 13-ы Беларускі паліцэйскі батальён СД і Беларускі батальён чыгуначнае аховы.

Камплектавалася немцамі-не сябрамі СС і расейскамоўнымі грамадзянамі СССР славянскіх нацыянальнасьцяў. Штаб дывізіі складаўся зь нямецкіх і беларускіх афіцэраў. Малодшы камандны склад практычны ўвесь складаўся зь беларусаў.

У жніўні 1944 перамешчаная ў раён Бэльфору. 1 студзеня 1945 перамешчаная ў Графэнвор і расфармаваная. Расейскі асабовы склад перайшоў у 600 пяхотную дывізію арміі Ўласава. Этнічныя немцы («фольксдойчэ» і «райхсдойчэ» — не сябры СС) і нямецкія афіцэры накіраваныя ў 25-ю вугорскую дывізію СС Гуніядзі. З рэштак дывізіі 15 студзеня 1945 была ўтвораная грэнадэрская брыгада Вафэн-СС («беларуская»).

Камандуючы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Штандартэнфюрэр Ганс Зыглінг (18 жніўня — 31 сьнежня 1944)

Склад[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 75, 76, 77 грэнадэрскія палкі Вафэн-СС, 30-ы артылерыйскі полк Вафэн-СС.
  • 30 выведны, 30 сапэрны, 30 сувязны, 30 мэдычна-санітарны, 30 дывізійнага забесьпячэньня батальёны СС.

Падпарадкаваньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Час Корпус Армія Арм. група Мясцовасьць
IX-X 1944 у рэзэрве  — G Бэльфор
XI 1944 няма зьвестак
XII 1944 63АК 19А G Верхні Райн

Грэнадэрская брыгада Вафэн-СС («беларуская»)[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Утворана з рэштак асабовага складу 30 грэнадэрскае дывізіі. 9 сакавіка 1945 была перайменаваная ў 30-ю грэнадэрскую дывізію Вафэн-СС («1-я беларуская»), адначасова са спробай разгортваньня на яе базе часьці дывізійнага складу.

30 грэнадэрская дывізія Вафэн-СС («1-я беларуская»)[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Камандуючы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Штандартэнфюрэр Ганс Зыглінг (10 лютага — красавік 1945)

Склад[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Падпарадкаваньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Час Корпус Армія Арм. група Мясцовасьць
III-IV 1945 фармаваньне  —  — Графэнвор

Утворана 9 сакавіка 1945 у Графэнворы з грэнадэрскае брыгады, фармаваньне дывізіі плянавалася скончыць у чэрвені 1945. У вельмі хуткім часе фармаваньне (у раёне Вайдэн) было перапынена, часьць расфармаваная, нямецкі асабовы склад выкарыстаны пры фармаваньні 38 грэнадэрскае дывізіі СС Нібэлюнген.

Батальён Мураўёва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Таксама ў склад дывізіі ў 1944 быў уключаны «Батальён Мураўёва», ён жа — 101-ы ўкраінскі батальён дапаможнае паліцыі. Батальён увайшоў у склад 77 палка СС 30-е дывізіі. Быў сфармаваны немцамі з украінскіх нацыяналістаў. Большая частка акцый — дывэрсіі супраць савецкага войска.

Выкарыстаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У ліпені — жніўні 1944 уваходзіла ў распараджэньне фюрэра СС і паліцыі «Беларусі», уваходзіла ў групу арміяў «Цэнтар», як Брыгада дапаможнае паліцыі парадку Зыглінг была задзейнічаная ў Лангрэ (Польшча), а затым для задушэньня Варшаўскага паўстаньня.

У кастрычніку — сьнежні 1944 дывізія была ў раёне Дыжону, пазьней Бэльфору ў Францыі, у складзе групы войска «Г», выкарыстоўвалася для змаганьня з ангельска-амэрыканскімі войскамі.

Панесла велізарныя страты. Акрамя таго, салдаты дывізіі адмаўляліся ваяваць супраць францускіх партызанаў-«макі». Зь сьнежня 1944 да 9 сакавіка 1945 дывізія лічылася расфармаванай.

Пазьней нямецкі пэрсанал перавялі ў 38-ю грэнадэрскую дывізію СС Нібэлюнген, а беларусаў адправілі на фармаваньне 1-й дывізіі Рускае вызваленчае арміі.

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Jason Pipes. Feldgrau.com — research on the German armed forces 1918—1945. — У сеціве.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]